Donderdag 09/02/2023

Blik op BelgiëEvere

Het proces over de aanslagen hervat: 700 burgers horen zich deze ochtend te melden in het oude NAVO-hoofdkwartier

In deze zaal, met de nieuwe box voor de beschuldigden, zal het proces over de aanslagen van 22 maart 2016 plaatsvinden. Beeld BELGA
In deze zaal, met de nieuwe box voor de beschuldigden, zal het proces over de aanslagen van 22 maart 2016 plaatsvinden.Beeld BELGA

Of ze alle 700 komen opdagen, zal in de loop van de dag moeten blijken. De verwachting is in elk geval dat ze zich zo goed als allemaal buitengewoon ongeschikt zullen achten om jurylid te worden op het proces rond de aanslagen van 22 maart 2016.

Douglas De Coninck

Het proces gaat acht en misschien wel negen maanden duren. Al die tijd worden de 36 uitverkorenen geacht om viermaal per week om 9 uur stipt aanwezig te zijn in het tot rechtszaal verbouwde oude NAVO-hoofdkwartier in Evere, en daar tot het einde van elke zittingsdag te blijven. En op het eind samen tot antwoorden te komen op niet minder dan 38.400 schuldvragen.

Er waren eerst 800 burgers aangeschreven, maar van hen wisten zo’n 300 vooraf een vrijstelling te bekomen. Vanwege iets bewijsbaars in de professionele sfeer dat de komende maanden al stond ingepland of een familiale band met een van de procespartijen. Daarom troffen recent nog eens 200 burgers extra de gevreesde bruine envelop aan bij de ochtendpost.

Lawine aan excuses

De wet zegt over de 700 uit het kiesregister gelote Franstalige Brusselaars dat ze moeten “kunnen lezen en schrijven”, minimaal 28 en maximaal 64 jaar oud zijn en niet veroordeeld tot celstraffen van meer dan vier maanden of een werkstraf van meer dan zestig uur.

De verwachting is dat na een lawine aan slechte excuses een pot met zo’n 100 geschikte kandidaten zal overblijven, waarna zowel verdediging als Openbaar Ministerie (OM) mogen wraken. Speciaal voor dit proces werd de wet aangepast, waardoor het maximale aantal plaatsvervangende juryleden werd opgetrokken van 12 tot 24, maar de wetgever liet na te beslissen welke consequenties dat heeft voor het aantal wrakingen. “Er is overeengekomen dat beide partijen elk achttien keer mogen wraken”, zegt rechtbankwoordvoerder Luc Hennart. “De advocaten van de verdediging is gevraagd daar onderling over te beslissen.”

Er zijn negen aanwezige verdachten, elk met meerdere advocaten, en die hebben de wrakingen onder elkaar verdeeld. Van Michel Bouchat voor Salah Abdeslam tot Sébastien Courtoy voor Smail Farisi: elk mocht uit de pot van 700 kandidaat-juryleden een kleine hitparade selecteren van burgers die ze absoluut niet in de jury willen. “We weten niet veel over deze mensen”, zegt Vincent Leurquin, advocaat van verdachte nummer 8, Hervé Bayingana Muhirwa. “We kennen hun naam, hun adres, hun leeftijd en hun beroep. Daar moesten we het ongeveer mee doen. We hebben daar samen over vergaderd, en we hebben onze lijstjes klaar.”

Het zal ongetwijfeld lukken om de 36 stoelen voor 12 juryleden en 24 plaatsvervangers gevuld te krijgen. De vraag is vooral hoe de stoelendans daarna verder gaat. Op het vorige grote terreurproces met een volksjury, rond de aanslag op het Joods Museum, waren na twee maanden bijna alle (toen) 12 plaatsvervangers opgebruikt. Juryleden gaven aan dat het niet erg veilig aanvoelde te moeten oordelen over een aan Islamitische Staat toegeschreven moordpartij. Eén jurylid wraakte zichzelf met de ponering dat hij minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) van betrokkenheid verdacht.

Stilgelegd

Het is dé grote vrees bij de meer dan duizend burgerlijke partijen, dat het proces ergens halfweg moet worden stilgelegd bij gebrek aan juryleden. “Dit is een klein land”, zei Philippe Vansteenkiste van slachtoffervereniging V-Europe deze week in Knack. “Het volstaat dat een jurylid een politiegetuige herkent uit zijn privéleven en hij of zij moet worden vervangen.”

De ervaring leert dat eens een assisenproces zich op gang trekt, onwillige juryleden vrij snel transformeren in extreem aandachtig, maar die ervaring is gebaseerd op processen die een week of zo duren. Op het proces over de aanslagen van 22 maart vergt alleen al het voorlezen van de 469 pagina’s lange akte van beschuldiging drie volle procesdagen.

De vraag blijft allereerst of al wie werd opgeroepen zich vanochtend daadwerkelijk meldt. “Wie niet komt opdagen, riskeert een boete van minimaal 400 en maximaal 8.000 euro”, zegt Luc Hennart. Het lijkt onvoorstelbaar dat geen van de 700 de minimumboete in de balans gaat leggen met een jaar vrijheid.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234