Zaterdag 15/08/2020

Het rare en ware verhaal van Raymond Braine, Belg in Praag

Omdat het hem verboden was Café Matador in bezit te hebben, verdween voetballer Raymond Braine met de staart tussen de benen naar wat toen Tsjecho-Slowakije heette. Onze man in Praag groeide er in die jaren dertig uit tot de vooroorlogse Marco Van Basten. Raymond wie?

FRANK VAN DE WINKEL

Een zwartwitfoto die hem toont tot de ellebogen, beetje argwanende blik naar rechts. Glanzend, achterover gekamd haar, fijne neus, smalle lippen. Rode Duivels-shirt met kraag aan beide kanten en daarop verticaal de kleuren van de nationale ploeg. Onder de kraag een veter in kruisvorm die de bovenkant van het maillot sluit. Links op het shirt een gestikt vaantje met een klauwende en vuur spuwende duivel. Dit is Raymond Braine.

We bladeren in Onze Rode Duivels, het volledige verhaal in woord en beeld. Pagina na pagina waait de nostalgie je tegemoet. De bal heette liefdevol het leder en een levensschets van een voetballer begon zo: "Vader Braine, een struische blozende Waal uit Hoei, had nogal vroeg zijn geboortestreek verlaten en was met een Vlaamsche vrouw getrouwd."

In die vooroorlogse jaren, waarin de wereld jaar na jaar bliksemsnel van aanschijn veranderde, maakte een jongen uit Antwerpen, Raymond Braine, naam. Hij debuteerde toen hij nog een "bakvischje van veertien was", aldus de legendarische voetbaljournalist Pol Jacquemyns in 1942. Met Beerschot op het veld van Daring. Een week later, bij Standard, liet hij twee doelpunten optekenen. Op zijn achttiende al bezette hij bij de Rode Duivels de rechtsbuitenplaats. Hij was de eerste speler in België die men probeerde uit te schakelen door hem een tegenstrever op de huid te plakken. De toeschouwers jouwden Braines schaduw uit: zo'n rotstreek hadden ze nooit meegemaakt.

Pijlsnel ging de opgang: op de Olympische Spelen van 1928 verkoos de pers hem tot speler van het wereldelftal. Een van de beste midvoors in Europa zou hij worden. Begin 1930 ging het fout. Braine had café Matador in de Antwerpse volkswijk het Kiel overgenomen, in de buurt van Beerschots Olympisch Stadion. Een schande was dat, liet de voetbalbond weten, voetballers die schaamteloos misbruik maken van hun populariteit. Braine werd geschorst. Want een beroepsspeler in België, dat kon niet. Wat nu?

Hij maakte dan maar van de nood een deugd: uit Midden- en Oost-Europa, toen het Mekka van het voetbal, regende het aanbiedingen: Ferencvaros, Wiener AC en Sparta Praag, bij wijze van spreken het Real Madrid, Barcelona en Manchester United van toen, sloofden zich uit om hem aan te trekken. Braine koos voor zeven jaar ballingschap bij Sparta Praag, en ging er in juni 1930 aan de slag. De transfersom bedroeg 29.000 frank. Hij, een jongen van het Kiel, de duurste voetballer van Centraal-Europa. Wereldberoemd werd hij in de voetbalhoofdstad van het continent, en succesvol: twee landstitels en één begeerde Mitropa Cup, de Champions League van toen, schoof hij bij in de trofeeënkast. De Tsjechen vroegen Braine zelfs om zich te naturaliseren. Hij weigerde.

Toch was het niet al rozengeur en maneschijn. In 1936 knaagde het heimwee. Braine vond er niets beter op dan in België onder te duiken: eerst in een Brussels hotel, daarna in een ziekenhuis. Eenmaal de brokken met de bond gelijmd, in 1936, was er natuurlijk geen houden meer aan. Ook een aanbod van Barcelona legde hij naast zich neer en hij sloot zich weer aan bij den Beerschot. Met hem stak Beerschot zes titels op zak. Latere sterspelers op het Kiel zoals Rik Coppens, Juan Lozano en Ludo Coeck zouden hem dat nooit nadoen.

Braines ster schitterde haast vanzelfsprekend ook bij de Rode Duivels. Liefst 54 keren droeg hij de Belgische kleuren, en dat in een tijd dat er minder interlands plaatsvonden dan nu. De teller stopte bij 26 goals. In oktober 1938, Hitler-Duitsland zou Tsjecho-Slowakije binnenvallen om het Heim ins Reich te brengen en zo de Tweede Wereldoorlog op gang brengen, beleefde Braine zijn gloriemoment: hij mocht de kapiteinsband dragen van een Europese selectie. In 1944 stopte hij met voetballen, vanaf zijn 37ste trainde hij hier en daar.

De vroegere Belgische bondscoach Guy Thys looft Braine, met wie hij nog samenspeelde, als was hij de Diego Maradona van zijn tijd. "Hij kon dribbelen als Coppens, had een buitengewone traptechniek met de linker en de rechter zoals Coeck, had als Van Moer een uitstekend spelinzicht. Hij koppelde technische onderlegdheid aan een zeldzame traptechniek en een zeer goed kopspel."

"Men moest vaak nauw toekijken om hem op een fout te betrappen, want hij kneep de katjes wel eens in het donker", schreef Jacquemyns. En: "Bij successen bleef hij uiterlijk en vermoedelijk ook innerlijk onberoerd, want hartstochtelijk of uitbundig deed hij nooit."

Zelf dacht hij er, in zijn boek Duizend en één match ook zo over, na een Hongarije-België die op 1-3 geëindigd was. "Bij het eindsignaal zag ik plots als een alles weerkerende mensengolf, duizenden toeschouwers het veld bestormen. Zo'n hele bange was ik nooit geweest, maar feitelijk had ik toch ook nooit van een koppel blauw ogen gehouden. Gelijk een zot koerste ik regelrecht naar de kabien, riskeerde nog even mijn hoofd om te draaien en zag mijn tien medespelers door de opgetogen massa in triomf gedragen."

Raymond Braine overleed in de kerstnacht van 1978.

Braine koos voor zeven jaar Sparta Praag, en ging er in juni 1930 aan de slag. De transfersom bedroeg 29.000 frank. Hij, een jongen van het Kiel, was de duurste voetballer van Centraal-Europa

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234