Dinsdag 19/10/2021

'Het Toneelhuis moet 'ons' Toneelhuis worden'

Theater

Het moet deugd doen dat Het Toneelhuis na een sputterende start nu toch hoge artistieke toppen scheert: Amlett en De Leenane Trilogie zijn geselecteerd voor het Theaterfestival.

"Het is inderdaad een moeilijke start geweest. Ik heb altijd gevraagd dat men Het Toneelhuis wat respijt zou gunnen. Ik weet waarover ik spreek: bij het Zuidelijk Toneel in Eindhoven ben ik destijds begonnen als een soort crisismanager. De eerste twee seizoenen waren niet zoals ik het wilde, pas vanaf het derde seizoen begon het een beetje te vlotten. Ondertussen vloog de tijd wel voorbij, natuurlijk.

"Luk Perceval heeft de tijd genomen om na te gaan met wie hij een vertrouwensrelatie kon opbouwen. Dat is niet vanzelfsprekend, geloof me. Toen hij kwam aandraven met Jan Decorte, dacht ik ook meteen terug aan mijn tijd bij De Warande. Door de stukken van Decorte naar Turnhout te halen, heb ik daar heel veel publiek verloren. Maar Luk heeft nu de mildere Jan Decorte ontdekt en daar is Amlett uitgekomen, wat absoluut een schone productie was.

"Het is natuurlijk een proces van trial en error: er zijn veel jonge regisseurs uitgeprobeerd en nu zijn er een aantal vaste waarden geworden."

Artistiek zit Het Toneelhuis misschien op het juiste spoor, maar toch is er naar buitenuit heel wat koudwatervrees. Bij de minste kritiek krijg je het verwijt in de kaart van het Vlaams Blok te spelen.

"Ik heb het daar ook heel moeilijk mee. Toen die polemiek bezig was tussen jullie en Het Toneelhuis (in december van 2000 reageerde Het Toneelhuis erg scherp op een artikel in De Morgen over het dalende publieksbereik van het gezelschap, KvdB/WE), heb ik gezegd dat ik dat geen hoogstaand debat was."

Het Toneelhuis weigert sindsdien nog interviews toe te staan aan De Morgen. De persconferentie over het voorbije seizoen en de plannen voor het nieuwe ging niet door. Zo is het niet makkelijk om vragen te stellen, laat staan te debatteren.

"Uiteindelijk is dat ook een beetje mijn probleem. Ik verkondig overal dat een van de belangrijkste bestaansredenen van Het Toneelhuis en HETPALEIS precies het debat is. Zij moeten het debat met deze stad durven aangaan, niet alleen met het artistieke veld. Ik heb al vaak tegen Luk gezegd dat hij samen met mij naar de commissie Cultuur van de gemeenteraad moet gaan. Hij moet mee op die banken gaan zitten en zijn plannen verdedigen: ook dat is een deel van zijn job. Ik zeg niet dat hij dat allemaal weigert, maar ik voel dat hij het daar moeilijk mee heeft Het is dan soms ook wel een huis-, tuin- en keukendiscussie, en ze wordt ook zelden afstandelijk gevoerd, maar toch mag je je daar niet aan onttrekken. Daarom ben ik er absoluut tegen om van Het Toneelhuis of HETPALEIS bovenlokale instellingen te maken. Dan is het debat weg en dat wil ik niet.

"De strijd is nu gestreden en we hebben het gehaald: het Toneelhuis is er en zal er altijd blijven. De oude KNS komt nooit meer terug. De tijd is dan ook rijp om - los van de producties, los van het artistieke debat - eens na te gaan of het Toneelhuis wel beantwoordt aan de verwachtingspatronen van eenieder. Maar vooraleer we die discussie kunnen starten moeten we wel weten wat precies die verwachtingspatronen van de politiek, de burgers, het gezelschap en de pers zijn."

Het SMAK in Gent houdt zich bezig met iets 'moeilijks' als actuele kunst en slaagt er toch in om bij brede lagen van de (Gentse) bevolking enthousiasme op te wekken. Weinig Antwerpenaren voelen zich betrokken bij Het Toneelhuis.

"Jullie hebben gelijk. Het Toneelhuis moet daar dringend aan werken. Ik was onlangs op het Museumplein toen het Filharmonisch orkest daar een openluchtconcert gaf. De mensen vonden het fantastisch en de nieuwe intendant Jan Raes drukte mij op het volgende op het hart: 'Eric,' zei hij, 'dáár moet jij nu vooral voor zorgen: dat de mensen het niet hebben over het filharmonisch orkest, maar over ons filharmonisch orkest.'

"Als een culturele instelling die publieke legitimatie kan bereiken, dan kan ze ook veel makkelijker gaan aankloppen voor meer mogelijkheden. Het Toneelhuis moest dus gaan nadenken op welke manier het ons Toneelhuis kan worden. Dat proces heeft niets met het aanpassen van je kwalitatieve criteria te maken, maar wel met de keuze die je maakt, met de dialoog die je aangaat. Ik begrijp dat de kritiek hen wat gecrispeerd heeft, maar nu moeten ze vooral hun dédain kwijtraken."

(KvdB / WE)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234