Maandag 16/12/2019

Technologie

Het speelkwartier voor Big Tech is voorbij: Amazon, Google, Facebook en Apple ook in VS onder vuur

Facebook-ceo Mark Zuckerberg. Beeld AFP

Lange tijd konden grote techbedrijven hun gang gaan, met als gevolg de ontstellende rijkdom en macht van bedrijven als Google, Facebook en Apple. Maar het tij keert, ook in de VS zelf. 

Wat is er aan de hand?

Officieel nog niets, maar volgens diverse Amerikaanse media is er een serie onderzoeken in aantocht naar de techgiganten. Specifiek gaat het om Amazon, Google, Facebook en Apple. Van de zogenoemde Frightful Five blijft alleen Microsoft vooralsnog buiten schot. Maar ook dit bedrijf kreeg in het verleden al een antitrustonderzoek aan de broek vanwege misbruik van zijn dominante marktpositie, destijds met Windows. Nu zou het om eenzelfde soort onderzoeken gaan, al zijn de details nog niet helder. Wel lijkt het duidelijk dat de Federal Trade Commission (FTC) Facebook en Amazon op de korrel gaat nemen, terwijl Justitie zich gaat bezighouden met de macht van Google en Apple. Kernvraag is of de techbedrijven zich schuldig maken aan concurrentievervalsing door hun dominante marktposities.

Ze kunnen toch niet alle vier tegelijk dominant zijn?

Toch wel. Omdat ze op verschillende terreinen bewegen. Zo zal Justitie zich in het geval van Google richten op diens macht op het terrein van ‘zoeken’ en de advertentiemarkt. Google ondervindt hier nauwelijks concurrentie. Amazon komt op zijn beurt vermoedelijk onder vuur te liggen vanwege zijn dominantie op het vlak van e-commerce, schrijft The Washington Post. Ongeveer de helft van alle onlineverkopen in de VS verloopt via Amazon. Niet alleen verkoopt het bedrijf rechtstreeks aan consumenten, ook andere verkopers proberen via advertenties op het platform de aandacht van diezelfde consument te krijgen. En Amazon pakt ook nog eens commissie. Facebook ligt al sinds het Cambridge Analytica-schandaal onder een vergrootglas bij de FTC. Insiders verwachten dat Facebook als gevolg hiervan een miljardenboete tegemoet kan zien. Nieuw is dat ook de overnames van WhatsApp en Instagram kunnen worden onderzocht. Apple, tot slot, is volgens persbureau Reuters onderdeel van een breder onderzoek naar de macht van de techbedrijven. Dit zal koren op de molen zijn voor Spotify, dat al langer klaagt over de praktijken van Apple. Specifiek: de 30 procent toeslag die zijn klanten aan Apple moeten betalen als ze vanaf een iPhone een abonnement op Spotify nemen.

Waarom nu ineens al die onderzoeken?

Dat is geen toeval: volgens de diverse Amerikaanse media hebben Justitie en de FTC onderling afspraken gemaakt over de verdeling. In breder perspectief passen de onderzoeken in de nieuwe wind die er ook in de VS waait. De techbedrijven konden jarenlang hun gang gaan, zonder dat de politiek ze een strobreed in de weg legde. Deze laisser-fairementaliteit, zoals The Wall Street Journal het noemt, is omgeslagen. Er is dus sprake van achterstallig onderhoud. En opvallend genoeg zijn Democraten en Republikeinen het tegenwoordig met elkaar eens dit punt. ‘Het open internet heeft enorme voordelen opgeleverd voor de Amerikanen. Maar er is steeds meer bewijs dat een handvol poortwachters de controle over de belangrijkste levensaders van de online handel, inhoud en communicatie in handen krijgt.’ Zo verwoordt democraat Jerrold Nadler tegenover The Wall Street Journal het gedeelde sentiment. President Donald Trump en andere Republikeinen klagen daarnaast al langer dat Facebook, Google en Twitter conservatieve meningen zouden onderdrukken.

Wat doet Europa?

Europa doet al veel langer wat in de Verenigde Staten nu staat te gebeuren: het probeert de macht van Big Tech te beteugelen. Zo legde de Brusselse mededingingswaakhond Google in 2017 al 2,4 miljard euro boete op in een zaak rond Google Shopping, waarbij concurrenten werden benadeeld. En vorig jaar kreeg de techgigant een boete van 4,3 miljard euro vanwege het opdringen van zijn browser en zoekmachine op Android-telefoons. In maart volgde nog eens 1,49 miljard euro boete vanwege misbruik van de dominantie van het advertentieplatform AdSense. Onder politici klinken echter geluiden over nog veel ingrijpender maatregelen: opsplitsing van de bedrijven.

En nu?

Allereerst is het afwachten wat de exacte onderzoeken van de FTC en Justitie gaan behelzen. Vervolgens is het de vraag of een boete van een paar miljard de bedrijven genoeg pijn zal doen om fundamenteel te veranderen. Maar nu al is wel duidelijk dat het speelkwartier voorbij is. De schijnwerpers zijn hinderlijk op de Big Tech gericht, al het intensieve lobbywerk ten spijt. Beleggers zijn er in ieder geval niet gerust op. Op Wall Street reageerden beleggers geschrokken op de berichten. De aandelen Alphabet, Facebook en Amazon gingen maandag in de tussentijdse handel fors onderuit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234