Woensdag 30/11/2022

Het meisje dat de dans leidde

Ze was een stille, dromerige tiener uit Argenteuil. Ze hield van de natuur en filosofie, speelde basket, las Rimbaud, Kafka en Hegel. In blinkende schoolrapporten omschreven leraren van het lyceum haar als 'een uitmuntende leerlinge die zonder twijfel een heldere en serene toekomst tegemoet ging'. Op 5 oktober1994 werd de negentienjarige Florence Rey in Parijs gearresteerd wegens gewapende overval, gijzelneming en moord. Vijf mensen, onder wie haar vriend en medeplichtige Audrey Maupin, werden gedood. Gisteren begon het assisenproces van een van de meest ophefmakende misdaadverhalen uit de Franse hoofdstad.

De gevangenisfoto die vlak na haar arrestatie door de Franse justitie wordt verspreid, toont een jonge vrouw met een bruin, jongensachtig kapsel. Fijne trekken, een schram op de wang en een staalharde blik. Het beeld doet de Franse publieke opinie huiveren. De ogen lijken te zeggen: "Ik haat jullie, allemaal." Rey, Florence, geboren op 27 augustus 1975 in Argenteuil, dochter uit een niet onbemiddeld gezin van een lerares en een loodgieter. Ze is net negentien geworden wanneer ze zich in de nacht van 4 op 5 oktober1994 bijna dociel de handboeien laat omdoen door de Franse politie, na een wilde rodeo door de hoofdstad. Met haar vriend Audry Maupin, een 22-jarige filosofiestudent, heeft ze een 25 minuten durende orgie van geweld ontketend, die het leven heeft gekost aan drie politieagenten en een taxichauffeur. Audry Maupin overlijdt twee dagen later in een ziekenhuis aan zijn schotwonden. Frankrijk reageert geschokt. De taxichauffeurs komen op straat, politievakbonden vragen om meer communicatiemiddelen. Eerste minister Edouard Balladur belooft een harde aanpak.

De twee piepjonge 'stadsdesperado's' Florence Rey en Audry Maupin worden bekend als Frankrijks Natural Born Killers, nadat de affiche van de film van Oliver Stone aan de muur van hun lege kraakpand wordt teruggevonden. De film wordt na de bloedige raid in Parijs verboden in Ierland en Engeland. In Frankrijk blijft de film in roulatie en lokt hij vollere zalen dan voordien. Oliver Stone lijkt een partiële verklaring te bieden voor het onverklaarbare: dat twee onbekende tieners die geen geschiedenis hadden van drugs, geweld of misdaad een spoor van bloed hadden getrokken door Parijs.

Florence Rey is vandaag 23 en modelgevangene. Vier jaar na de feiten moet ze zich alleen voor het assisenhof in Parijs verantwoorden. Ze heeft haar spijt betuigd tegenover onderzoeksrechter Hervé Stéphane, die ook de dood van prinses Diana onderzoekt. "Het bloedbad gebeurde in een moment van verstandsverbijstering", zegt ze nu. "Ik deed het voor Audry. Ik wilde zijn respect verdienen. Ik voelde mij als een soldaat die naar het front trok, en voor de eerste keer in aanraking kwam met dat ongekende geweld." Rey riskeert een gevangenisstraf van dertig jaar. De mediabelangstelling is overweldigend. Frankrijk hoopt eindelijk een antwoord te krijgen. Wie was Florence Rey? Een koele moordenares, een ultralinkse terroriste, of een wereldvreemd meisje wier leven werd verwoest door een gepassioneerde liefde?

De geweldscène begint bij een autobewaarplaats van de politie in Pantin, net buiten de Parijse ring. Op 4 oktober 1994 om 21.25 uur kruipen twee zwarte silhouetten met bivakmutsen over het hek. Binnen overmeesteren ze de twee nachtwakers. Ze hebben het op hun dienstwapens gemunt. Hun plan is om rustig weg te wandelen en met de metro terug te keren naar hun kraakpand in Nanterre. Maar dan slaat de paniek toe. De overvallers gooien traangasbommen en vluchten halsoverkop weg. Aan de verkeerslichten springen ze in een stilstaande taxi. "Place de la Nation en vlug!", commandeert Audry. De chauffeur geeft plankgas, Florence houdt de passagier in bedwang. Het is een dokter die een onhandige poging waagt om de gemoederen te kalmeren. "Geen psychologie-praatjes, meneer de dokter", sist Florence. Ze trekt hem hardhandig aan de oren. "Je geeft je kaart of ik snijd dit eraf met een mes!"

21.40 uur. Op de Place de la Nation ziet de doodsbange taxichauffeur een politiepatrouille. Om hun aandacht te trekken ramt hij hun wagen. Er volgt een oorverdovende schietpartij. Kogels fluiten in het wilde weg. Twee politieagenten vallen dood neer. Audry schiet de taxichauffeur door het hoofd. De twee desperado's kapen de R5 van een voorbijganger en zetten de wilde rit door met de Parijse dokter als gijzelaar. Loeiende sirenes in de verte, er verschijnt een politiemotor in de achterspiegel. "Schiet hem eraf, schiet hem eraf", schreeuwt Florence. Haar vriend slaat de achterruit stuk en schiet zijn riotgun leeg. Hij schiet en schiet. Plots wordt de wagen klemgereden door een patrouille uit de andere richting. De chauffeur voelt de loop van Florences geweer tegen zijn been - "doorrijden" - maar hij remt toch. De schietpartij herbegint. Een derde flic zakt levenloos neer. Audry Maupin ligt wat verder op de grond, geraakt door vier kogels. Het is 21.50 uur. In 25 minuten tijd zijn vijf doden gevallen en een half dozijn gewonden.

Tijdens de eerste twaalf uur van haar arrestatie zegt Florence geen woord. Ze fluistert alleen haar naam. Rey. Maandenlang zal ze dat stilzwijgen volhouden, tegenover de speurdersbrigade, tegenover onderzoeksrechter Stéphane, tegenover haar familie. Ze gunt haar ouders die haar komen bezoeken geen blik. Rey blijft onbewogen, met een blik vol haat. Nu Maupin dood is, wordt ze al snel aangeduid als 'het meesterbrein'. Twee getuigen, de Parijse dokter en de chauffeur, schilderen haar af als een brutale moordenares. "Het was het meisje dat de dans leidde." Het is ook Florence die enkele dagen voor de feiten een winkel van La Samaritaine is binnengestapt en een jachtgeweer heeft gekocht met een vals paspoort en haar laatste spaarcenten. In het kraakpand waar ze met Audry Maupin geleefd heeft, vindt de politie, behalve de Oliver Stone-affiche, anarchistische pamfletten van Scalp (Section Carrément Anti-Le Pen). Op haar meisjeskamer bij haar ouders in Argenteuil ligt een badge met het opschrift 'Mort aux flics'. De pers maakt van het jonge stel de nieuwe Bonnie en Clyde, nadien terroristen die militeren voor het ultralinkse Action Directe. Florence wordt een soort 'Ulrike Meinhof van de Baader-Meinhof groep', een 'muze' voor de jeugd zonder toekomst en idealen.

De kennissen en vrienden die Florence Rey gekend hebben, zijn verbijsterd. Dit is niet 'hun' Flo, het stille meisje in de eeuwige vormeloze pull en jeans, dat hutten bouwde in het bos, voorlas in de zondagsmis en de bibliotheken van Argenteuil plunderde. Florence leest Rimbaud en Kafka, later Marx, Hegel, Bakoenin. Op haar schoolrapporten regent het ovaties. "Een uitmuntende leerling voor wie zonder twijfel een heldere en serene toekomst openligt", schrijft de leraar Engels van het lyceum Romain Roland in Argenteuil. Haar vriendinnen omschrijven haar als zacht en discreet. De jongens vinden haar timide.

Dat verandert in juni 1993. Over haar ontmoeting met Audry Maupin praat Florence als in een visioen: "Hij was ouder, evenwichtiger. Hij was mooi. Ik dacht niet dat hij zich voor mij zou kunnen interesseren." Audry is een rebel, gek op bergbeklimmen en filosofie. Hij is de broer van een klasvriendin van Florence. Geen onderwerp waar hij geen mening over heeft. Bij hem voelt Florence zich sterk. Al snel worden ze onafscheidelijk. Zij houdt van basket en judo, hij is een alpinist. Florence is geboeid door zijn ideeën over geweldloosheid en antiracisme. Het meisje vervreemdt van haar ouders. Argenteuil is saai, haar ouders petit bourgeois. Florence blaast thuis de bruggen op, laat de hamster in haar kamer vrij en trekt samen met Audry naar Parijs. Ze zullen samen naar de universiteit gaan. Zij twee, voor altijd. Maar de medische studies zijn geen groot succes. Eind 1993 is het gedaan met de academische ambities. De liefde voor Audry vertroebelt haar geest. Het stelletje trekt in een kraakpand in Nanterre. Ze willen niet meer "werken voor het systeem". De hele zomer gaat alles goed. 's Nachts komen krakers uit de buurt naar hun pand om tot 's morgens te discussiëren over hoe ze de wereld zullen veranderen. Dan komt de herfst. Het wordt koud. Er is geen stromend water, geen elektriciteit. Florence is de slapeloze nachten beu. Op een morgen stelt Audry een nieuwe wet. Ze zullen niet meer leven als clochards. "Geld is vrijheid", zegt hij. Ze gelooft hem.

Het duurt een jaar eer Florence Rey toegeeft dat er een derde man in het spel was, die avond op de autostalplaats in Pantin. Voor de justitie gaat het om Abdelhakim Dekhar, een vreemde snoeshaan uit het milieu van de 'autonomen', een mistige krakersbeweging waar marginalen en revolutionaire militanten elkaar kruisen. De dertiger, die zichzelf Toumi laat noemen, maakt indruk op Audry. Samen theoretiseren ze nachtenlang over 'de revolte van de banlieues'. De overval was zijn idee, zegt Florence een jaar later. Ze hadden geld nodig. Ze wilden banken overvallen. En daarvoor hadden ze absoluut revolvers nodig. De wapens van de twee nachtwakers voldeden perfect. Daarna volstond het om hen aan de radiator vast te binden met hun eigen handboeien. Alleen, de nachtwakers hadden die nacht geen handboeien bij zich. En daarvoor zijn er vijf doden gevallen, suggereert Florence Rey, door een banale administratieve dwaling.

"Het meisje mag niet meedoen", had Toumi een paar dagen voor de overval beslist. "Als de nanas zich met dit soort zaken gaan bemoeien, loopt alles in het honderd." Florence voelt zich verlaten. Als antwoord knipt ze haar haar tot een jongenskop. Daags voor de overval zegt ze aan Audry: "Als je het zonder mij doet, zal ik er niet meer zijn als je terugkomt." Toumi staat vandaag samen met Florence voor het assisenhof. De dertiger moet zich enkel verantwoorden voor de overval in Pantin, niet voor de doden achteraf.

Vier jaar gevangenis hebben Florence Rey veranderd. Ze heeft net een cursus informatica gevolgd, surft op de cd-rom van het Louvre en stort zich op theaterlessen. Ze heeft de gevangenisbibliotheek onder haar hoede. Ze leert Italiaans. Cipiers omschrijven haar als het verstandige en brave meisje van vroeger. Tot diezelfde conclusie komt ook expert Michel Dubec in zijn psychiatrisch rapport van 17 juli 1998. "Voor het eerst in vier jaar toont Rey emoties. De jonge vrouw heeft een kritische afstand genomen van de daden die haar worden verweten. Er is ook een begin van schuldgevoel. Florence Rey is geen psychopaat met abnormale impulsieve en gewelddadige neigingen. Ze is een jong, intelligent, fragiel en ambivalent meisje, met een neiging tot dromen en een behoefte om zichzelf te bewijzen, onrijp op affectief vlak. Een meisje dat meegesleurd werd door een erg volwassen passie, die haar geen andere keuze liet dan aan de zijde te blijven van haar held." Uit het ballistisch rapport blijkt dat geen enkel dodelijk schot uit haar geweer is afgevuurd.

Florence Rey wordt op haar proces verdedigd door de eminente jurist Henri Leclerc, voorzitter van de Franse Liga van de Mensenrechten. Sommige onderzoekers zien in haar nog steeds een manipulatrice, nadat in haar schoen een gedetailleerd plan van de gevangenis werd gevonden. Rey bereidde een ontsnapping voor, zeggen ze. Florence zelf zegt dat het een ruwe schets van het gebouw was, bestemd voor een vriendin die haar kwam bezoeken.

Annemie Bulté

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234