Zaterdag 04/12/2021
null Beeld Martin Dijkstra
Beeld Martin Dijkstra

Griet Op de Beeck

Het talent voor overgave

Griet Op de Beeck is schrijfster en columniste voor De Morgen.

Eigenlijk hou ik er niet van om te schrijven over de boeken die ik heel erg goed en belangrijk vind. Liever wil ik ze koesteren als een geheim dat alleen met mij gedeeld werd. Omdat ik vermoed dat ze sporen gaan nalaten, op wie ik ben en wat ik denk en hoe ik schrijf, zelfs, misschien. Maar nu en dan moet het toch maar. Omdat de wereld er al lang van weet, en omdat de leidraad van deze columns toch is en blijft: datgene wat mij de voorbije week het meest heeft geraakt, en dat was - naast alle berichten in de media over vluchtelingen waar nog zo weinig over te zeggen valt dat al niet elders werd geduid door experts en betrokken partijen - dan toch zeer zeker Jij zegt het van Connie Palmen.

Ik heb haar altijd bewonderd. Om haar talent voor overgave, aan de letteren en de liefde, onder andere. Om het lef waarmee ze het beest telkens weer in de ogen durft te kijken. Om haar lenige denken en haar woeste bevragen. Om de verbale zwier waarmee ze zich in het openbaar een houding weet te geven. Om de kwetsbaarheid die ze nu en dan verraadt. En om de bijzondere boeken, zo trefzeker geschreven, die daar dan weer van getuigen.

Jij zegt het is veel, zoals goeie kunst dat is. Ik heb het gelezen als een boek over Connie Palmen, over het schrijven, over de moeizame strijd tussen fictie en autobiografie. Over lastige verledens, en hoe donker die schaduw over iemands heden kan vallen. Over de liefde, die kan kwellen en kan helen. De liefde die eigenlijk pas ten volle kan bestaan als mensen van zichzelf leren wie ze zijn, ten diepste, en van daaruit een manier vinden om los te komen van eigen kwetsuren die hen bepalen, zodat ze elkaar kunnen zien voor wie ze zijn en dan willen houden van dat totale plaatje.

Het zou al helpen als geliefden tenminste zouden beseffen dat hun eigen projecties een rol spelen in de relatie, maar zelfs dat blijkt moeilijk.

En natuurlijk is het ook een roman over dat beroemde liefdespaar Ted Hughes en Sylvia Plath. Zij die in 1963 haar hoofd in een oven stak terwijl de kinderen boven lagen te slapen, en hij die nadien werd verguisd en uitgespuwd door biografen, roddelaars en aanverwanten die hun eigen ego boetseren uit de meningen die ze hebben over anderen. Of hoe de projectie die vermeden dient te worden in de liefde net een cruciale rol speelt in de relatie tussen schrijver en lezers, en helemaal tussen het soort lezers hierboven beschreven, die met een eigen agenda.

Een fenomeen dat Connie Palmen na haar prachtige boek over de blote rouw om haar overleden geliefde Hans van Mierlo ook enigszins heeft moeten ondervinden. En zoals Ted Hughes op de eerste bladzijde zegt: "Ik heb gezwegen. Tot nu", spreekt in dit boek ook de schrijfster. Met vuur, en verve. "Vanaf het moment dat ik roem verwierf als dichter heb ik het publieke leven dat daar als een duivelstaart aan vastzit, gehaat. Waarom ze het een leven noemen is mij een raadsel, het is diefstal van je leven. Zodra je naam rondzingt in de wereld, een zelfstandige entiteit, losgerukt van je lichaam, je echte bestaan, je rauwe werkelijkheid en ware persoonlijkheid, gaan er betekenissen aan kleven waarmee je niks te maken hebt. Je lichaamloze naam berooft je van je vrijheid. Hij kooit je, zet je gevangen."

Het is indrukwekkend wat ze doet in deze roman. Een monoloog van ruim tweehonderdvijftig bladzijden met een alombekende afloop houdt zij spannend in de mooiste betekenis van dat woord. Paragraaf na paragraaf kruipt ze dieper in de heftige, complexe emotionele connectie van dit duo, en dat doorspekt ze met fascinerende beschouwingen. Een van de moeilijkste kwesties tijdens het schrijven van een boek vind ik vaak: hoeveel durf je, moet je benoemen, en wat laat je bewust weg, probeer je louter voelbaar te maken? Connie Palmen durft gewoon snoeihard formuleren, vlijmscherp tekenen, bladzijde na bladzijde, en het trekt je alleen maar meer naar binnen in dat verstikkende, verbluffende, magische, verontrustende verhaal. Wie dat kan zoals zij dat hier doet, is een hele grote. Wat ik al wist, en velen met mij natuurlijk. Maar na zeven jaar met zo'n boek terugkomen, is misschien wel het allermooiste verweer tegen karaktermoorden waar een mens eigenlijk geen verweer tegen heeft.

Wat ik bedoel: leest u alstublieft Jij zegt het, en vraag u af wat u er allemaal in ziet en voelt.

Connie Palmen verdient het. En u ook.

undefined

Griet Op de Beeck. Beeld Jonas Lampens
Griet Op de Beeck.Beeld Jonas Lampens
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234