Donderdag 24/06/2021

Achtergrond

Het restaurant heeft een gebarsten snijplank. En dan?

null Beeld © JONAS LAMPENS
Beeld © JONAS LAMPENS

Eind juni komen de inspectieverslagen van het Federaal Voedselagentschap online. We kunnen dan zien hoe vettig onze favoriete frituur is en hoe proper de Chinees om de hoek. Transparantie die ons toelaat nog meer te wikken en te wegen. Alleen dreigen we zo iets essentieels te verliezen.

"We houden ons hart nog altijd vast." Het Federaal Voedselagentschap (FAVV) windt er geen doekjes om. De beslissing om de inspectieverslagen van alle zaken die voeding aanbieden in ons land openbaar te maken, is er duidelijk een van moetens. Jarenlang sleepte de discussie aan tot de Raad van State vorig jaar definitief de bezwaren van het FAVV opzijschoof. Samen met de horecazaken zelf, die het FAVV deels financieren, argumenteerde het agentschap dat het mooie ideaal van transparantie snel zou verglijden naar een publieke schandpaal. Het is niet omdat er wat werkpunten zijn rond hygiëne in een zaak, dat een voedselvergiftiging om de hoek loert. Bovendien zijn heel wat verslagen meer dan twee jaar oud en dus niet meer representatief. Die kritiek was ook te horen bij heel wat chefs toen De Standaard een paar maanden geleden de inspectieverslagen van de toprestaurants publiceerde. Een op de vier bleek niet in orde, allemaal kregen ze werkpuntjes mee. Niet voldoende wasbakken, een houten snijplank met een barst of koelkasten zonder thermometer: dat soort dingen.

Ten laatste op 30 juni kunnen we op de website foodweb.be niet alleen de hygiëne bij de Hof van Cleves van deze wereld nakijken, maar ook die van frituren, kebabzaken, bakkers en slagers. Let wel, meer dan een soort score op hygiëne en inrichting krijgen we niet te zien. De volledige inspectieverslagen zijn enkel raadpleegbaar in de kantoren van het FAVV na het doorlopen van een hele procedure. "Wie die rapporten iets te bruut doorneemt, krijgt zo een fout beeld", zegt Philippe Houdaert van het voedselagentschap. "Voor een leek lijkt het allemaal veel negatiever dan het in werkelijkheid is en kan een zaak nodeloos klanten verliezen, terwijl die wel in orde is. Daarom dat we die drempel bewust behouden." Horecazaken waar het al even geleden is dat een inspecteur er nog zijn neus binnenstak, krijgen voorlopig geen score in de databank.

Het is niet dat het FAVV positieve gevolgen op termijn uitsluit. Gelijkaardige systemen in Verenigd Koninkrijk en Denemarken tonen aan dat het horecabezoek niet drastisch daalt of dat er meer zaken hun deuren moeten sluiten. Integendeel, consumenten beschikken over meer informatie om hun keuze te maken en zaakvoerders over een extra incentiveom hun kroeg, restaurant of eethok proper te houden. Toch?

Keuzestress

In elk geval past gaat hier niet om de eerste inspectieverslagen die openbaar worden gemaakt. De voorbije jaren zagen ook scholen en ziekenhuizen hun rapporten verschijnen op sites en in kranten. Toegegeven, onderwijs en zorg kun je niet vergelijken met een frikandel speciaal of zelfs een gesmoorde ossenstaart. Maar het principe komt op hetzelfde neer. In onze zoektocht naar de beste keuze hunkeren we als consument naar de juiste criteria en de meest efficiënte selectiemechanismen. Niet alleen is die houvast meer dan ooit nodig, de technologie laat het bovendien ook toe.

Laten we beginnen met het overaanbod aan keuze. Nog niet zo lang geleden was op restaurant gaan een luxe, vandaag hoort het een 'topbelevenis' te zijn. Of het nu gaat om een nieuw gordijn, een fijne reisbestemming of smartphonehoesje: de mogelijkheden zijn eindeloos, de twijfel evenzeer. Daarom dat elke informatiekanaal welkom is. Consumentenpsycholoog Peter Vlerick (UGent) spreekt in dat verband over cognitieve overbelasting. "Het is soms gewoon wat te veel voor consumenten vandaag. Er zijn nog maar weinig segmenten waar je niet door een proces van afwegen, vergelijken en kiezen moet gaan."

Waar vroeger mond-aan-mondreclame, advertentieblaadjes en een occasioneel consumentenprogramma volstonden, grijpen we nu naar alle opties die sociale media en technologie ons aanreiken. Denk aan Tripadvisor, Yelp en andere reviewsites of apps die het in onze ogen net iets makkelijker en sowieso efficiënter maken om de knoop door te hakken. Ook al weten we dat die hulpmiddelen niet altijd even betrouwbaar en in de regel subjectief zijn, de verleiding om onze keuzestress met een paar clicks te verlagen, is te groot. Daarom dat inspectieverslagen, met hun aura van autoriteit, bijna bevrijdend lijken.

En er is nog een element dat onze keuzemogelijkheden vermenigvuldigd. Toegenomen regelgeving vergroot en versterkt het aantal selectiecriteria waar we ons op kunnen baseren. Net op dat punt vormen de FAVV-verslagen een mooie illustratie. "Elk jaar worden de regeltjes strenger", zucht John Deroo van restaurant Heere Van Groeninghe in Kortrijk en jarenlang cafébaas. "Bij elk vleeslevering mag er geen enkel karton geschonden zijn, de temperatuur van het vlees moet zes graden, er is een verplicht poetsplan. Prijs en kwaliteit zijn allang niet meer de enige richtsnoeren. Milieubewustzijn, eerlijke handel en authenticiteit spelen evenzeer mee in het hoofd van de consument, toch als hij of zij het geluk heeft om niet op de kleintjes te moeten letten.

Onttovering

Het angstzweet breekt natuurlijk niet bij elke consument uit. De een koopt een boek zelfs na meerder ontgoochelingen nog altijd op basis van de cover. De ander leest pathologisch elke verschenen recensie en loopt toch met een bang hartje naar de kassa. De meerderheid zit ergens daartussen. En net voor die groep dreigt een stukje romantiek te verdwijnen bij elk nieuw en ogenschijnlijk objectief informatiekanaal om te helpen kiezen. (On)aangename verrassingen vervallen tot een zeldzaamheid. Enkel de bevestiging van wat men al ergens heeft gelezen of gehoord, levert dan nog voldoening op. Kiezen wordt zo een rationele routineklus, elke belevenis onttoverd.

Natuurlijk is voedselveiligheid belangrijk - het FAVV sluit een zaak trouwens onmiddelijk als het er te gortig is - maar moeten we ons echt laten leiden door een kapotte tl-lamp of slecht afwasbaar plafond?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234