Zaterdag 21/05/2022

Het muzikale equivalent van de Bijbel

'Kind of Blue' is de deur waarlangs je de wonderlijke wereld van de jazz binnenstapt

Jazz l Miles Davis l Kind of Blue - 50th Anniversary HHHHH

In maart 2009 zal het precies een halve eeuw geleden zijn dat Miles Davis een elpee opnam die niet alleen de jazz, maar ook de popmuziek in het algemeen een andere richting uit zou sturen. Die verjaardag van Kind of Blue wordt nu al herdacht met een ronduit spectaculaire heruitgave. DOOR BART STEENHAUT

De box is een waar walhalla voor iedereen die muziek een warm hart toedraagt. Naast de originele vinylelpee - voor de gelegenheid in diepblauw - zitten er twee cd's in (waarvan eentje met outtakes), een dvd met naast een volledig televisieoptreden ook een uitstekende, in stemmig zwart-wit gefilmde documentaire, waarin fans en collega-muzikanten als Santana, Herbie Hancock, Shirley Horn, Bill Cosby, Horace Silver, John Scofield en Me'Shell Ndegéocello het belang van de Kind of Blue onderstrepen. Verder een prachtig, gebonden fotoboek met essays allerhande, perfecte replica's van pianist Bill Evans zijn handgeschreven hoesnotities, een set met klassieke prints, een poster en een concertaffiche.

En dat allemaal voor een plaat die in twee lentedagen werd opgenomen in een omgebouwde Armeense kerk. Luister naar de opnamen en je hoort de enorme ruimte waar de muzikanten in staan te spelen. Niet de eerste de beste muzikanten overigens. Voor de opnamen van de plaat verzamelde de destijds al erg populaire Miles Davis een waar dreamteam om zich heen. Het kwintet - John Coltrane (tenorsax), Cannonball Adderley (altsax) Bill Evans (piano), Paul Chambers (bas) en Jimmy Cobb (drums) - zou samen met Davis vijf nummers opnemen die vandaag bekendstaan als een kantelmoment in de jazz. Dat had deels te maken met het talent van Davis om muzikanten bij elkaar te brengen die elk een eigen, vaak zelfs onderling contrasterende stijl hadden. Coltrane speelde zwart en donker, terwijl Adderley een veel lichter, haast opgewekt geluid had. Maar gecombineerd met de afgelijnde visie van Davis was het haast vanzelfsprekend dat er een nieuwe, originele sound zou ontstaan. En inderdaad: Kind of Blue is niet toevallig een afspiegeling van de verschillende persoonlijkheden die de trompettist in zijn band had opgenomen.

In de jaren vijftig was jazz doorgaans opgebouwd rond allerlei ingewikkelde akkoordenschema's. Die liet Davis varen om in toonschalen te spelen. Zo ontstond een helderder, eenvoudiger geluid, waarbij akkoorden op elkaar werden gelegd. Een innoverend idee, dat hij twee jaar eerder al eens toetste op de soundtrack van Ascenseur pour l'échafaud. Zijn lyrische, economische manier van spelen kwam voort uit de beslissing om uitsluitend voor eerste takes te gaan van composities die hij pas de avond voor de opnames snel-snel schetsmatig had uitgetekend. Dat wil zeggen dat de muziek ontstaat terwijl ze wordt opgenomen. Het is alsof ze de nummers verkennen en meteen de essentie raken. Opener 'So What', gestut door een van de allercoolste motiefjes in de jazz, begint heel discreet, maar stukje bij beetje voel je het nummer haast fysiek dichterbij komen. 'Freddie Freeloader' klinkt een stuk vrolijker en is meteen een buitenbeentje op Kind of Blue. 'Blue in Green' is dan weer een warm, wat dromerig en buitengewoon romantisch nummer. Als Herbie Hancock zegt dat deze elpee van Miles Davis de beste is om seks op te hebben, heeft hij het over composities als deze.

Kant twee werd pas zeven weken later opgenomen en tussen de twee sessies nam John Coltrane Giant Steps op, ook een mijlpaal in de jazz. Het idee alleen al tart de verbeelding. 'All Blues', het openingsnummer van de tweede kant, moet het stellen zonder openingsthema en geeft de muzikanten de mogelijkheid om zichzelf te bewijzen. En een ander hoogtepunt, het stemmige 'Flamenco Sketches', sluit de plaat in stijl af. Zelfs in de hier als bonus toegevoegde alternatieve take voel je de magie tussen de noten.

Vijftig jaar na datum blijft Kind of Blue een adembenemend meesterwerk. Het is de deur waarlangs je de wonderlijke wereld van de jazz binnenstapt. En dat verklaart dan weer waarom deze vijf nummers keer op keer nieuwe generaties blijft aanspreken. De plaat is, zoals hiphopper Q-Tip het perfect samenvat in de documentaire, het muzikale equivalent van de Bijbel: elk gezin hoort er een exemplaar van in huis te hebben. En inderdaad: je kunt niet zeggen dat je van muziek houdt zonder dat je dit monument in het rek hebt staan.

(Columbia Legacy)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234