Zondag 05/04/2020

Het stille sterven van het cordon sanitaire

Misschien is het u niet opgevallen, maar Dag Allemaal lag deze week al vanaf maandag in de winkel in plaats van dinsdag. De reden daarvoor staat uitgebreid op de cover. Een foto wordt begeleid door drie bijschriften. Centraal: “Exclusief. De trouwfoto’s. Door Marie-Rose zélf voor u gekozen.” Bovenaan: “Haar afscheid van de Dag Allemaal-lezer, helemaal zoals zij het wilde.” Onderaan: “De liefde die haar leven tot op de laatste seconde vervulde met geluk, met daaronder, op zwarte achtergrond: “+ haar uitvaart.”

Marie-Rose dus, zonder meer. Niet eenmaal staat haar volledige naam vermeld. De lezers van Dag Allemaal weten natuurlijk dat het om Marie-Rose Morel gaat. Welke andere Marie-Rose zou Vlaanderen nog kennen? Marie-Rose Morel die in een wekelijkse column in Het Laatste Nieuws getuigde van haar wanhopige strijd tegen kanker, en en passant van (haar versie van) haar pijnlijke echtscheiding. Marie-Rose Morel, wiens begrafenis uitgebreid gecoverd werd door alle media, alle tv-zenders, de openbare omroep voorop. Die mediacoverage leidde tot een harde rel met de RTBF, omdat een journalist kritische kanttekeningen had gemaakt bij de argeloosheid waarmee Vlaanderen VB’ster Marie-Rose Morel tot een icoon verhief.

Vanzelfsprekend is het relaas van Marie-Rose Morel pakkend en emotioneel: een jonge vrouw met een veelbelovend leven en twee schattige zoontjes krijgt kanker en verliest dat gevecht. Intussen voert ze even genadeloze oorlogen bij haar echtscheidingen en de breuk met haar partij. Ergens onderweg begon een romance met (ex)-VB-voorzitter Frank Vanhecke, waardoor een politiek-strategische twist voortdurend werd geïntoxiceerd door persoonlijke relaties en insinuaties. Soms was Marie-Rose Morel daar oorzaak van, soms slachtoffer.

Het geheel was voor een aantal Vlaamse media een verhaal te mooi, te emotioneel, te (zogenaamd) herkenbaar, om te laten liggen. Een uitvergroting van het echte leven. Een beetje zoals de parachutemoord, ook een verhevigde vorm van gevoelens en daden die op banaler niveau iedereen bekend zijn. Iedereen moet in eigen leven jaloezie verwerken of onderdrukken, botst in zijn privékring vroeg of laat op wanhoop bij verwoestende ziektes, en het immense, hartverscheurende en zo begrijpelijke verdriet dat het meebrengt. Het leven lacht, het leven troost, het leven klauwt en kwetst: dat is zo bij u en mij, en was zeker zo bij Marie-Rose Morel.

Maar blijkbaar stopt bij tal van Vlaamse media in die buurt ergens de journalistieke afweging. Marie-Rose Morel werd aanvankelijk bekend door haar politieke rol, maar werd welhaast beroemd door de getijden in haar privéleven. Die mediatieke aandacht voor dat private aspect was er nooit gekomen als er niet eerst een politieke functie was. Maar om een of andere reden is het een misdaad, erger zelfs, een zaak van verdorven karakters om op het moment van haar begrafenis nog maar even te verwijzen naar dat politieke aspect.

Geen afstand van VB-discours

Natuurlijk is het nooit goed te overdrijven, of hatelijk te stellen dat Morel haar ziekte politiek exploiteerde. Elk normaal mens mag aannemen dat Morel en haar naasten veel liever géén krantendagboek aan haar strijd tegen kanker hadden willen wijden, ongeacht alle extra media-aandacht, alle publieke sympathie en spontane Vlaamse volkswil die dat genereerde. In die dagboekfragmenten was ze trouwens niet echt meer bezig met het uitdragen van het programma van haar partij. Maar het is even waar dat ze nooit expliciet afstand van het inhoudelijke discours van het VB heeft genomen, ook niet na de breuk met die partij: wel van de stijl van Filip Dewinter en co., maar dat was meer tactisch-strategisch dan inhoudelijk.

Daarvoor was ze natuurlijk wel jaren lid geweest van het VB. Toen ze N-VA verliet voor het VB, was dat een bewuste overgang, die ook inhoudelijk weloverwogen was. Het zou de herinnering aan de ‘sterke vrouw’ Marie-Rose Morel trouwens oneer aandoen om dat te ontkennen. En de vier vrienden die zaterdag haar kist droegen, hadden alle vier bij dezelfde partij hun strepen verdiend, hebben/hadden alle vier hun hele leven ingericht naar het uitdragen van die politieke ideeën. Ze hebben er alle vier ooit wel een prijs voor betaald, maar politiek is toch het eerste (daarom niet het enige) dat hen bond.

Wie die VB-link op dit moment mordicus niét wil tonen, wie eigenlijk vindt dat het hoort dat elke verwijzing naar die partijlijn verdonkeremaand wordt, verzaakt ofwel aan zijn taak als journalist, of bewijst bepaald geen respect voor het leven dat Marie-Rose Morel zelf gekozen heeft te leiden. Zeker, men kan op de politieke dimensie van het leven van een politicus meer of minder nadruk leggen (al zal bij belangrijke politici het politieke als vanzelfsprekend altijd primeren), men kan daar op de dag van de begrafenis kies of ostentatief mee omspringen, maar op dit moment lijkt in Vlaanderen het andere uiterste de norm.

Vandaag kondigen sommige media een taboe af over elke nuchtere benadering van Marie-Rose Morel. Wie niet emotioneel doet, wie een andere opmerking dan alleen maar een bewonderende maakt, maakt zichzelf verdacht en krijgt het verwijt respectloos te zijn. Een viespeuk. Op elke kritiek, welhaast op iedere vorm van professionele afstandelijkheid inzake Marie-Rose Morel ligt, welja, een cordon sanitaire.

Als water op olie

En dat is het paradoxale van de geschiedenis. Vanaf de late jaren negentig, begin jaren tweeduizend recruteerde Filip De Winter bewust bij mensen die hem zouden helpen het zo hinderlijke ‘cordon sanitaire’ te doorbreken. Bewust koos hij nieuwe gezichten met een leven in de populaire media, zoals radiomaker Johan Verstrepen, ex-Miss België Anke Van dermeersch of ondernemer Freddy Van Gaever. Marie-Rose Morel was in dit gezelschap aanvankelijk de minst bekende. Maar ze haalde alles en allen en iedereen in. Ook al hoorde ze tot het VB, op een op andere manier gleed het cordon sanitaire van haar af, als water op olie. Ze was VB-politica en begeleidde toch een prinselijke missie naar China, om de rolwagen van haar oude vader te duwen. Wie kon dat Marie-Rose Morel verhinderen? Ze kreeg weelderige fotoshoots in weekendmagazines. Het is de merkwaardigste misrekening van Filip Dewinter geweest: op Marie-Rose Morel kreeg het cordon sanitaire inderdaad geen vat, en zelfs haar vrienden kregen ‘asiel’. Voor zover ze zich met Morel associeerden, en niet met haar partij.

Rond Marie-Rose Morel stierf het klassieke cordon sanitaire een stille dood. Rond het VB verstrakte het daarentegen. Het is minder politiek dan wel persoonlijk van aard: Filip De Winter moet zijn kop houden, niet omdat hij een racist of separatist zou zijn, maar omdat hij verwikkeld raakte in een vuile oorlog met Marie-Rose Morel en in het foute kamp zat. Of hoe Vlaamse politiek, en bij uitbreiding (politieke) journalistiek, stilaan liever teert op emoties en personen dan zich baseert op politieke argumenten. Marie-Rose Morel was er een levend bewijs van.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234