Zondag 25/08/2019

Standpunt

Het Midden-Oosten dreigt in een nog groter conflict te worden meegesleurd

Beeld EPA

Barbara Debusschere is journalist bij De Morgen.

Nu Saudi-Arabië met 47 executies de decennialange spanning langs religieuze breuklijnen met aartsvijand Iran naar een kookpunt brengt, wordt met de minuut duidelijker dat het Midden-Oosten in een nog verregaander conflict dreigt te worden meegesleurd dan door IS al het geval is.

De grootste massa-executie sinds 1980 is niet alleen een flagrante schending van de mensenrechten die vanzelfsprekend krachtig moet worden veroordeeld, ook en vooral door Europese handelspartners zoals België. Het is eveneens een explosieve provocatie van Saudi-Arabië aan Iran. Door Nimr al-Nimr, de populairste vertegenwoordiger van de sjiitische minderheid in het land, te onthoofden, weet het soennitisch-wahabitische koninkrijk dat het een wel zeer gevoelige snaar raakt in de sjiitische wereld, waarvan Iran het middelpunt is.

Getuige daarvan de zware protesten overal in het Midden-Oosten, waarbij onder meer de Saudische ambassade in Teheran in brand is gestoken.

Getuige daarvan ook de tekening op de website van de Iraanse grootayatollah Ali Khamenei: één beul die er links uitziet als een Saudische executeur en rechts als een IS-strijder, beiden klaar om een man die zich verzette tegen IS te onthoofden.

De boodschap van Khamenei is duidelijk: terwijl Saudi-Arabië strijdt tegen IS, slacht het zelf even gruwelijk mensen af enkel omdat ze een andere religieuze mening zijn toegedaan, want al-Nimr werd 'ongehoorzaamheid' en 'opruiing' aangewreven. Waarop een ziedende reactie kwam uit Riyad.

Het doet denken aan wat de 28-jarige Saudische zangeres Shams Bandar eind oktober durfde zeggen in een interview op de Egyptische tv: "Al 1.400 jaar slachten wij mekaar af, enkel omdat de ene op één manier bidt en de andere op een andere manier." En die tegenstelling is decennialang nog uitvergroot door (geo)politiek machtsmisbruik en nationaal en internationaal wanbeleid.

Extra problematisch is dat de soennitisch-sjiitische strijd tussen Iran en Saudi-Arabië via oorlogen in Jemen, Irak, Libië en Syrië wordt beslecht. De oplossing van conflicten daar wordt nu nog moeilijker.

Bovendien snoert Saudi-Arabië vandaag harder dan ooit iedere kritiek op zijn ultraconservatieve versie van de islam de mond. Ook daarom is het cruciaal dat ons land ferm uithaalt en Saudi-Arabië niet enkel routineus 'op de vingers tikt'. Opnieuw dringt de vraag zich op of het nog wel kan dat wij met handelsmissies en economische samenwerking zoete broodjes bakken met deze brutale dictatuur die islamextremisme verspreidt. Zolang die band een feit blijft, moeten minstens de besognes over economische belangen nu echt ondergeschikt worden aan het gebruiken van de relatie om het koninkrijk aan te manen om zijn religieuze extremisme drastisch in te tomen. Dat zoiets een erger conflict niet kan verhinderen mag daarbij geen excuus zijn.

Wat die mogelijke escalatie betreft, heeft de Iraanse president Rouhani de aanslag op de ambassade nu wel veroordeeld en de broer van al-Nimr roept op om 'de stem van de gematigdheid' te laten doorwegen. Maar ondertussen zweert de Iraanse grootayatollah dat 'de hand van God' de executie zal wreken.

Langs de soenitisch-sjiiitische scheidingslijn zitten dan ook zo veel wonden en opgekropte haat dat de kans klein lijkt dat de geest weer in de fles gaat.

Barbara Debusschere Beeld Tim Dirven
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden