Zaterdag 21/05/2022

HET STOOMKONIJN

In de zomermaanden zet het Proefkonijn zichzelf op een dieet van slaatjes (beweert ze tenminste) en wordt de rubriek daarom even overgenomen door collega's die met evenveel plezier het klavier als het bestek hanteren. Vandaag trekt Filip Rogiers, politiek redacteur en buurtpatrouille van deze krant, van leer tegen de armoede van onze dagjeskeuken.

Mmmmmore van hetzelfde

Het is nu meer dan tien jaar geleden, en nog altijd kan ik er het water van in de mond krijgen. Nog altijd, na de zoveelste Bicky Burger en het zoveelste broodje américain, kan ik er dagdromend mijn tanden in zetten. Ik heb het over de verrukkelijke toasts en sandwiches die ik in San Francisco mocht proeven, in 1992. Twee krokant geroosterde sneetjes brood, met daartussen altijd weer andere heerlijkheden. Plakjes verse vis of vlees, dito groenten die naam waardig. En altijd weer een ander palet van kruiden en sausjes. Netjes op een bord geserveerd, op tafeltjes tussen boekenrekken. Ik herinner me een broodjeszaak waar elke sandwich de naam van een literair meesterwerk droeg en hoe dat méér dan een gimmick voor de kaart was.

Zo smaakvol, zo creatief. Nog altijd verwonder ik er mij over dat aan deze kant van de grote plas niemand dat ei van Columbus ontdekt heeft. Ham- en chickenburgers, T-bonesteaks, paarse en groene ketchup, dat alles heeft de Vlaamse horeca-middenstand opgepikt uit de States, maar nooit is een van die door de industriële vleesmolen gehaalde zelfstandigen aangeraakt door de begeerte van een geniale culinaire gedachte. In het gros van de Belgische broodjeszaken beperkt de creativiteit zich tot een zelfgemaakt sausje of bouletje.

Het heet dat wij Vlamingen lekkerbekken zijn, maar kijk door de kwantiteit heen, en dan blijkt al snel de armoede van onze dagjeskeuken. De américain komt in negen van de tien gevallen uit dezelfde groothandelverpakking. Idem dito voor de groenten en sausjes. De sponsachtige broodjes zijn van hetzelfde deeg, de frieten komen uit dezelfde industriële versnijmachine. Alles is even 'lekker' (Mmmmora!). Zelfs de 'versiering' aan de muren in broodjeszaken van Aarschot tot Zoerle-Perwijs is in bulk geleverd. Retrofoto's van James Dean of Marilyn Monroe, nepsouvenirs van Route 66, Toulouse-Lautrec. Dit land lijdt aan culinair autisme, de dagjeskeuken - rayon 'kleine honger' - is ronduit inspiratieloos. De middenstand kloont zichzelf. En dan maar klagen dat ze over de kop gaan.

"Niemand wil nog frieten bakken. Iedereen wil zo rap mogelijk rijk zijn." Hij zei het met een inmistroostige blik. Gilbert, eigenaar van Friture Populaire in Heist-aan-Zee. Een van de betere, eerlijkste frietkoten van Vlaanderen. Gilbert werkte al op zijn twaalfde mee met zijn moeder in de frituur, nam de zaak over en beloofde haar plechtig dat hij zijn frieten altijd zelf zou blijven snijden en in puntzakjes serveren. Ondertussen zag Gilbert de kloonfrituren verrijzen. Eendere koten, eendere snacks. Gilbert doet voort. En het is hard labeur. Niet alleen fysiek, elke dag vroeg op om aardappelen te schillen. Ook psychologisch. Want waarom blijft Gilbert bezig, terwijl de concurrentie rijk wordt van bandwerk? Omdat het tij misschien aan het keren is. Toen de kloonfrituren opkwamen, boerde Gilbert achteruit, maar de jongste jaren groeit de rij voor zijn deur opnieuw aan.

Gooien we straks met z'n allen onze zoveelste Martino en pak prefabfriet op de grond? Maken we een vuist tegen de georganiseerde smakeloosheid van de dagjeskeuken? Het is te hopen. En laten we dan ook maar ineens de beschamend povere ontbijtcultuur in het gros van de hotels aanklagen. U kent ze wel, de buffetten. Broodje, plakje ham of kaas, een yoghurtje uit het warenhuis. Ook op dat vlak heb ik na vele jaren intensief veldwerk nog maar één uitzondering gevonden. In een chambre d'hôte in de Champagne-streek, bij Eric en Sylvie. Elke ochtend variatie op de ontbijttafel, broodjes, beleg en contorni. Elke ochtend vers gebakken flensjes en andere zoetigheden. Zoals Gilbert op zijn manier willen Eric en Sylvie niet onder de lat gaan. En ze weigeren om de klanten meer geld te vragen enkel en alleen omdat zij dat tikkeltje creatiever zijn dan het gros van hun collega's.

Het kan dus. Je vraagt je af hoe het komt dat wij Vlamingen zo lijdzaam de armoede van de dagjeskeuken blijven ondergaan. Er worden bevrijdingsfronten voor alles en nog wat opgericht. Er zijn al fastfoodketens bestookt, wat we niet willen goedpraten, al was het maar omdat de motieven van het protest allesbehalve culinair zijn. Maar met doffe ogen slikken we onze Martino's door.

Ach, al dat geraas. Ik krijg er honger van. Laat het ons geweldloos houden. Laat ons vasten. Op vrijdag géén Martino, maar dagdromen van een broodje San Francisco. En laat ons vooral de witte raven van de dagjeskeuken eren. Een toast daarom op Gilbert van Friture Populaire en op Eric en Sylvie.

Filip Rogiers

San Francisco, alle broodjeszaken.

Friture Populaire, Kursaalstraat 32, Heist-aan-Zee.

Chez Sylvie et Eric Charbonnier, chambre d'hôte, gîte clé vacances, 189 rue Ferd. Moret, 51530 Cramant, Champagne. Tel. 0033-(0)32.65.79.53. Dit jaar openden ze een tweede gastenverblijfje, met vier kamers, in het gehucht Je m'en moque van Avize.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234