Zaterdag 03/12/2022

Blik op BelgiëMobiliteit in Brussel

Het mobiliteitsprotest in Brussel gaat over veel, maar zelden over mobiliteit

De Ulensstraat in de Maritiemwijk was een zomerstraat, waar activiteiten voor de buurt worden georganiseerd tijdens de grote vakantie in een verkeersvrije straat. Beeld Tim Dirven
De Ulensstraat in de Maritiemwijk was een zomerstraat, waar activiteiten voor de buurt worden georganiseerd tijdens de grote vakantie in een verkeersvrije straat.Beeld Tim Dirven

‘De mannen omsingelden ons en scholden ons uit’, zegt Annekatrien Verdickt (45). ‘Ook de agenten hadden weinig zin om in te grijpen. De situatie werd steeds gevaarlijker. We voelden ons totaal in de steek gelaten.’

Ann De Boeck

De Maritiemwijk in Molenbeek is een van de wijken waar de gemoederen rond de Brusselse mobiliteitsplannen oplaaien. Op een gewone dag passeren er in de smalle straatjes meer dan vijfduizend auto’s, vooral bestuurders die de file op de Leopold II-laan willen vermijden. Maar dat sluipverkeer legt een zware druk op de dichtbevolkte wijk, waar weinig mensen een tuin of terras hebben en dus veel kinderen op straat spelen.

Toen het burgercollectief Filter Café Filtré toestemming kreeg van het gemeentebestuur om de wijk drie maanden autoluw te maken, was Verdickt dan ook in de wolken. “In de zomer hadden we al een paar straten afgesloten voor auto’s, zodat de kinderen veilig op straat konden spelen. In die periode zag je de buurt echt openbloeien. Plotseling kwam iedereen van achter zijn gevel en leerden buren elkaar kennen.”

Begin augustus kreeg de actie een vervolg. Daarbij werd een druk kruispunt ‘doorgeknipt’ met een gietijzeren bol waar enkel vrachtwagens over geraken. Fietsers en voetgangers konden gewoon passeren. Zo bleef de wijk toegankelijk voor de bewoners, maar niet voor sluipverkeer. Een bevrijding, dacht het burgercollectief. Maar nog voordat de knip een feit was, liep het fout. Een deel van de wijk keerde zich tegen het plan.

“Het begon al toen we de bol aan het installeren waren”, vertelt Verdickt. “Een paar mannen kwamen aggressief op ons af. Ze wisten niet wat er gebeurde en vonden het niet kunnen dat een blonde, blanke vrouw nu plots even het verkeer in de wijk kwam regelen. Zo van: ‘Wat denk jij wel?’”

Twee dagen lang vatte Verdickt post aan de bol om verraste buurtbewoners uit te leggen wat er gaan de was. Tot mobiliteitsschepen Abdellah Achaoui (PS) en even later ook de rest van het schepencollege bezweken onder de druk. Nog geen drie weken nadat de bol opdook, verdween hij weer.

Intussen is het verzet tegen de Brusselse mobiliteitsplannen ook overgewaaid naar Brussel-stad en Anderlecht. Aan de basis ligt het ‘Good Move’-plan van de Brusselse regering waarin het gewest wordt opgedeeld in vijftig wijken. Ieder jaar wordt in vijf van deze wijken een circulatieplan ingevoerd. Daarbij wordt transitverkeer geweerd, waardoor de wijken veiliger en meer leefbaar worden. Maar niet iedereen is overtuigd.

In de Anderlechtse wijk Kuregem haalden boze buurtbewoners wekenlang betonblokken weg die daar telkens opnieuw werden neergepoot om een nieuwe fietsstrook en een knip voor auto’s te maken. De sabotage werkte, want burgemeester Fabrice Cumps (PS) wil het plan nu volledig herzien. Ook in Brussel-stad weerklinkt er steeds luider protest van bewoners die de plannen liever gewijzigd zien.

De tegenstand plaatst de groene mobiliteitsminister Elke Van den Brandt (Groen) voor een dilemma. Het idee was dat het draagvlak voor de maatregelen wel zou groeien zodra de buurtbewoners de voordelen zouden merken. Zo ging het ook in Gent, waar mobiliteitsschepen Filip Watteeuw (Groen) aanvankelijk doodsbedreigingen kreeg toen hij in 2017 een circulatieplan invoerde. Twee jaar later werd hij voor zijn moed beloond door de kiezer.

Alleen lijkt de kritiek in Brussel niet te luwen. Meer zelfs: met de lokale verkiezingen van 2024 in het achterhoofd nemen steeds meer politici uit electorale afwegingen afstand van de plannen. De ecologisten staan geïsoleerd. “We staan zeker open voor extra dialoog met de buurtbewoners, maar de grote principes blijven overeind”, klinkt het op het kabinet-Van den Brandt, dat niet wil toegeven aan de intimidatie.

Maar bovenal is de discussie over het mobiliteitsplan een katalysator voor heel wat andere stedelijke onvrede. Zo heeft het protest in Kuregem te maken met de jarenlange onderinvestering in de wijk. Betonblokken neerpoten is nogal makkelijk, vinden critici, als bewoners vooral naar veiligheid en investeringen snakken.

“Laat het me zo zeggen: ik heb niet het gevoel dat deze discussie over mobiliteit gaat”, zegt Verdickt. “Het gaat eerder over gentrificatie, over drugsproblemen die niet worden aangepakt en over gebrek aan participatie.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234