Zondag 19/01/2020

"Het respect voor de agent is helemaal zoek"

(Archieffoto) Beeld UNKNOWN

Er gaat geen dag voorbij of politieagenten worden in elkaar geslagen, beledigd, met de dood bedreigd of in de val gelokt. "Mensen op straat steken gewoon hun middelvinger op. Het respect is helemaal zoek", klaagt Steven Meert, hoofdinspecteur van de spoorwegpolitie.

1 augustus, Vilvoorde. Een banale identiteitscontrole lokt een vechtpartij uit tussen een dertigtal allochtone jongeren en zestien politieagenten. Drie agenten raken gewond. De jongeren die opgepakt werden, zijn ondertussen weer op vrije voeten.

4 augustus, Etterbeek. Een politiepatrouille die een zigzaggende wagen tegenhoudt, wordt omsingeld door een tiental jongeren uit de buurt. De jongeren bedreigen de agenten met de dood en het komt tot trappen en duwen. Drie agenten raken gewond.

4 en 5 augustus, Anderlecht. Wanneer de politie zaterdagnacht twee mensen wil controleren, ontstaan er relletjes. Eén politieman krijgt een steen tegen het hoofd en wordt buiten bewustzijn naar het ziekenhuis gebracht. Twee mensen worden opgepakt en later weer vrijgelaten. De volgende nacht wordt een politiepatrouille in de val gelokt en bekogeld met stenen en brandbommen.

Hopeloze frustratie
Steven Meert, hoofdinspecteur bij de spoorwegpolitie en vakbondsafgevaardigde van het ACV, maakte van dichtbij mee hoe het geweld tegen de politie de laatste jaren een flinke vlucht nam. "Vroeger had je ook geweld, maar nu is het respect vaak helemaal zoek. Mensen op straat steken hun middelvinger op. Als we tien jaar geleden met de metrobrigade ergens binnenkwamen, deed niemand zijn mond open. Nu staan er meteen vier of vijf gasten klaar om de politie uit te dagen, zomaar, zonder enige aanleiding."

De mondigheid van de burger, geweld op tv, foute computerspelletjes... Volgens Meert speelt het allemaal een rol bij die kwalijke evolutie naar minder respect en meer agressie.

Maar de grootste boosdoener is het lakse vervolgingsbeleid. "De straffeloosheid zorgt ervoor dat de daders zich absoluut ongenaakbaar voelen. We kunnen wel een pv uitschrijven voor smaad, maar dat haalt helemaal niets uit. Er gebeurt toch niets."

Voor veel agenten is die straffeloosheid een bron van hopeloze frustratie. "Een collega van mij kreeg laatst een kopstoot recht in het gezicht en raakte daarbij drie tanden kwijt. Hij belde daarop zelf naar het parket om goed te kunnen uitleggen wat er was gebeurd. 'Als je het zelf nog kan vertellen, zal het wel niet zo erg zijn geweest', zeiden ze tegen hem. Ik hoef u niet te vertellen hoeveel frustratie zo'n telefoongesprek oplevert bij een politieman."

Volgens Meert ligt die frustratie niet zelden aan de basis van politiegeweld. "Als je drie keer in een week dezelfde dief oppakt en die dan wéér moet laten gaan, dan breekt er iets. Ik heb al enkele collega's moeten verdedigen die hun job elke dag met veel overtuiging doen en dan plots een oorveeg uitdelen en een klacht aan hun been hebben."

Maar ook het omgekeerde gebeurt. Sommige politieagenten raken ontmoedigd door de straffeloosheid en gaan risico's daarom uit de weg. "Waarom zouden agenten actie ondernemen als ze daarmee niet alleen hun leven in gevaar brengen maar bovendien niet eens steun krijgen als er iets gebeurt?", vraagt Janpiet Callens, voormalig woordvoerder van politievakbond Sypol, zich luidop af. "Als alle politiemensen zouden optreden zoals het hoort, zouden er nog veel meer incidenten zijn. Nu laten ze vaak begaan, gewoon omdat er anders last van komt."

Een herkenbaar verhaal, vindt Meert. "Laatst vroeg een van mijn Afrikaanse collega's aan een man in metrostation Rogier om zijn sigaret te doven omdat er een rookverbod geldt op de perrons. 'Het is niet omdat de blanken je een uniform gegeven hebben dat je moet denken dat je hier iets te zeggen hebt', zei die man. In zo'n geval heb je als agent twee mogelijkheden. Ofwel hou je voet bij stuk, en dan komt er meestal geweld bij kijken. Ofwel draai je je om en laat je die man zijn sigaret oproken. Veel agenten zullen tegenwoordig voor dat laatste kiezen. Het kan hen simpelweg niet meer schelen."

"Dit gaat niet meer om uit de hand gelopen situaties", fulmineert Vincent Houssin, ondervoorzitter van de liberale politievakbond VSOA. "De politie wordt letterlijk in de val gelokt. In Anderlecht had men een patrouille opgeroepen voor een zogezegde inbraak, maar er bleek niets aan de hand. Alleen werd de politie ter plaatse wel de huid volgescholden en uitgedaagd."

Ook in Vilvoorde werd de politie volgens Houssin in de val gelokt. "De politie controleerde een man omdat hij zijn gezicht bedekt had met een sjaal en dan springen er plotseling tientallen jongeren tevoorschijn om hem te steunen. Die man met zijn sjaal wilde geen bank overvallen, die wilde gewoon wat relletjes uitlokken."

Voor Houssin is de maat meer dan vol. De liberale vakbond diende alvast een stakingsaanzegging in en hoopt dat de andere vakbonden zich aansluiten.

 
De straffeloosheid zorgt ervoor dat de daders zich absoluut ongenaakbaar voelen
Steven Meert, hoofdinspecteur spoorwegpolitie
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234