Woensdag 29/01/2020

Het postermeisje van de Belgische cinema

Amira Daoudi (28) maakte de filmposters van Rundskop, Blue Bird en Image. Een overzichtsexpo in Brussel is de bekroning van vijf dolle jaren. 'Ik heb zelfs nog geen tijd gehad om een website te maken.'

"Het is eindelijk weer een beetje te doen. Tot gisteren lag het hier vol posters." Amira Daoudi heeft een atelierruimte in een oude drukkerij, hartje Brussel. Computers van Apple staan er naast bestofte drukmachines. Op een houten pallet ligt een hoopje opgerold papier. Aan een wand hangt een selectie van de filmposters die Daoudi de voorbije jaren maakte. Rundskop, Blue Bird en Lucifer zijn enkele van de bekendste titels. "Het is druk geweest met de voorbereiding van de expo", zegt ze. "Ik heb pas vanochtend tijd gehad om alles op te ruimen."

Daoudi noemt zichzelf "100 procent Bruxelloise". Vader is van Algerijnse afkomst, moeder Belgische. Vrijdag start in Cinema Galeries haar allereerste overzichtstentoonstelling, From Film to Poster. Daoudi toont er posters, tekeningen, schetsen en andere inspiratiebronnen. Het is maar een klein deel van haar werk. In vijf jaar tijd maakte Daoudi al 77 affiches. De meest recente voor films als Above Us All, Image en Waste Land. "Ik toon liever iets minder", zegt ze. "Ik puur liever uit. Dat is meer mijn stijl."

Aziatische esthetiek

In de meeste verhalen is het moeilijk zoeken naar een kantelpunt, vaak is het krampachtig of artificieel. In het verhaal van Amira Daoudi is het kantelpunt overduidelijk en onmogelijk te negeren: de najaarsdag in 2010 waarop ze telefoon kreeg van Gust Van den Berghe. Of ze de poster wou maken voor zijn debuutfilm En waar de sterre bleef stille staan?

"In die periode was ik van alles tegelijk aan het doen", zegt Daoudi. "Ik was mijn scriptie aan het schrijven, ik was aangenomen bij het reclamebureau waar ik mijn masterstage deed en ik werkte als serveerster in een café.

"Maar toen Gust me belde, heb ik geen seconde getwijfeld. Het was een vriendendienst. Ik had de smaak meteen te pakken en ben kort daarna als zelfstandig grafisch ontwerpster begonnen. Iedereen rond mij verklaarde me zot, maar ik heb nog geen seconde spijt gehad."

Vóór het telefoontje van Gust Van den Berghe is Daoudi studente grafisch ontwerp aan Sint-Lukas. Die studiekeuze heeft ze vlot gemaakt. Als kind is ze gefascineerd door film, al van toen ze op jonge leeftijd The Lion King ziet. Ooit wil ik iets betekenen voor de cinema, droomt de jonge Amira stiekem. Later ziet ze In the Mood for Love en raakt ze helemaal in de ban van de Aziatische esthetiek. Van de stiltes. De leegtes. De sobere lijnen.

"Ja", zegt ze. "Japanse cinema is ooit een zware obsessie geweest. Ik denk dat je dat ook in mijn werk kunt zien."

Hardloopster

Niet dat Daoudi thuis door kunst en cultuur wordt overspoeld. Een oom speelt jazztrompet, grootmoeder schilderde veel; dat is het zowat. Vader is kok, moeder bediende.

Tot haar zeventiende droomt ze van een carrière in de sport. Elk weekend loopt ze atletiekwedstrijden. Haar favoriete afstand is de 400 meter. De perfecte mix tussen snelheid en conditie, noemt ze het. Blessures remmen de droom af.

"En mijn interesses lagen ook steeds duidelijker elders. Op school kregen we lessen esthetica en filosofie, we lazen Latijnse teksten van Horatius... Dat vond ik allemaal erg fascinerend. Al waren mijn notities altijd meer tekeningen dan tekst. Ik zat constant te tekenen."

Na het telefoontje van Van den Berghe is Daoudi plots opgejaagd wild. En waar de sterre bleef stille staan wordt geselecteerd voor de Quinzaine in Cannes. De affiche hangt reuzegroot naast de rode loper en Daoudi krijgt meer aanvragen dan ze kan bijhouden. Michaël Roskam, Nicolas Provost, Fien Troch, Adil El Arbi, Frank Van Passel, Pieter Van Hees; elke Belgische regisseur die een kwaliteitsvolle film uitbrengt, wil met Daoudi werken. Ook in het buitenland groeit haar reputatie.

Haar naam staat nergens expliciet vermeld, tenzij in kleine letters op de aftiteling, maar in elke poster zit duidelijk haar hand. Deze poster is een echt 'Amiraatje', zeggen vrienden soms. Haar eigen stijl omschrijven kan ze moeilijk. Strakke lijnen, leegte, soberheid. Ze is geneigd om naar de invloed van de Aziatische esthetiek te verwijzen, zegt ze.

"Het blijft altijd een tweestrijd tussen veel vertellen en de boel herleiden tot de essentie. Je moet lef hebben om je film met een sobere poster op de markt te brengen, maar anderzijds vind ik dat een poster vooral gemakkelijk leesbaar moet zijn."

Elk genre heeft bovendien een eigen code. Je kunt geen komedie verkopen met een zwarte, donkere poster. Avonturenfilms hebben vaak affiches met een rugshot. Bij politiethrillers kiest men graag voor een rennend personage op de poster. Die clichés dienen de herkenbaarheid, maar vormen een hindernis binnen het werkproces.

Gemiddeld werkt ze een maand aan een affiche. Ze bekijkt de film en verzamelt informatie over kleur en typografie. Op basis van stills of beelden van een setfotograaf maakt ze een aantal voorstellen. Dat kan een fotomontage of een tekening zijn. Nooit een schilderij zoals vroeger in de gloriedagen, toen films nog drie maanden in de cinema draaiden en affiches nog lang bleven hangen. Tegenwoordig is het meer reclame dan kunst.

Buikgevoel

Meestal werkt ze voor arthouseprojecten, maar ook meer commerciële opdrachten neemt ze aan. Ze gelooft dat je voor elke film, kleinschalig of mainstream, een mooie poster kunt maken. Ze wil daar niet snobistisch in zijn. Soms voelt ze het niet, komt de inspiratie niet en geeft ze de opdracht door. Dat zijn uitzonderingen.

Telkens weer moet ze zoeken naar een goed compromis, zegt ze. Het is voortdurend afwegen tussen het creatieve en het commerciële. Distributeurs, producenten, de regisseur, soms zelfs de acteurs, iedereen wil zijn zegje doen.

"Soms is het frustrerend. Het liefst wil ik al die regeltjes overboord gooien. Ik droom van compromisloze ontwerpen. Ooit gaat het lukken, ik geloof erin."

Als ze op straat een affiche tegenkomt die ze zelf heeft ontworpen, ziet ze altijd foutjes of werkpunten. Ze zegt dat ze moeilijk afstand van haar beelden kan nemen. Dat het een beetje als met kindjes is.

"Maar ik werk steeds vlotter. Ik durf meer en meer op mijn buikgevoel te vertrouwen. En ik ben ook goed omringd, met al die architecten hier in het gebouw. Ik gebruik hen als klankbord. Als zij een poster slecht vinden, of onduidelijk, zal ik hem nooit naar de opdrachtgever doorsturen."

Ze zegt dat ze altijd rechtdoor gaat. Af en toe heeft ze ups en downs, zoals elke freelancer, maar twijfelen doet ze weinig. Op haar Facebook-pagina heeft ze een motto geplaatst: work hard, play hard.

"Ik ben constant bezig. Dag in, dag uit. Ik heb zelfs nog geen tijd gehad om een website te maken. Het hele jaar door ben ik aan het gaan. Gaan, gaan, gaan. Over twee jaar, als ik zeven jaar bezig ben, wil ik alles eens rustig overschouwen en zien waar ik sta. Nu wil ik gewoon voortdoen."

Momenteel maakt Daoudi, in samenwerking met illustrator Seppe Van den Berghe, een graphic novel. Ze heeft een volledige animatiefilm naar een boek omgezet. Cafard van Jan Bultheel, een verhaal over de Eerste Wereldoorlog. Het boek gaat eind deze maand in druk.

Ze is blij dat ze eens met iets anders bezig kan zijn dan met filmposters, zegt ze. Met experimenteler werk, in lijnvoering en typografie. Het daagt haar uit.

En hierna? Dat weet ze niet. "Maar het zal sowieso iets met beeld en grafiek zijn. Ik zou echt niet weten wat ik anders zou kunnen doen. Een plan B heb ik niet."

Nee, ze hoopt dat haar leven blijft lopen zoals het tot nu toe liep. "Work hard, play hard."

De drie favoriete filmposters van Amira Daoudi

1."Blow-up, omdat die een gigantische iconografische kracht heeft."

2."Carnet de notes sur vêtements et villes, omdat die zeer juist is tegenover de zeer interessante reflecties van Yamamoto, verfilmd door Wim Wenders."

3."Taxi Driver, omwille van de puur esthetische waarde. Ik kan echt blijven kijken naar de kleur- en lijnvoering, de compositie en lay-out. En naar Robert De Niro."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234