Zondag 05/02/2023

Voor u uitgelegdEuropees energie-akkoord

Het prijsplafond op gas: ‘We zijn bereid om meer te betalen dan de rest van de wereld, maar ook niet eindeloos meer’

Duits bondskanselier Olaf Scholz, Frans president Emmanuel Macron, Spaans premier Pedro Sanchez en Commissievoorzitter  Ursula von der Leyen op de Europese top vrijdag.  Beeld AP
Duits bondskanselier Olaf Scholz, Frans president Emmanuel Macron, Spaans premier Pedro Sanchez en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen op de Europese top vrijdag.Beeld AP

Na een nieuwe bijeenkomst van Europese regeringsleiders lijkt een prijsplafond op gas er nu echt te komen. Al sleept met name Duitsland nog met de voeten. Wat betekent het Europese akkoord?

Stavros Kelepouris en Kelly Van Droogenbroeck

1. Wat is er precies beslist?

De belangrijkste uitkomst van de Europese top is dat een prijsplafond op aardgas weer een stap dichterbij komt. Daarover is er nu een principieel akkoord tussen de Europese leiders, al wil dat niet zeggen dat alles definitief in kannen en kruiken is. Vooral Duitsland moest de beslissing met lange tanden aanvaarden, en kreeg een toegift: er komt een extra Europese Raad, zodat het land alsnog een veto kan stellen. Tegelijk is het princiepsakkoord een duidelijk teken dat de bezwaren stilaan weggewerkt zijn en Duitsland uiteindelijk overstag zal gaan.

Het prijsplafond zal niet helemaal vastliggen. De bedoeling is dat de maximumprijs mee evolueert met de prijzen op de internationale gasmarkten. Stijgen die fors, dan zal ook de maximumprijs opgetrokken worden. “Ze gaan dat plafond leggen op een niveau boven de wereldmarktprijs, maar niet eindeloos veel hoger. We zijn bereid om meer te betalen dan de rest van de wereld, maar ook niet eindeloos meer”, vat Europa-specialist Hendrik Vos (UGent) samen.

Daarnaast komt er na de winter een Europese groepsaankoop voor gas, om in de loop van 2023 de gasvoorraden weer aan te vullen. Zo’n groepsaankoop drukt de prijzen, want het vermijdt dat de Europese lidstaten tegen elkaar opbieden. Dat gebeurde de voorbije maanden wel en veroorzaakte een enorme piek in de gasprijzen.

2. Hoe gaan we dat zien op de energiefactuur?

Die vraag is nog niet te beantwoorden. De Europese lidstaten zullen in de komende weken de details uitwerken. Premier Alexander De Croo (Open Vld) sprak na afloop van de top over een termijn van twee tot drie weken. Pas dan zal duidelijk worden hoe het prijsplafond uitgewerkt wordt, hoe hoog de maximumprijs zal liggen en hoe direct de impact zal zijn op de energiefacturen die bij ons in de bus vallen.

“Er is vooral beslist om nog niet te beslissen. Alles zal van de details afhangen”, zegt energie-expert Joannes Laveyne (UGent). Het risico bestaat dat leveranciers in de problemen komen omdat ze gas duur aangekocht hebben en vervolgens goedkoper zouden moeten verkopen vanwege het prijsplafond.

Laveyne wijst ook op een andere beslissing van de Europese leiders: er zal gemorreld worden aan de zogenaamde TTF-index. Dat verwijst naar de gasprijzen op de toonaangevende Nederlandse gasbeurs TTF. Die index wordt in heel veel contracten gebruikt om de prijs voor de consument te bepalen. Maar de prijzen op de TTF-beurs liggen een stuk hoger dan in bijvoorbeeld Zeebrugge. “Dat indexcijfer stemt niet meer overeen met de realiteit. Door dat systeem te herzien, zouden de facturen in principe moeten dalen.”

Premier Alexander De Croo met uittredend Italiaans premier Mario Draghi op de top in Brussel. Beeld AP
Premier Alexander De Croo met uittredend Italiaans premier Mario Draghi op de top in Brussel.Beeld AP

3. Waarom ligt Duitsland dwars?

Duitsland zag meer dan de helft van zijn gasbevoorrading wegvallen door de stilgevallen Russische aanvoer. Het land heeft dus veel gas van elders nodig en heeft daar ook het geld voor. Duitsland kan met gemak alle andere Europese landen overbieden - behalve bij een prijsplafond, want dan is er een maximumprijs.

Bovendien hebben hoge gasprijzen een voordeel: de bevolking wordt aangespoord om minder te verbruiken. “Met een prijsplafond valt die stimulans om te besparen weg, waardoor Duitsland deze winter met stroomtekorten zou kunnen kampen. Dan moet de regering ingrijpen en beslissen wie er eerst afgeschakeld wordt”, zegt Laveyne.

In politieke kringen wordt ook Nederland als een taaie klant gezien. Ook dat kan nog flink moeilijk doen. De reden is ongeveer dezelfde als in Duitsland: Nederland heeft veel gas nodig en kan daarvoor diep in de buidel tasten. Het alternatief, meer gas oppompen in Groningen, is een politiek mijnenveld.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234