Woensdag 17/07/2019

Het nieuwe racisme: bananen gooien naar de minister

Het Vlaams Belang stelt Elio Di Rupo als een bromvlieg voor; de Franse en Italiaanse ministers Taubira en Kyenge worden voor apen versleten. Terwijl racisme hoogtij viert, bundelen uiterst rechtse partijen over de grenzen heen de krachten voor de Europese verkiezingen van 2014.

Minister Taubira, afkomstig uit Frans-Guyana en op Facebook aan een aap gelijkgesteld, slaakte deze week een noodkreet: racistisch taalgebruik woedt als zelden tevoren, zei ze, er is een bres in de dijk en die moet dicht nu het nog kan. In Italië kan haar collega Cécile Kyenge erover meespreken: op straat kreeg de minister van Integratie, een oogarts met Congolese roots, bananen naar zich toegegooid.

In België wordt Elio Di Rupo dan weer met een insect vergeleken. "Geef er een lap op", vraagt het Vlaams Belang zijn kiezers in een nieuwe campagne. Afgebeeld staat een vliegenmepper waarmee de premier, 'gepersifleerd' tot bromvlieg, klop krijgt.

Een boodschap die Franstaligen overigens nóg beter zullen begrijpen: het instrument waarmee vliegen worden doodgemept noemen zij tapette, en dat is toevallig ook een onkies woord voor homo.

Ratten en parasieten

Herman Van Goethem, professor aan de Universiteit Antwerpen en conservator van de Kazerne Dossin in Mechelen, bevestigt de trend, en situeert hem: "In heel Europa stellen we een toenemende polarisering vast in de visie op multiculturaliteit. In die polarisering spelen emoties en sloganeske taal een belangrijke rol, zeker nu de nieuwe media zo veel mogelijkheden scheppen."

Vaak zijn de gebruikers van dergelijke taal zich niet bewust van het ontmenselijkende karakter ervan, zegt Van Goethem. "Maar onschuldig is het niet. De karikatuur van Di Rupo bracht ik dadelijk in verband met een kwalijke verglijding van het denken. Ratten, parasieten, ongedierte... Je vindt deze beelden heel courant terug op het moment dat groepsgeweld uitbreekt."

Het gevoel dat het racisme van kwaad naar erger gaat, van onderhuids naar erg expliciet, valt samen met het te verwachten succes van uiterst rechtse partijen in de Europese parlementsverkiezingen van mei volgend jaar.

In Frankrijk wordt het Front National (FN) van Marine Le Pen bij voorbaat met monsterscores bedacht, terwijl een recente peiling voor de Financial Times een vijfde tot een kwart van de Fransen, Britten en Italianen voor uiterst rechtse of eurofobe formaties ziet stemmen.

Dat de anti-Europese en anti-migratiepartijen hun vleugels voelen groeien, daarvan mag het bezoek getuigen dat Le Pen woensdag aan de tegen de islam agerende Nederlander Geert Wilders (PVV) brengt.

In een recent interview met deze krant zei Le Pen dat ze voortaan grensoverschrijdend wil samenwerken met gelijkgezinden. Tot die laatsten rekent ze behalve Wilders en de partij van Filip Dewinter ook de Oostenrijkse FPÖ en de Zweedse Democraten. Eerder tastte Le Pen het potentieel met de Lega Nord in Italië al af.

"Een samenwerking die ik toejuich", zegt Europees parlementslid Sophie in 't Veld (D66, Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa (ALDE)) zonder aarzelen. "Deze partijen zitten hoe dan ook al in het halfrond. Als ze straks ook een fractie vormen, worden ze eindelijk manifest en zullen ze verantwoordelijkheid moeten opnemen. Dan moeten ze mee in het debat en kunnen ze niet langer volstaan met roepen vanaf de zijlijn."

Fatsoenlijk

Al zal daarmee het racistische klimaat niet wegebben. "En daaraan hebben ook de mainstreampartijen schuld," zegt In 't Veld. "Zij hebben de euro- en xenofobe formaties naar de mond gepraat. Ze zijn medeplichtig aan het feit dat die laatsten hun thema's de voorbije jaren zo succesvol op de agenda kregen."

Voor de duidelijkheid, collaboratie met neonazi's als Jobbik in Hongarije of Gouden Dageraad in Griekenland is voor Le Pen uit den boze. Hoe dan ook is de Franse erop gebrand apert racisme te weren. De FN'ster die Christiane Taubira als aap voorstelde, werd de deur gewezen.

"In zijn discours wil het Front National fatsoenlijk ogen", zegt de Franse politicoloog Jean-Yves Camus, "maar de partij van Le Pen blijft Franse burgers opdelen op grond van hun afkomst, ook al zijn ze gelijk voor de wet."

De huidige racistische golf relativeren wil Camus in geen geval. Maar hij ziet hem wel in zijn verband. "De sfeer heeft weinig te maken met het vaak drieste racistische geweld van de jaren vijftig, zestig en zeventig. Wel stellen we meer islamofobe en antisemitische kleine misdaad vast. Ook de graffiti en de beledigingen op sociale media zijn toegenomen. Waakzaam blijven is de boodschap."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden