Zaterdag 23/01/2021

Het Oxford van Inspector Morse

Het overkwam eerder al Britten en Nederlanders en het gebeurt weldra onvermijdelijk ook bij ons, op Canvas: aan het slot van de 33ste en allerlaatste aflevering, 'The Remorseful Day', sterft chief inspector Morse. De zeventigjarige schrijver Colin Dexter vond het hoog tijd geworden: voor zichzelf, het personage, hoofdrolspeler John Thaw én voor Oxford. Hoewel dit laatste zeer twijfelachtig is. Het succes van de serie lokt ontelbare toeristen naar de oudste en belangrijkste universiteitsstad van het Verenigd Koninkrijk. Op de Morse-tours loop je zelden alleen.

Oxford ligt amper een uurtje van Londen, in de groenglooiende Cotswolds. Om geen mal figuur te slaan vraagt u bij aankomst best niet waar u de universiteit kunt vinden. Die heeft namelijk geen echt centrum maar ligt verspreid over de stad. Liefst 39 colleges telt Oxford, die allemaal zijn opgebouwd rond twee of drie quadrangles, rechthoekige binnentuinen met een kapel, een bibliotheek, een dining hall en woonvertrekken. De grootste colleges liggen in uitgestrekte parken, met een onmiskenbaar plattelandsgevoel. Je krijgt er zeker niet de indruk dat de stad zo'n 15.000 studenten telt, naast een 100.000 andere bewoners.

Binnen geraken in een college is zowel voor de student als de argeloze toerist een ware test. Studenten krijgen, na een toelatingsinterview, een tutor toegewezen die hen begeleidt, zegt welke lessen te volgen, welke scripties te schrijven, welke boeken te lezen... De studenten verblijven en eten in hun college, onder het alziend oog van de bulldogs, surveillanten met zwarte mantels en bolhoeden die je enkel nog bij Magritte verwacht. Ze waken over law and order - niet overbodig als je weet dat de instroom van studenten in vroeger tijden leidde tot een bijwijlen bloedige strijd tussen town en gown (de universiteitsgemeenschap). Ook als Morse-speurder heb ik het niet gemakkelijk de bulldogs bij de poort te verschalken. Gelukkig kun je, ook zonder kunstgrepen, enkele colleges bezoeken, soms met een gids.

Tussen High Street en Broad Street ligt het historisch hart van de universiteit, een prachtig architecturaal geheel waar de tijd heeft stilgestaan. De buurt ligt erbij als driehonderd jaar geleden. Colin Dexter, die net als zijn hoofdpersonage woont en werkt in Oxford, zegt hierover: "Zowel in de boeken als in de films is de fysieke aanwezigheid van Oxford van grote betekenis. De stad is, als het ware, een extra personage in het verhaal geworden."

Ik begin mijn eigen zoektocht naar sporen van Endeavour Morse op de plaats waar de meeste routes vertrekken: bij de stompe Carfax Tower, op het kruispunt van High Street, Corn Market Street, Queen Street en St. Aldates. De kerk die bij de toren behoorde, werd een eeuw geleden afgebroken om plaats te maken voor bredere wegen. Het zicht vanop de toren, loodrecht op het kruispunt, is indrukwekkend. Tientallen spiraalvormige torens van evenveel colleges, gotische kerktorens en koepels van universiteitsgebouwen, prijken boven de bijna middeleeuwse stad. Ik geniet van de late herfstzon en beloer met de telescoop de beboste horizon en de drukte van de winkelwandelstraat aan de voet van de toren.

Na een korte wandeling door High Street doemt de middeleeuwse St Mary the Virgin op, waar de eerste lessen werden gegeven. Een bescheiden bijbouw uit 1320 was het eerste administratieve gebouw van de Universiteit. Nu is het een populaire snackbar met een historisch interieur, The Convocation Coffee House. Vermits weinig cafés met een dergelijke rijke geschiedenis onder gotische gewelven kunnen pronken, is het een regelmatig opduikende lunchgelegenheid in de serie.

Via Catte Street vindt u vlakbij de toegang tot Radcliffe Square. Die bestaat helemaal uit beroemde universiteitsgebouwen waarvan de ronde, gewelfde Radcliffe Camera het bekendste is. Op het plein vindt u ook de toegang tot de Old Schools Quad (dat in het weekend gesloten is) waar zich de oudste gebouwen bevinden van de beroemde Bodleian Library. In 1427 bouwde de universiteit hier haar eerste eigen gebouw: Divinity School, een parel van de perpendiculaire stijl met een schitterend gotisch bogengewelf. Het laatst gebouwde gedeelte oogt heel wat soberder dan het oudste, frivolere gedeelte. De voltooiing kon enkel dankzij sponsoring, door gebeeldhouwde wapenschilden, bekostigd worden. Tot de 19de eeuw werden hier de examens afgenomen.

Op weg naar Broad Street moet u voorts zeker even binnenwippen in Exeter College. Wandelend door de kloostergangen droom ik er weg bij de gedempte klanken van piano en sopraan. Muziek is een traditie in Oxford. Net als in Morse. De kans is groot dat je tijdens je bezoek in een of andere collegekapel een repetitie meemaakt. In Exeter Chapel, een bijna perfecte kopie van de Sainte-Chapelle in Parijs, is dat voor mij helaas niet de Domine salva me aria , maar een student die zijn slechte scriptie op het orgel afreageert. Het is hier, bij het verlaten van de kapel, dat Morse geveld wordt door een hartinfarct.

Eenmaal op Broad Street staat u voor het Sheldonian Theatre, waar tijdens de Encaenia de diploma's worden uitgereikt. Deze veelhoekige ceremoniezaal, gebaseerd op het klassiek Romeins theater, dateert uit de 17de eeuw. Nu is het de meest prestigieuze -maar niet de meest comfortabele- setting voor lezingen en concerten. Hier, op hardhouten bankjes onder triomfantelijke fresco's, geniet Morse van Wagner of Schubert.

Broad Street zelf, de vroegere paardenmarkt, is een brede, statige en bovendien autovrije wandelstraat tussen oude universiteitsgebouwen. De meeste winkels hier hebben iets met de universiteit, zoals Flaggs of Oxfam, dat hier zijn roots heeft. Of het zijn boekhandels, zoals Blackwell's, met liefst negen vestigingen. Bij boekenantiquariaat Thornton's koopt Morse al eens een boek, in zijn laatste dagen een over birdwatching. Of hij nuttigt een vervangmaaltijd in de vorm van een pint of ale in zijn favoriete pub The White Horse, een kruising tussen een konijnenpijp en een bruine kroeg: een lage gang langs de toog, een bank met tafeltjes de lengte van het café, verweerd parket en berookte lambrisering. Studenten en gepensioneerden eten real pie's and ploughmans, chips and burgers. Er is geen muziek, enkelchatting.

Op weg naar de wijk Jericho, in het noordwesten van Oxford, passeert u op de hoek van Broad Street en Corn Market Street ook nog de boekwinkel Waterman's, waar Colin Dexter wel eens een nieuw boek pleegt te signeren. Jericho, ten westen van Walton Street, ontstond begin vorige eeuw om de boekbinders en arbeiders van de uitgeverijen, zoals Oxford University Press en Blackwell, te huisvesten. De wijk, met veel mooie Victoriaanse huizen en typische arbeiderswoningen, was de setting van The Dead of Jericho. Veel arbeiders wonen er ondertussen niet meer, wegens verdreven door de exorbitante huurprijzen. De wijk telde vroeger ontelbare pubs en u vindt er vandaag een van de opmerkelijkste cafés van Oxford: Freud's. Deze verlaten kerk werd omgebouwd tot een alternatief café waar op zondagmiddag een experimentalist de piano op het altaar mismeestert en 's avonds multicultureel Oxford de salsa danst als was het Havana zelf.

Aan de andere kant van het centrum, meer zuidelijk, bevindt zich het Christ Church College. De dining hall heeft de allure van een gotische kathedraal met enorme brandglasramen en overal geschilderde portretten van illustere alumni: veel bisschoppen, maar ook John Locke en Henry XIII, stichter van het college. Op het menu, voor amper 2 pond, staat roastbeef, Yorkshire pudding, horseradish sauce, roast potatoes, gravy and a veg. Maar de bulldog zet mij klokslag 12 uur buiten.

Een 100 meter verderop in St Aldates vindt u op uw linkerkant de toegang tot de Memorial Gardens. Studenten joggen hier over de wandelpaden van Christ Church Meadow, tussen drassige velden met koeien en weidevogels. Het zicht op Oxfords gotische torens, zijn dreaming spires, is hier buitengewoon. Wie alle zin voor tijd inmiddels verloren heeft, kan via een ommetje langs Merton College, nog naar de Botanic Garden, net voor Magdalen Bridge. Het is bij deze brug over de Cherwell, waar in de zomer studenten en toeristen een roeibootje huren, dat de mediterende Morse abusievelijk voor een toerist gehouden wordt.

Op de andere oever, in Cowley, begon in 1913 ene William Morris een mini-autootje te bouwen. Cowley Road is nu the place to be voor een etnisch-culinaire wereldreis, met veelzeggende namen zoals Kazbar, Kashmir Halal (best tandoori), Jamaican Eating House, Dhaka, Gashi Gashi en vele andere. Nadien duik ik in het nachtleven van the Zodiac of the Bullingdon Arms, clubs waar elke avond wel iets te beleven valt. En Morse zal op Cowley alleszins geen razzia meer houden.

Jo Fransen

Oxford Information Centre, Old School, Gloucester Green, 0044/1865/72.68.71

BTA, Louizalaan 306, 1050 Brussel, 02/6463510

Vanuit Gatwick of Heatrow rijdt de klok rond The Oxford Express op een uur naar Oxford. Vanaf London City duurt het bijna een uur langer. Personenauto's moeten op een van de Park-and-Ride-parkings achterblijven, vermits enkel vergunninghouders in het centrum mogen rijden.

Op de website http://www.oxfordcity.co.uk/ vindt u alles over vervoer naar en in Oxford, de verblijfsmogelijkeden, eten en drinken, de culturele agenda en wandelroutes.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234