Dinsdag 15/10/2019

Het ontstaan van de eerste bomen

Ongeveer 450 miljoen jaar geleden ontstonden de eerste planten. Ze waren heel klein en eenvoudig, en evolueerden uit wieren die in het water leefden. Hieruit ontwikkelden zich varensoorten, die verschillende meters hoog konden worden. De varens waren de voorlopers van de eerste bomen, maar verspreidden sporen om zich voort te planten.

De eerste bomen met een houtachtige structuur ontstonden waarschijnlijk ongeveer 370 miljoen jaar geleden.

De archaeopteris (niet te verwarren met de oervogel archaeopterix) was een voorloper van de coniferen. De archaeopteris was bij zijn onstaan geen grote plant, hij zag er eerder uit als een mini-boom van amper een meter hoog.

Hoewel de eerste bomen vaak niet meer dan een meter hoog waren, werden grote gedeelten van het land tijdens het Devoon bedekt met wouden van deze "mini"-bomen. Deze snelle verschijning van planten wordt Devonian Explosion genoemd.

Bossen bedekken vandaag een derde van de landmasa in de wereld.

Er woedt momenteel een hevige discussie over welke boom zich de oudste ter wereld mag noemen. In Californië staat een pijnboom van 5.000 jaar oud, die 'Methusalem' heet, naar de oude man in de Bijbel. Toen de grote piramiden van Gizeh werden gebouwd, was deze boom al drie eeuwen oud.

De uitdager is een spar uit Zweden, die 9.550 jaar oud wordt geschat. Die ontsproot tijdens de late prehistorie, toen de mens zijn nomadische levensstijl ruilde voor een sedentaire.

Bomen kunnen zichzelf klonen. Dat betekent dat een hele groep bomen dezelfde genetische code heeft, waardoor je ze als hetzelfde organisme kunt beschouwen.

Zulke klonen bereiken ongelooflijke leeftijden: in Tasmanië groeit er een 'king's lomatia' (lomatia tasmanica) die al 43.000 jaar oud zou zijn. Hij is ontsproten uit een zaad dat ontkiemde toen neanderthalers en moderne mensen nog samen rondliepen op aarde.

Een van de oudste gekloonde en zwaarste bomen ter wereld is een kolonie van Amerikaanse ratelpopulieren in Utah, die de naam Pando draagt. Pando bestrijkt meer dan 42 hectare en zou 80.000 jaar oude wortels hebben. Hij kan niet alleen beschouwd worden als de oudste gekloonde, maar ook als de zwaarste boom ter wereld, met een gewicht van 6.000 ton. Dat is bijna het gewicht van de Eiffeltoren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234