Donderdag 23/09/2021

Het slechtste land is vaak het buitenland

'The Times' pakt uit met een analyse onder de kop 'Will Scotland do a Belgium?', volgens 'Libération' staat België 'op de rand van de implosie'

Bert Bultinck over de Belgiëberichtgeving in het buitenland

Bert Bultinck is chef opinie van deze krant.

We waren amper bekomen van de Belgiëberichtgeving in het Britse tijdschrift The Economist ('Tijd om er een eind aan te maken') en het Franse weekblad Le Nouvel Observateur (waarin Marie-Rose Morel en Jean-Marie Dedecker als de representatieve Vlamingen werden opgevoerd), of we botsten alweer op merkwaardige buitenlandjournalistiek.

Het Franse dagblad Libération blokletterde gisteren op de voorpagina: "Drie maanden zonder regering". Dat is een droge, onbetwistbare constatering. Er zijn nog wel andere Europese landen die af en toe een lange regeringsvorming moeten uitzweten, en zelden halen die in zo'n geval de voorpagina van Libération, maar verder is er met die vaststelling niets mis. Niettemin: staat de grote kop daaronder nog in de voorwaardelijke wijs ("Als België barst..."), dan laat het hoofdartikel op pagina twee minder ruimte voor interpretatie. De suggestie dat de splitsing voor heel binnenkort is, kan amper nog impliciet worden genoemd, ook al is dat een stelling waarvan zelfs Bart De Wever de relativiteit inziet. Als Vlaanderen zich afscheidt, dan zou dat volgens commentaarschrijver Didier Pourquery tot een balkanisering van heel het oude continent kunnen leiden en dat baart hem grote zorgen. De boodschap is duidelijk: België "staat op de rand van de implosie" - en dat is "tout sauf une histoire drôle".

Hij heeft gelijk: het is niet om mee te lachen. De Belgen zijn uitgelachen. Wie de internationale berichtgeving over onze formatiecrisis de laatste maanden een beetje heeft gevolgd, begint niet meteen te twijfelen aan onze staat. Of het nu 15 of 40 procent van de Vlamingen is die de onafhankelijkheid wil: wie nu nog niet voor zichzelf heeft uitgemaakt waar het met België naartoe moet, die zal het nooit weten. Maar twijfel is er wél over de buitenlandberichtgeving van buitenlandse media, en die wordt almaar groter - zo groot dat we ook beginnen te twijfelen aan hun stukken over pakweg Brazilië of Vietnam. Zo staat in het begeleidende artikel in Libé onder meer dat de crisis losbarstte toen Yves Leterme "a renoncé à former un gouvernement". Dat is een particuliere inschatting van de situatie. Om niet te zeggen dat de journalist er volledig naast zit. Leterme heeft niets geweigerd - hij is er gewoon (nog) niet in geslaagd een regering te vormen. En ook de slotzin is minder dan objectief: "L'évaporation de la Belgique s'accélère." De verdamping is niet alleen een metafoor die duidelijk aan één politieke strekking toebehoort - iemand een bruistablet? - ze wordt ook als een feit gepresenteerd. De citaten verderop in de krant van schrijver Geert Van Istendael en KVS-leider Jan Goossens en het interview met Joëlle Milquet kunnen de toon niet echt meer veranderen.

Nee, dan The Times. Of dat zou je toch denken, een krant die ooit het toonbeeld van Britse respectabiliteit was. Maar naast een stuk over Justine ("Henin is enjoying her time at the top") bij het sportnieuws was er ook veel minder positief Belgisch nieuws. Commentaarschrijver en voormalig Oxfordprofessor Tim Hames pakt uit met een analyse onder de kop "Will Scotland do a Belgium?", een verhaal over het succes van de Scottish National Party, die tegen 2010 een referendum over de Schotse onafhankelijkheid wil organiseren. Het verhaal is gedrenkt in typisch Britse laatdunkendheid over ons land - "Als land heeft het de wijde wereld niets meer te bieden gehad dan zijn misselijkmakende bier en chocolade (en Kuifje, we moeten genereus zijn)" - maar het scenario van de splitsing wordt ook hier als een ernstige mogelijkheid gepresenteerd - "with Brussels becoming a kind of Washington DC for the EU". Het probleem is niet langer om vijf beroemde Belgen op te noemen, aldus Hames, "discovering five of them who like each other" is de nieuwe uitdaging. De ultieme ironie van dat mediatieke spel duikt op wanneer hij een brugje slaat naar Britse nationalismen - meervoud, want naast de SNP heeft hij het ook over Sinn Fein die Ulster bij de Ierse republiek wil voegen en Plaid Cymru die de Welshe onafhankelijkheid nastreeft: "Als dit over een ander land ging, dan zou men erover schrijven als de doodsreutel van een natie."

Precies. De nagel op de kop. In het buitenland gaat het blijkbaar altijd slechter dan in het binnenland. Die wetenschap belet The Times niet om vrolijk over de Belgische doodsreutels te blijven schrijven, ook al slaagt men er hier vooralsnog niet eens in om een kieskringetje te splitsen. De buitenlandse berichtgeving, zo beweren bepaalde buitenlandse Belgiëcorrespondenten, gaat gewoon verder op de golf van de Belgische kranten. Het is niet hun schuld, maar de onze. Wie de kop van Le Soir gisteren zag ("Iedereen spreekt erover, van Oostende tot Aarlen, al zijn er weinigen die er echt in geloven: België zou best wel eens in stukken uiteen kunnen vallen") kan die redenering volgen. Ondertussen breidt het vooralsnog bijzonder virtuele splitsingsdiscours zich uit over Europa, en worden de buitenlandse commentaren almaar spectaculairder - want wie zou er over zo'n belachelijk land willen lezen, tenzij het op springen staat. In Nederlandse kranten duiken opiniestukken op die voor een aanhechting van Vlaanderen bij Nederland pleiten, in Le Figaro werd eind augustus nog geopperd dat Nicolas Sarkozy plots wel eens een groter land zou moeten gaan besturen, "net als Helmut Kohl in 1990".

Dat deze maanden een bijzondere plaats in de geschiedenisboeken zullen krijgen, dat staat vast. Dat deze regeringsvorming zal uitgroeien tot de 'Stomme van Portici' van Vlaanderen is vooralsnog eerder hypothetisch. Als voorbeeld van hoe een volgehouden electoraal discours een geestelijk klimaat volstrekt kan doen draaien zijn deze maanden zonder meer historisch. In het binnenland, maar al helemaal in het buitenland. Een vervolgverhaal over de Belgische politiek dat even groot is als het Libération-dossier van vandaag kan er alleen maar komen als de Belgische politiek niet meer bestaat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234