Zaterdag 14/12/2019

Brandstofprotest

Het protest van de gele hesjes lijkt onbeheersbaar geworden. Wiens schuld is dat?

President Emmanuel Macron bracht met binnenlandminister Christophe Castaner (rechts van hem) een bezoek aan de plaats van het onheil. Beeld AP

Zaterdag liep het gelehesjesprotest in Parijs uit op vernielingen, plunderingen en brandstichting. Frankrijk vraagt zich af hoe het zo is kunnen escaleren. Krijgt president Macron de geest weer in de fles?

Sommige straten in Parijs ogen alsof er een burgeroorlog heeft gewoed. Waar de rellen vorige week grotendeels beperkt bleven tot de Champs-Élysées, verspreidde het geweld zich dit keer naar meerdere delen van de Franse hoofdstad. Bekende straten als de Rue de Rivoli, Avenue Foch en Boulevard Haussmann veranderden zaterdagmiddag in het macabere decor van een stadsguerrilla. Relschoppers vernielden tientallen auto's en bestormden en plunderden winkels.

'Casseurs' drongen de Arc de Triomphe binnen en richtten daar een ware beeldenstorm aan. Vandalen sloegen een gat in een beeld van Marianne, symbool van de Franse republiek. Niet minder symbolisch was de 'onthoofding' van een beeld van Napoleon. "De Arc de Triomphe aanvallen is een symbool van de Franse waarden aanvallen", zei cultuurminister Franck Riester. De schade zou een miljoen euro bedragen.

Ook in andere steden braken rellen uit. In totaal vielen er 263 gewonden, onder wie 81 politieagenten. 682 mensen werden aangehouden.

Noodtoestand

Het protest van de gele hesjes lijkt onbeheersbaar geworden. Maar wiens schuld is dat? Er worden onder meer vraagtekens geplaatst bij het optreden van de politie en de daarvoor verantwoordelijke minister van Binnenlandse Zaken, Christophe Castaner. De politie liet op de Champs-Élysées, waar vorige week rellen plaatsvonden, alleen demonstranten toe die hun identiteitsbewijs konden tonen. Zo hoopte men ervaren relschoppers buiten de deur te houden.

Als gevolg van die strategie verspreidden de relschoppers zich over andere straten. Castaner verdedigde de aanpak. "We wilden de onruststokers niet op de Champs-Élysées hebben. Daar zijn ze niet gekomen", zei de minister. Volgens hem is de geweldsuitbarsting te wijten aan "beroepsrelschoppers, die zijn gekomen om te verwonden, bedreigen, plunderen en zelfs om te doden".

Twee politievakbonden vroegen de minister om de noodtoestand uit te roepen. Die maatregel zou ertoe leiden dat het ministerie van Binnenlandse Zaken, de politie en de burgemeester meer bevoegdheden hebben om de orde te handhaven. Onder meer een avondklok kan dan worden ingevoerd. Castaner zei zaterdagavond alle opties te overwegen. Zondag verklaarde een woordvoerder dat het uitroepen van de noodtoestand op dit moment niet wordt overwogen.

Macron kondigde dinsdag een 'nationaal debat' over de energietransitie aan, en wil de brandstofbelasting koppelen aan de olieprijs.

De president was de afgelopen dagen in Argentinië voor een G20-top. Vanuit Buenos Aires veroordeelde Macron de relschoppers, die "verantwoordelijk zullen worden gehouden voor hun daden". De rellen hebben volgens Macron niets te maken met een "vreedzame uiting van legitieme boosheid" van de meeste gele hesjes. Kort na zijn terugkomst in Frankrijk, gisterochtend, belegde de president een crisisberaad waarbij onder meer Castaner en premier Édouard Philippe aanwezig waren. Later liet hij weten dat Philippe met vertegenwoordigers van de gele hesjes en de fractieleiders uit het parlement gaat praten.

Steun

Sinds de protesten twee zaterdagen geleden begonnen, loopt het aantal demonstranten terug. Op de eerste protestdag waren 282.000 actievoerders op de been. Vorige week zaterdag waren dat er 166.000. Afgelopen zaterdag werd volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken door 136.000 Fransen gedemonstreerd. Voor aanstaande zaterdag staat in Parijs de 'vierde akte' van het protest op de agenda.

Ondanks het teruglopende aantal demonstranten neemt de steun voor de protestbeweging niet af. Sterker nog, volgens sommige peilingen neemt het aantal Fransen die de gele hesjes steunen juist toe. Zo'n driekwart van de bevolking staat achter de protesten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234