Zaterdag 24/10/2020

Het pure van papier en potlood

Wanneer je de galerie Geukens & De Vil op het Antwerpse Zuid binnenstapt, kijk je als vanzelf in een groot oog. Een foto, denk je van op afstand. Tot je dichter gaat kijken en merkt dat het om een doorwrochte tekening gaat van de gerenommeerde Cindy Wright.

Het werk is slim uitgespeeld als blikvanger op de expo When they will finally see the power of drawing. Niet dat de (koop)tentoonstelling zo’n eyecatcher echt nodig heeft. Alleen al je blik laten dwalen over het lijstje kunstenaars die galeriehoudsters Marie-Paule De Vil en Yasmine Geukens, doet duizelen. Ze wisten de allergrootsten te strikken, van Luc Tuymans tot Jan Fabre, van Francis Alÿs tot Fred Bervoets, van Panamarenko tot Roger Raveel. Hun werken hangen broederlijk naast die van minder bekende kunstenaars of jonge honden als Rik De Boe en Ruben Bellinkx. De verbazingwekkende rijkdom van de expo hebben De Vil en Geukens te danken aan de vruchtbare samenwerking met privéverzamelaars en een tiental galeries. In de commerciële en concurrentiële wereld waarin kunstgaleries opereren, is dat niet vanzelfsprekend. Zouden ze, los van de indirecte reclame die deze expo hen oplevert, gevallen zijn voor het even eenvoudige als slimme idee van Marie-Paule De Vil?

Twee jaar geleden kocht zij voor haar galerie de tekening When will they finally see the power of drawing? van de jonge, opkomende artiest Rinus Van de Velde. Daarop is een moegetergde kunstenaar te zien die bemoedigend op de schouder geklopt wordt door een ouder heerschap. Het zette De Vil aan het denken. “Lange tijd kwamen kunstenaars niet naar buiten met hun tekeningen”, vertelt ze. “Die behoorden tot het privédomein, vond men. Dat is nu veranderd. Steeds meer kunstenaars stellen ook hun tekeningen tentoon of beschouwen zichzelf zelfs als exclusieve tekenaars. Denk maar aan Rinus, maar ook aan Ante Timmermans of Ronny Delrue. Naar tekeningen kijken, heeft ook iets bijzonders. Je krijgt een kijk op iets intiems, op de eerste uiting van iemands creatief proces.”

Maar waar komt de teruggevonden liefde van kunstenaars en publiek voor de tekening vandaan? De Morgen-journalist Eric Rinckhout geeft in zijn inleidende tekst in de catalogus een mogelijke verklaring. “Na de dominantie van conceptuele kunst, installaties, fotografie en video mag de individuele en ongeremde fantastie weer aan de macht komen. Na jaren van hoogdravende, soms zelfs monumentale moeilijkdoenerij, is er opnieuw aandacht voor kunst op de vierkante centimeter en voor eenvoud, subtiliteit, creativiteit en vaardigheid.” Of: hoe de puurheid van papier en potlood sinds enkele jaren opnieuw onweerstaanbaar is geworden.

Al mag de tekenkunst zeker niet gereduceerd worden tot potloodlijnen op papier. De tentoonstelling toont mooi hoe het een volwaardige en breed uitwaaierende kunstvorm is. Neem nu Sofie Muller en haar ‘rooktekeningen’, gemaakt met rook en kaarsvet op papier. Hoe ze het precies doet, is een goed bewaard geheim, maar hier is de potlood, zelfs de hand van de kunstenaar, nauwelijks nog merkbaar. En toch weet ze de broosheid die ze ook zo mooi in haar beeldhouwwerk legt, schijnbaar moeiteloos over te brengen op papier. Of neem het werk dat Kris Fierens tentoonstelt. Daar komt zelfs geen papier meer aan te pas. Hij verwerkt de lijnen in een sculptuur en laat hen als het ware los in de ruimte. Het andere uiterste is het werk van Peter Morrens. Hier zijn de lijnen compleet verdwenen en wat overblijft, is een vergeeld blad.

De kracht van enkele lijnen

Anderen blijven veel dichter bij de traditionele tekenkunst, bij de kracht van een paar lijnen op papier. Zo maakte Kris Martin drie zelfportretten zonder zijn blik van de spiegel af te wenden en op zijn blad te richten. Het resultaat doet denken aan de vervormde figuren van Francis Bacon. Luc Tuymans toont dan weer een ogenschijnlijk simpel miniatuurtje van een eend, terwijl Fred Bervoets een haast cartooneske tekening presenteert. Soms wordt ook niet onder stoelen of banken gestoken dat tekenen ‘maar’ een begin is, al is dat begin dan een op zichzelf staand kunstwerk. Zo stelt David Claerbout het werk Long Goodbye 2 tentoon, de voorstudie van de gelijknamige video-installatie. Het is een mooie, tweeledige aquarel van een statig huis, beschreven met aanwijzingen voor camerastandpunten en -wendingen. Of: hoe het ene kunstwerk het andere in zich draagt.

Meer dan zestig tekeningen tentoonstellen in de relatief kleine ruimte van een galerie, is geen sinecure. Toch geeft The power of drawing geen overladen indruk. Elk werk komt tot zijn recht en dat is te danken aan de goed doordachte ophanging, die rekening houdt met stijl en kleurpalet. Het is gek dat niemand eerder op het idee kwam de tekeningen van levende Belgische kunstenaars samen te brengen, maar de manier waarop Geukens en De Vil het hebben aangepakt, verdient respect.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234