Donderdag 01/10/2020

Het oog van Van Puymbroeck Het leven in de achteruitkijkspiegel

Soms zie je iemand, echt of op foto, en je weet meteen: mijn leeftijd. Of mijn generatie. Het is een blik, stilaan een rimpel misschien, maar geen twijfel mogelijk. Natassa Papakonstantinou is 43 en je hoort het fotograaf Cathal McNaughton vragen: "Ga even aan het raam staan, kijk naar buiten, maar niet in de lens".

Of ze moest lachen, zal Natassa niet gevraagd hebben. In Kifisia, een wijk van Athene, is ze de zoveelste Griekse die niet meer kan lachen. Nadat ze de eerste zes maanden van 2011 niet meer was betaald, verloor ze in augustus 2011 na twaalf jaar haar job in de telecombusiness. Huidige uitkering: 461 euro. Dan lach je niet.

"Ik kom amper nog buiten", blijkt ze gezegd te hebben. "En ik luister zelfs niet meer naar muziek. Als het met je leven slecht gaat, vergeet je zelfs wat je liefst doet." Op Cathal McNaughtons website staan portretten van gelukkiger mensen: Bono, Cherie Blair, Tiger Woods, Pete(r) Doherty nochtans ook. Dat geluk relatief is en dat geld niet gelukkig maakt, weten we. Maar vertel het niet aan Natassa Papakonstantinou. Hoe mooi Griekenland kon zijn, zie je in het raam. Het leven in de achteruitkijkspiegel, op 43 is dat eigenlijk te vroeg.

Hoeveel beelden zou McNaughton gemaakt hebben om uiteindelijk deze foto van de Griekse vrouw naar Reuters te sturen? Het licht moest goed zijn, het kader, de weerspiegeling. Hij klikte, nog eens, de vrouw lachte misschien toch eens, opnieuw. Maar geen zorgen, er was een selectie en na de selectie van dit ene beeld kon hij die - desnoods honderd andere, want zo snel gaat het soms bij fotosessies - met twee muisklikken deleten.

Ooit kon dat niet en Magnum. Contactafdrukken is een zwaar boek van 508 bladzijden dat daarvan getuigt. Van alle grote Magnumfotografen zie je wereldberoemde foto's, groot afgedrukt, maar op de pagina ernaast de afgedrukte negatiefvellen. De contactafdrukken dus. En rond één van die minifotootjes een kader met stift. In geel of rood of blauw, maakt niet uit: een gekleurde kader van de definitieve keuze.

En dat is interessant. Want soms zie je het zelf makkelijk. In een reeks van bijvoorbeeld 36 foto's (ze werkten met film, daar sprongen ze spaarzaam mee om) die ze niet via een digitaal schermpje konden evalueren en waarbij het dus wachten was op het negatief, zie je die ene parel. Een daverend beeld. Van de burgeroorlog in Spanje, van vluchtelingenkampen, van de protesterende jongen voor de tank aan het Tiananmanplein.

Veel moeilijker zijn de portretten. Uit een reeks van Joan Crawford haalde Eve Arnold dat ene portret. René Burri met zijn Ernest 'Che' Guevara, een paar rode kaders zelfs, Burri twijfelde, één beeld met sigaar zou iconisch worden. Een heel vel van Margaret Thatcher, door Peter Marlow, amper verschillende opnames, een subtiel verschil.

Van Natassa Papakonstantinou zullen we die reeks nooit zien. Alleen deze ene foto haalt deze krant. Wel een mooie.

Elke week vraagt Rik Van Puymbroeck uw aandacht voor een bijzondere foto.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234