Woensdag 08/12/2021

'Het socialisme kanniet gezellig zijn'

'Van een socialistische partij die voor de tweede keer een fiscale amnestie slikt, kun je je afvragen of ze niet beter helemaal opgaat in de VLD'

Filip Rogiers

Eerst nog eens de cijfers waarmee we al maanden en zelfs jaren om de oren worden geslagen. Vanaf 2020 wordt de groep jongeren die zich aandient op de arbeidsmarkt kleiner dan de groep die een pensioen behoeft. Vooral in Vlaanderen zakt de instroom van jonge actieven vanaf 2010 verder, terwijl de uitstroom almaar toeneemt. Nog één keer: 'Alleen het fors opkrikken van de werkzaamheidsgraad, voornamelijk bij 50- tot 60-jarigen, zou het tekort aan arbeidskrachten kunnen tegengaan', zegt deze week ook het jongste bulletin van de Vlaamse Administratie Statistiek en Planning. Het klinkt als een mantra. Even onafwendbaar en absoluut stelt de Belgische regering haar plan om het tij te keren voor: het Generatiepact. Alleen door meer mensen langer aan het werk te houden, blijft de sociale zekerheid betaalbaar. Het Generatiepact doet daar nog een schepje bovenop door ook alternatieve bronnen van financiering aan te boren: voor het eerst krijgt de sociale zekerheid nu ook structureel geld uit kapitaal, de roerende voorheffing.

Te hard, te liberaal. Zegt de één. Nog te zacht, te veel met fluwelen handschoenen. Zegt de ander. Eindelijk een links antwoord op de mondiale markteconomie. Meent de één. De finale capitulatie voor het neoliberalisme. Meent de ander. Het is meer dan een vakbondsstrijd tegen de politieke overheid. In rode kringen komen al langer sluimerende gevoelens van wrevel en verweesdheid naar boven. Gevoelens die zich hebben opgestapeld pakweg sinds de Vlaamse socialisten in de maalstroom van de postcommunistische geschiedenis definitief kozen voor de sociaal gecorrigeerde markteconomie.

De vier progressieve Vlamingen uit de brede culturele sector aan wie De Morgen om een mening vroeg, lijken het eens over én de noodzaak van een hervorming à la het Generatiepact, én over de vaststelling dat het debat niet ten gronde is gevoerd en dat daarmee de kans op een breed draagvlak is gemist. Dat de SP.A de afgelopen jaren het socialisme te gezellig heeft willen voorstellen, daar zijn de meesten het ook over eens. Hoe het nu verder moet met links en de arbeidersbeweging, en waar Groen! blijft, ook dat blijven open vragen.

'GEEN ERNSTIG ANTWOORD OP DE TOEKOMST'

Walter van den Broeck

schrijver

Walter van den Broeck, een vriend van Jef Sleeckx, die ook vandaag weer zijn partij SP.A de les spelt, spreekt zich niet zozeer uit over de langer-gaan-werkenmantra, wel over de spreidstand van het Vlaamse socialisme. Hij ondertekende in 1995 ook de oproep: 'De SP is nodig', toen die partij getroffen werd door de Agusta-affaire en van de electorale kaart geveegd dreigde te worden.

"Een socialistische partij is meer dan ooit nodig. De vraag is evenwel welke? Een partij die meegaat in de logica van een coalitiepartner die in feite haar natuurlijke vijand zou moeten zijn, of een socialistische partij die in staat is socialistische oplossingen te bedenken voor de eigentijdse problemen. Het Generatiepact biedt voor zover ik er kijk op heb geen ernstig antwoord op de zogenaamde uitdagingen van de toekomst. Het is noch meer noch minder dan de zoveelste inlevering. En een socialistische partij die voor de tweede keer een fiscale amnestie slikt, daarvan kun je je afvragen of ze niet beter helemaal opgaat in de VLD.

"Het is kiezen tussen SP.A-blauw en SP.A-rood dus. De bruisende versie is meer dan ooit nodig. Een groene tegenstem zou welkom zijn. Ze ontbreekt niet, maar ze slaat niet aan. Groen! slaagt er maar niet in uit zijn kleinheid te breken. Het lijkt erop alsof het niet wil groeien, alsof het absoluut klein wil blijven. Ik zie daar persoonlijk het nut niet van in. Het blijft communiceren in het Welzijnswerkeriaans, en het vertikt een werking op het terrein te ontplooien die maakt dat het grote publiek echt van Groen! gaat houden. De gelegenheden daartoe zijn nochtans legio. Wie mensen daadwerkelijk helpt hun weg te vinden in onze steeds complexer wordende wereld zal op dankbaarheid kunnen rekenen. Maar Groen! beperkt zich tot preken. Het volstaat helaas niet om gelijk te hebben, je moet het ook nog krijgen, en dat kan maar als je de mensen je gelijk aan den lijve laat ondervinden.

"Betaalt de SP.A nu de prijs voor de jarenlange goednieuwsshow? Hebben ze het socialisme te gezellig willen maken? Ach, er is niets tegen het brengen van goed nieuws als er goed nieuws te brengen valt. Ik vermoed dat Stevaert donders goed wist waar hij mee bezig was, en dat was heus niet alleen met het uitdelen van cadeautjes. Als communicator pur sang slaagde hij er in belangrijke maar vrij abstracte dossiers voor het grote publiek te verpakken als concrete cadeautjes. Zijn gratis-verhaal zaaide bij zowel vijand als vriend zoveel jaloezie dat men er niks anders op vond dan hem te ridiculiseren. Intussen was hij het wel die opnieuw leven in de SP-brouwerij heeft gebracht. Geef toe, voor Stevaert werd er weinig gelachen bij de socialisten. Wie vroeger bij het ontbijt Volksgazet of De Morgen-van-het-eerste-uur las, had geen zin meer om naar zijn werk te gaan, wilde eigenlijk niks liever dan aan het gas te gaan liggen.

"Maar de partij had zeker en vast iets vroeger en beter naar mijn vriend Jef Sleeckx mogen luisteren. Sleeckx was de man van de fabriekspoorten. Hij was een soort antenne die de mentaliteitsverandering bij de basis al heel vroeg detecteerde. Hij zag tot zijn verbijstering de klassieke SP'er in een VB'er veranderen. Door er voortdurend voor te waarschuwen dat zijn arbeiders bezig waren massaal de partij te verlaten, werkte hij de toenmalige top danig op de zenuwen en werd hij opzij gezet. Maar toen het Agusta-schandaal uitbarstte en de SP in allerijl gered moest worden kreeg hij plotsklaps een bureau en een telefoon ter beschikking om zoveel mogelijk ondertekenaars voor de petitie te werven. Wat hij dan ook in een handomdraai klaarspeelde. Als men zijn kwaliteiten serieus had genomen zou hij ongetwijfeld mee geëvolueerd zijn en mee hebben gewerkt aan het vinden en realiseren van oplossingen voor de nieuwe problemen die zich aandienden.

"Of de SP.A nu al dan niet moet kiezen voor Verhofstadt of de oppositie moet ze zelf maar uitmaken. Als de vakbond nog steeds van onvervalste linksen huize is dan doet de SP.A. er goed aan te luisteren naar die stem en moet ze desnoods de regering maar verlaten. Ze zal dan des te sterker naar de verkiezingen kunnen trekken. Maar als de vakbond intussen blijkt te bestaan uit een verzameling kleine egoïstjes die alleen het strikt persoonlijke eigenbelang voor ogen hebben dan is het misschien geen kwaad idee dat de partij zich radicaliseert voor ze ook haar linkerzijde verliest en ziet versplinteren. Een socialistische partij die zich losmaakt van haar vakbond: het heeft wat van een vadermoord. De partij is immers uit de vakbond voortgekomen en die was de enige échte tegenkracht tegen de ongebreidelde vrije markt. Maar wat als je vader intussen een ongezeglijke en verlopen figuur is geworden?"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234