Zondag 18/04/2021

'Het rotte segment van banken moet er uitgesneden worden'

Een viertal grote financiële groepen is verantwoordelijk voor de overcreditering. Ze jagen hun klanten op omdat dat winstgevend is en vervalsen de vrije markt door systematisch aan maximumtarieven krediet te verstrekken. Dat zegt advocaat Elfri De Neve uit Oudenaarde. Hij specialiseert zich al sinds '93 in de problematiek en heeft meer dan vierduizend dossiers onder zijn hoede. Zijn werk voor een aantal grote bedrijven geeft hem enige ruimte om aan sociale tarieven te werken en af en toe eens niets aan te rekenen.

Oudenaarde

Eigen berichtgeving

Sybille Decoo

De Neve: "Bij de grote financiële instellingen KBC, Fortis of BBL vind je bijna geen overgecrediteerden. Zij zijn terug te vinden bij de Europabank en de Citibank, en bij de kredietverzekeringsmaatschappijen Euler-Cobac en Gerling Namur. Bij die twee laatste maatschappijen zitten de kredietmakelaars die zaken doen via advertenties in de trant van: 'Ik leen geld in 24 uur'. Ook de vele kleine kredietverstrekkers worden in België gecoördineerd door die twee machtige multinationale groepen.

Dat gaat zo. Een kredietmakelaar kan rekenen op erg hoge commissies, tot 30.000 frank per krediet. Of het slecht afloopt of niet, hij krijgt altijd 50 procent van zijn commissie. Hij heeft er dus geen belang bij de klant goed te informeren. De loonfiche volstaat om een krediet te krijgen. Als Euler-Cobac of Gerling Namur bereid is het krediet te verzekeren, dan stapt de makelaar naar een van de financieringsmaatschappijen die op hun lijst voorkomen. Bij wanbetaling krijgt zo'n maatschappij haar geld van de verzekeraar terug en staat daarvoor een deel van haar ruime winstmarge af."

Deze maatschappijen blijven in de markt omdat ze systematisch kredieten verstrekken aan de wettelijke maximumtarieven. De Neve: "Ze kopen geld aan 3 of 3,5 procent en verstrekken leningen aan 15 of 20 procent. Dat is nooit de bedoeling geweest. 'Fatsoenlijke' financiële instellingen gaan iemand met een inkomen van 35.000 frank geen krediet geven. Maar die andere maatschappijtjes staan soms tot drie keer opnieuw een lening toe, terwijl de klant de eerste al niet kon terugbetalen.

Er worden miljoenen verdiend in die sector. Dat maakt het ook zo misdadig. De normale kredietsector heeft verliezen van 4 procent. Stel dat die andere verliezen hebben van 15 procent, dan kan hun totale winst dat nog altijd dragen. Vijf procent kan finaal zijn schulden niet afbetalen, maar men calculeert dat gewoon in."

Volgens De Neve is de zwarte lijst van de Nationale Bank (de centrale van mensen met terugbetalingsproblemen, SD), die nu al 385.000 mensen telt, dan ook "maar een afspiegeling" van het werkelijke probleem. "Er staan mensen op de lijst die er niet op thuishoren omdat het bijvoorbeeld gaat om een kleine schuld aan een postorderbedrijf. Maar er is een even groot volume dat er nog niet inzit. Ze beredderen zich door de ene schuld met de andere te betalen omdat ze weten dat ze niet op de zwarte lijst mogen terechtkomen. Die financiële instellingen spelen daarop in.

Het opjagen houdt de winstgevende business draaiende. Bij een krediet van 300.000 frank moet er na vijf jaar 450.000 terugbetaald worden. Als dat krediet al na zes maanden achterstallig en opeisbaar wordt, dan eist de bank meteen het volle pond, de 450.000, terug. Zo realiseert men 50 procent in zes maanden, onder meer ook door de boetes die men aanrekent en die bij de Europabank 20 procent bedragen. Gelukkig worden de boetes vanaf 1 januari 2002 aan banden gelegd.

"De vrije markt moet kunnen spelen. Maar men mag die niet vervalsen om mensen te verzwakken, waardoor ze kunnen worden uitgebuit. Er is een politieke consensus dat de absolute vrijheid aan banden gelegd moet worden. Ik ben geen extreem-linkse rakker die tegen de banken is. Maar het rotte segment moet er uitgesneden worden. Daarmee zou het grootste deel van de problemen al opgelost zijn. Als men reclame op tabak verbiedt, moet men dat dan ook niet doen voor reclame die vermogens vernietigt?"

De mensen die bereid zijn zo duur te lenen zijn de wanhopigen, beaamt De Neve. "Die mensen zijn ten einde raad. Wat die advertenties allemaal beloven! 'Vrijheidskrediet, u betaalt terug wanneer het u past', dat zijn de duurste. Men probeert ons allemaal zo'n plastic kaartje te geven: Aurora-kaarten, Comfort-kaarten, Liberty-kaarten, die namen zijn verschrikkelijk. De mensen krijgen het gevoel meer ruimte te krijgen. Het gaat ook allemaal zo gemakkelijk. Maar ze beseffen niet waar ze aan beginnen."

"Overdreven optimisme" is volgens De Neve de courantste reden waarom mensen in de schuldspiraal terechtkomen. "Dat wordt aangewakkerd door kredietreclame. De consument heeft zelf een aandeel in het probleem maar het zou niet ernstig zijn de schuld exclusief bij hem te leggen. Bijna iedereen is vatbaar voor dit gif, al is iemand die maatschappelijk verzwakt is en plots in geldnood geraakt, er vatbaarder voor.

Tegenslagen als verlies van werk of gezondheidsproblemen zijn evenzeer redenen, evenals het fenomeen waarbij men zich middels allerlei consumptiegoederen een sociale status koopt. "Een intellectueel heeft zijn status door zijn opleiding of vrij beroep. Mensen die dat niet hebben, gaan hun status kopen. Maar koopverslaafden en gokverslaafden zijn minderheden. Men mag van de overgecrediteerden geen ziekelijke klasse maken."

De armen vind je volgens De Neve niet bij de overgecrediteerden terug. "Die geraken niet eens aan geld. Het zijn meestal tweeverdieners die in de schuldspiraal terechtkomen. Daar zitten soms mensen bij met een inkomen van 80.000, 90.000 frank elk."

Zijn gerechtelijke ervaring leert De Neve dat de schuldeisers zoveel mogelijk proberen buiten de rechtbank te blijven, terwijl de overgecrediteerden er meer belang bij hebben de rechter te trotseren dan oude leningen af te lossen met nieuwe. "Een maatschappij zal proberen haar geld te recupereren zonder in proces te gaan. Kredietverstrekkers houden de consument vaak voor dat hij het niet tot een proces mag laten komen omdat daar een pak kosten bijkomt. Terwijl de kosten minder bedragen dan de intresten voor nieuwe leningen.

"De consument heeft er alle belang bij een advocaat onder de arm te nemen en naar de rechtbank te stappen. Meestal worden de rente en de boetes zwaar verminderd. Als de bankier te ver is gegaan worden de af te lossen schulden niet zelden herleid tot het naakte ontleende kapitaal. Dat kan een halvering van de schuld uitmaken. Doordat de wetgeving op het loonbeslag veranderd is, kan men vandaag bovendien gemakkelijk zo'n 40.000 frank overhouden per persoon."

Als de schuldeiser zelf naar de rechter stapt, laat het gros van de schuldenaars verstek gaan. In dat geval gaat de rechter doorgaans in op de vorderingen van de banken. "Dat is pijnlijk, juist voor 80 procent van de mensen. Bij de 20 procent waar wel een advocaat aan te pas komt, zal men de kant van de consument kiezen. Banken kunnen een serieuze veeg uit de pan krijgen. Men kan hen vaak pakken op vormfouten.

Er wordt ook geregeld ingegrepen tegen de verplichte schuldsaldoverzekeringen (die beletten dat erfgenamen voor de schulden opdraaien, SD). Daar zitten premies op tot 80 procent. Citibank heeft een eigen verzekeringsmaatschappij opgericht, CitiLife, omdat die schuldsaldoverzekeringen winstgevend zijn. De vrije keuze moet gelden maar in werkelijkheid gebeurt dat niet. Veel rechters hekelen dat."

Als men reclame op tabak verbiedt, moet men dat dan ook niet doen voor reclame die vermogens vernietigt?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234