Zaterdag 13/08/2022

Het rubberen gezicht van de twijfel

Bewonderd worden door Alfred Hitchcock en Albert Einstein maar kapot gaan aan faalangst: het overkwam de Amerikaanse oerkomiek Sid Caesar. Hij heeft generaties komieken beïnvloed en de helft van zijn leven aan zichzelf getwijfeld. Caesar overleed thuis in Beverly Hills.

Toen Sid Caesar (voluit Isaac Sidney Caesar) doorbrak, reageerden zijn voormalige leraren stomverbaasd. "Hij was een van de domste jongens die ik ooit in mijn klas heb gehad", zei er een voor de camera. "Hij was al drie toen hij begon te praten", herinnerden zijn broers zich dan weer. "En zelfs toen zei hij nog niet veel."

Miljoenenpubliek

Caesars hoogdagen lagen in de jaren vijftig van de vorige eeuw, toen hij met zijn tv-show op zaterdagavond miljoenen Amerikanen aan het scherm hield gekluisterd. Your Show of Shows en Caesar's Hour waren zo'n succes dat de theatereigenaars op Broadway tv-zender NBC smeekten de show in het midden van de week te programmeren. Anders ging er op zaterdagavond niemand meer naar Broadway, klaagden ze, en zouden ze vlug failliet gaan.

Einstein was fan en Hitchcock noemde Caesar de grappigste performer sinds Charlie Chaplin. Volgens Mel Brooks was hij zelfs de grappigste man die Amerika ooit had voortgebracht. Sid Caesar bracht een ander soort humor naar het kleine scherm dan de kijkers gewoon waren: absurder en situiationeler, minder gebaseerd op grapjes en valpartijen. Met zijn rubberen gezicht kon hij, zonder iets te zeggen, het publiek al gelach ontlokken.

Beroemd was ook zijn talent om perfect de klanken en de cadans te imiteren van talen die hij niet machtig was. Het legde hem geen windeieren: hij kreeg Emmy's voor zijn shows en was op zijn dertigste al de absolute koning van de Amerikaanse tv, met een inkomen van een miljoen dollar per jaar.

Maar het verval loerde om de hoek. Met zijn chronisch gebrek aan zelfvertrouwen kon Caesar zichzelf er maar niet van overtuigen dat hij zijn succes verdiende. Hij raakte verslaafd aan drank en pillen en werd berucht om zijn woede-uitbarstingen. Zo kon hij op een dag maar net tegengehouden worden toen hij een medewerker uit het raam van de achttiende etage wou gooien. Een andere keer sloeg hij met zijn vuist een paard tegen de vlakte dat zijn vrouw van zijn rug gegooid had.

Eind de jaren 1950 werd hij door zijn persoonlijke problemen en de veranderde smaak van het publiek van het scherm verdreven. De magie van weleer was zoek, en met elke nieuwe show hield hij het maar enkele maanden vol. Dat kwam hard aan. "Ik had geen ervaring met mislukking", zei hij zelf. "En als de mislukking dan komt, dan haalt ze je compleet onderuit."

Het absolute dieptepunt kwam er in 1978, toen hij te zien was in een rolletje in de kaskraker Grease. Ten prooi gevallen aan zijn onzekerheden en verslavingen, slaagde Caesar er vier maanden lang niet in uit bed te komen. Telkens wanneer zijn vrouw haar rug gekeerd had, liet hij drank aanrukken in de slaapkamer.

Zijn leven speelde zich af in een soort mist; hij was niet meer in staat ook maar een flard dialoog uit het hoofd te leren. "Zo kon het niet niet verder. Wil je leven of sterven, vroeg ik me af. Neem een besluit. En dat deed ik. Ik wilde leven. Het was de eerste stap in een barre en moeilijke tocht."

Hij begon aan een soort zelftherapie, die geschoeid was op de theorieën van Jung. Elke dag nam hij geïmproviseerde gesprekken met zichzelf op: dialogen tussen Sid, een wijze vader, en zijn onhandelbare zoon Sidney die door de vader werd opgevoed tot een volwassene met zelfrespect.

Nieuwe Sid

Het klinkt vreemd maar het hielp, al zou hij er een nieuwe verslaving aan overhouden: extreem gezond leven. De nieuwe Sid vermeed suiker, vet en zout, trainde elke ochtend een uur en ruilde zijn cynisme in voor meliger uitspraken. "In plaats van tegen het leven te vechten omarm ik het nu dankbaar. Een mens moet een doel hebben en als je dat doel bereikt hebt, heb je weer behoefte aan een volgend doel. Maar tussen die doelen in ligt het leven en daarvan moet je genieten - anders ben je een idioot."

De voormalige levensmoeë werd alsnog 91, en stierf naar verluidt vredig. Sid Caesar laat een zoon na, twee dochters en twee kleinzonen - en een reeks tv-series waarop hij zijn stempel heeft gedrukt, zoals All in the Family en M*A*S*H.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234