Donderdag 20/01/2022

Het theater neemt in 2008 zo'n knallende start dat de premières nauwelijks te overzien zijn. Vijftien in drie dagen, alstublieft. 'De Morgen' leidt u veilig door deze ongeziene explosie. DOOR WOUTER HILLAERT

Premières te kust en te keur

n Klassiekers op een zakdoek groot

ANTWERPEN l Theater op één vierkante meter? Drie jonge spelers wagen zich eraan met drie stukken van Henrik Ibsen. 'Eerst vonden we hem heel lachwekkend, maar hij bleek slimmer dan wij', aldus Michael Vergauwen.

Het initiatief m? van de Antwerpse groep De Tijd wil een open onderzoeksreeks worden, waarbinnen jonge spelers de uitdaging aangaan om teksten tot leven te wekken op een zakdoek groot. "Die vierkante meter is symbolisch", legt initiatiefnemer Lukas Vandervost van De Tijd uit. "Als lesgever (op het Herman Teirlinck Instituut in Antwerpen, WH) zie ik steeds meer boeiende mensen passeren, maar het veld biedt hen weinig ruimte. Ook De Tijd kan niet meer doen dan hen één maandloontje en een lege repetitiezaal bieden. Die vierkante meter vertaalt die beperking en is tegelijk een uitdaging: ga er maar mee om!"

Michael Vergauwen, Matthias De Meulenaere en Suzanne Grotenhuis, alle drie nog in opleiding op het HTI of er net van, mogen vanavond de spits afbijten. Ze wierpen zich op de negentiende-eeuwse Noor Ibsen, van wie ze op hun kleine podiumpje de stukken Hedda Gabler, Een poppenhuis en De vrouw van de zee spelen. "Wel niet integraal", nuanceert Vergauwen. "We doen telkens alleen het eerste bedrijf, waaruit je alles over het vervolg al kunt raden en dan meteen het slot. Die voorspelbaarheid vonden we eerst erg ouderwets, maar bij nader inzien blijkt ze juist schoon. Je ziet mensen die gesprekken blijven voeren terwijl alles eigenlijk al om zeep is. Ook onze eerste schrappingen in de tekst hebben we allemaal moeten herzien. Ibsen is genialer dan hij lijkt."

Maar dreigt de schrijver op die ene vierkante meter niet vreselijk saai te worden? "Nee, integendeel", weerlegt Vandervost, die het trio in de laatste week gecoacht heeft. "Het dwingt je als maker om heel anders met de rest van de ruimte om te gaan. Het is zoals een boeddhistisch spreekwoord zegt: 'Als je zoveel mogelijk ruimte om je heen wilt, moet je in het kleinste huis gaan wonen.' De beperking geeft niet alleen meer vrijheid, maar ook letterlijk een 'standpunt'. En het is niet omdat we het met niets doen, dat we niet iets doen."

In die schamele productiemiddelen ziet Vandervost ook een voordeel voor de toekomst. "Als er in onze m?-reeks boeiende dingen ontstaan, zouden die jonge mensen er zo mee op tournee kunnen. Ze moeten enkel dat podiumpje inladen. Op termijn willen we van m? ook een los initiatief maken, of een apart festivalletje."

m? - Ibsen speelt 9-11 en 23-25 januari in De Tijd, Sint-Paulusstraat 23, Antwerpen (03/231.62.86 - www.detijd.be).

n Onuitgegeven duo's

Tom Lanoye - Sam Touzani

Als appetizer voor de NTGent-première van Fort Europa, misschien wel de beste theatertekst van Tom Lanoye, leest hij vanavond uit essays en onuitgegeven materiaal over Europa. Broederlijk aan zijn zij: Sam Touzani, de Brussels-Marokkaanse stand-upcomedian van onder meer Liberté égalité sexualité. "Zo'n Marokkaanse opiniemaker die goed ter taal én grappig is, hebben wij in Vlaanderen niet", aldus Lanoye. "Ik heb ook nog nooit podiummensen zo vlot met de zaal in discussie zien gaan als hij, over zijn eigen controversiële ideeën. Sam is antiroyalist en gelooft dat het de seksuele en etnische minderheden zullen zijn die België redden."

Na hun optredens gaan Lanoye en Touzani een debat over Europa aan met RTBF-journalist Christophe Deborsu en eurozwaargewicht Mark Eyskens. "Eyskens zegt nog duidelijker dan Verhofstadt dat de tijd van 'één natie één volk' tot het verleden behoort. Mijn Fort Europa is net zo'n deconstructie van de nationalistische ideologie, dus ik ben benieuwd wat de discussie wordt. Maar de hamvraag over Europa is vandaag alleszins: zien we een heropleving van het nationalisme, of net de laatste stuiptrekkingen? Als ik merk hoe vandaag weer aan de opiumpijp van de folklore wordt gelurkt, doet mij dat denken aan diabetes proberen te genezen met marsepein."

Vanavond in Bozar, Brussel, waar 10-12 januari ook Fort Europa speelt. www.bozar.be en www.ntgent.be.

Jef Demedts - Filip Vanluchene

Oude vos Jef Demedts speelt in het Raamtheater de monoloog Picasso, striptease van een genie, een nieuwe tekst van Filip Vanluchene. "Naar het schijnt zat ik ooit in de jury van zijn toelatingsexamen aan het Gentse conservatorium, maar we hebben nooit veel contact gehad", aldus Demedts over Vanluchene. "Ik heb dus mijn stoute schoenen aangetrokken en hem gevraagd of hij voor mij een tekst over Picasso wou schrijven. Tot mijn verrassing hapte hij meteen toe en daar ben ik hem erg dankbaar voor. Ik vind Vanluchene na Hugo Claus onze beste toneelschrijver: intelligent en met humor. Zijn tekst is ook geniaal."

Nog meer dan gewoonlijk mixt Vanluchene in Picasso allerlei plekken en tijden: een busreis van een West-Vlaamse kunstkring naar Parijs, brieven van Hitler, het leven van Picasso. "Hij werkte zelfs mijn eigen toelatingsexamen aan datzelfde conservatorium in", aldus Demedts. "Maar mijn eigen fascinatie ging vooral uit naar Picasso. Ik las Arianna Stassinopoulos' biografie over hem en schrok net zo hard als ik geboeid raakte. Picasso was een sympathiek geniaal monster, dat zich altijd in het leven vastgebeten heeft."

Van 10 tot 20 januari in Klein Raamtheater, Antwerpen (03/233.91.48). www.raamtheater.be

n Twee nieuwe trio's

'Hendrik VIII', Tank

Actrice Dominique Collet: "Toen ik samen met Sven Ronsijn bij Ultima Thule speelde, hoorden we na een voorstelling op de autoradio dat de Spaanse koning nog steeds niet opgevolgd kon worden door zijn dochter. Dat zette ons aan het denken. We kwamen uit bij de zestiende-eeuwse Engelse koning Hendrik VIII. Die was een mislukte prins, maar werd zelf vader van de grote koningin Elizabeth. Rond die complexe vader-dochterrelatie hebben we een eigentijdse tienervoorstelling gemaakt. Hendrik VIII had zes vrouwen, wat wij zien als een nieuw samengesteld gezin. En ook zijn 'troubles' met de jonge Elizabeth zijn voor pubers herkenbare patronen.

"Met zo'n idee kun je natuurlijk bij bestaande huizen gaan leuren, maar dat kost veel tijd en uiteindelijk zitten die toch al vol. Met Joris Van den Brande hebben we veel sneller een eigen losse structuur opgericht: Tank. Zonder subsidies. Soms is het interessanter te mikken op uitkoopsommen van de culturele centra."

10 januari in Wetteren (09/365.20.20), 16 januari in Gent (09/237.04.07). www.bis-producties.be

'BVBA Borderline', Chris Van Camp - Ruud Gielens - Anna Vercammen

Schrijfster Chris Van Camp: "Vorig jaar leerden we elkaar kennen bij Lover boy, een project van kc nOna waarvoor ik de tekst schreef. Die was met zijn barokke pornotaal eigenlijk een gimmick, maar onverwacht werd het zo'n succes dat we met regisseur Ruud Gielens en actrice Anna Vercammen honger kregen naar meer. Nu wou ik eigenlijk geen monoloog meer. Zeker bij vrouwen vind ik zo'n solo snel gaan vervelen. Maar wat als je het publiek mee tot een personage maakt? Eigenlijk zijn toeschouwers autisten. Van Anna hebben we dan een borderlinepersonage gemaakt dat voor haar zelfbeeld totaal afhankelijk is van anderen, van dat zwijgende publiek. Zo krijg je één groot communicatieprobleem, het Babel van vandaag. Ik hoop dat niet iedereen gillend wegrent! Wel heb ik dankzij Ruud geleerd om mijn barokke stijl wat te milderen. Een schrijfsubsidie aanvragen zag ik voor mezelf niet zitten. Dat zou niet consequent zijn, als je steeds op Anciaux zijn kap zit."

10-12 januari in cc nOna, Begijnenstraat, Mechelen (015/20.37.80).

www.nona.be.

n Nieuw drama

'Terlo(o)ve'

Rataplan

Karen Claes maakt haar tweede voorstelling met Borgerhoutse buurtbewoners. Samen vertaalden ze Romeo en Julia en West Side Story naar hun eigen wijkervaring. "Een buitengewoon liefdesverhaal vol muziek, frieten en couscous."

Op 10, 12, 13 en 20 januari in Rataplan, Borgerhout (03/235.04.90). www.rataplanvzw.be).

'Incendies'

KVS-Théâtre National

KVS-regisseur David Strosberg heeft met de Libanees-Franse auteur Wajdi Mouawad een onontgonnen diamant ontdekt, zo gaan de geruchten over Incendies. Deze grootse hedendaagse tragedie toont twee kinderen die vanuit Canada op zoek gaan naar hun onbekende vader in Libanon, maar in een oorlog terechtkomen.

Van 10 tot 26 januari in Théâtre National, Brussel (02/203.53.03). www.kvs.be.

n Mythisch modern

'Minotaurus'

Barre Weldaad

Dansant jeugdtheater waarin de bekende halfstier van zijn donkere labyrint op Kreta wordt overgeplaatst naar een modern laboratorium vol camera's. Kan heiligschennend klinken, maar een regie van Barbara Vandendriessche zit zelden fout.

Van 11 januari (in Turnhout) tot 28 februari (www.barreweldaad.be).

'Dido & Aeneas'

Sasha Waltz

De smartelijkste liefdeshistorie uit de klassieken wordt door de Berlijnse choreografe Sasha Waltz uitgesplitst over zangers en dansers. Zij openen deze oudste Engelse opera met een spectaculair waterballet in een groot aquarium.

Van 12 tot 17 januari in Théâtre National, Brussel (www.demunt.be).

n Jonge jongens

'De jongen'

De Maan

Lalaloverboegbeeld Tom Kestens maakt muziek bij een verhaal van Willem Verheyden over een boerenjongen die tegelijk geboren wordt met een geitje. Figurentheater over wat ouder worden doet met vriendschap.

Van 12 januari tot 5 februari in De Maan, Mechelen (015/ 200.200, www.demaan.be).

'Pakman'

Theater Artemis

Herneming van de gelauwerde duik die Bruno Vanden Broecke, Raven Ruëll, Nico Sturm en Michiel Van Cauwelaert in 2006 namen tussen de speeltuigen in de volgestouwde turnzaal van hun jongensjaren. Niet enkel vrijheid blijheid.

Van 9 tot 11 januari in Leuven, op 20 januari in Lier (www.artemis.nl).

n Buitenlands komisch

Katinka Polderman

Deze Zeeuwse cabaretière won in 2005 het Leids Cabaret Festival en werd geprezen als een "buitengewoon oorspronkelijk theatermaker". Met alleen een akoestische gitaar brengt ze achteloze luisterliedjes die ineens toch kunnen bijten.

Op tournee van 10 januari (in Antwerpen) tot 24 april (www.katinkapolderman.nl).

'Completely Hollywood'

The Reduced Shakespeare Company

Deze gekke Amerikanen joegen ooit in precies 97 minuten het hele oeuvre van Shakespeare erdoor, met onder meer de koningsdrama's als een rugbymatch. Met dezelfde explosieve fysiek werpen ze zich nu op 175 filmhits, van Charlie Chaplin tot Pulp Fiction.

Op tournee van 11 (in Hasselt) tot 29 jan (www.garifuna.be).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234