Donderdag 17/10/2019

Het systeem is vervuild

Naar aanleiding van de moeder aller verkiezingen speelt Tg STAN een toneelstuk van de Noorse auteur Henrik Ibsen, althans: een bewerking. JDX - A Public Enemy is gebaseerd op Een vijand van het volk en ging in première in 1994. Actrice Jolente De Keersmaeker legt het waarom uit van deze wederopvoering.

Een vijand van het volk (1882) speelt zich af in een kuuroord. Daar ontdekt een dokter dat het badwater van de nieuwe badinrichting vervuild is. Zijn broer, de burgemeester van het stadje, weigert maatregelen te nemen omdat die te veel geld zouden kosten. De dokter wordt een persona non grata, want de bevolking van het stadje voelt zich door het bericht, en door de boodschapper, bedreigd in haar welvaart.

Ibsen beschrijft in Een vijand... hoe machtsmisbruik een democratische maatschappij vervuilt. Een ernstige boodschap, maar in een brief aan zijn uitgever laat de auteur interpretatieruimte over het karakter van zijn stuk: "Gisteren heb ik mijn nieuw stuk afgemaakt. Het heet Een vijand van het volk en het heeft vijf bedrijven. Ik ben er nog niet zeker van of ik het een komedie ga noemen of gewoon een stuk. Het is eigenlijk geschreven als een komedie, hoewel er ook een serieus thema in zit." Enkele maanden later, in september 1882, schreef hij een nieuwe brief: "Ik heb het graag geschreven en nu het uit mijn handen is, voel ik mij verloren en eenzaam."

Tg STAN maakte in 1994 een eerste enscenering van Een vijand.... Dat was tijdens De Vere, de repertoiredagen van Maatschappij Discordia. JDX - A Public Enemy werd toen gespeeld door Jolente De Keersmaeker, Sara De Roo, Damiaan De Schrijver, Frank Vercruyssen en Annet Kouwenhoven van Maatschappij Discordia. Later kwam Mieke Verdin van het Brusselse gezelschap Dito'Dito de groep vervoegen voor een reeks opvoeringen in het Frans. JDX - A Public Enemy was een artistiek antwoord op de 'zwarte' verkiezingsuitslag dat jaar. Een wederopvoering voor de verkiezingen op 13 juni leek dus aanbevelenswaard, al zegt De Keersmaeker dat ze niet in de eerste plaats bedoeld is "om de mensen wakker te schudden". De Keersmaeker: "Public Enemy leek ons gewoon de meest relevante voorstelling om nu te spelen. Het is trouwens een heel directe, volkse, sappige productie - geen droge politieke tekst."

Hoewel Ibsen het heeft over de moed van een individu, de dokter, om zich tegen de massa te keren, is volgens De Keersmaeker zelfs dit personage niet helemaal zuiver op de graat. "Hij heeft dan wel als enige de waarheid in pacht, maar tegen zijn echtgenote gedraagt hij zich zelf ook heel kleinburgerlijk."

Voorstelling op 6 juni om 20 uur in de Bourla, Komedieplaats, Antwerpen. De opbrengst gaat naar het Cultureel Steuncomité voor de Mensen Zonder Papieren. Reserveren op tel. 03/224.88.44. Daarna in de Gentse Vooruit (10 juni), de Kaaitheaterstudio's in Brussel (12 juni) en op 13 juni, de verkiezingsdag, opnieuw in de Bourla. Deze voorstelling wordt doorspekt met commentaar op de verkiezingsshow en op de eerste uitslagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234