Donderdag 17/10/2019

Het Louvre opent museum bovenop een steenkoolmijn

Het wereldberoemde museum Louvre heeft zijn eerste filiaal geopend in de Noord-Franse stad Lens, vlak bij Rijsel. Bovenop een gesloten steenkoolmijn bouwde het Japanse architectuurbureau SANAA vijf aaneengeschakelde dozen: een museum van glas en aluminium.

Lens is een voormalige mijnstad, die een bekende voetbalploeg heeft - rivaal van het naburige Rijsel (Lille) - maar voor het overige op zoek is naar een tweede adem. Toen het Parijse Louvre in 2003 in Noord-Frankrijk begon rond te kijken naar een vestigingsplaats voor een eerste filiaal, stelde Lens zich meteen kandidaat en haalde de culturele buit ook binnen.

Inmiddels is op een lichtglooiend terrein, de voormalige mijnput Fosse numéro 9, vlak bij bakstenen arbeidershuisjes die getuigen van het mijnverleden, het Louvre-Lens opgetrokken: vijf aaneensluitende gebouwen die qua uitzicht eerder aan een fabriekshal dan aan een museum doen denken. Maar het Japanse bureau SANAA heeft voortreffelijk werk verricht en een eenvoudig maar verfijnd en esthetisch gebouw afgeleverd.

In alles wil dit museum het tegendeel zijn van het mijnverleden van de streek: tegenover het zwart van de steenkool, en de duisternis, de diepte en de claustrofobie van de mijngangen, biedt het Louvre-Lens licht, helderheid, glans en transparantie. Binnen geeft het museum meteen een royaal ruimtelijk en warm gevoel. De afwerking is sober maar toch speels. In de grote glazen entreehal zijn er enkele cilindervormige volumes, eveneens in glas, waarin cafetaria, museumshop, bibliotheek en studieruimte zijn ondergebracht.

Ook in de presentatie van de kunstwerken vaart Louvre-Lens een aangename en eigenzinnige koers. De blikvanger is La Galerie du Temps, een grote, open ruimte van 120 meter lang, waarin een overzicht wordt gegeven van de kunst tussen 3.500 v.C. en de start van de industriële revolutie in de 19de eeuw. De innovatie zit hierin dat de presentatie puur chronologisch is en alle culturen door elkaar aan bod komen: er zijn beelden, schilderijen, mozaïeken, tekeningen en bas-reliëfs te zien uit Mesopotamië, Babylonië, Egypte, Perzië, Rome en Griekenland. Oude meesters als Tintoretto, El Greco en Rubens hangen in elkaars buurt.

Dat het Louvre-Lens afdankertjes of winkeldochters van het moedermuseum in Parijs zou krijgen, wordt in deze Grande Galerie ten stelligste ontkracht. Van Rafaël hangt er het topwerk Portret van Baldassare Castiglione, van Delacroix het iconische revolutionaire schilderij uit 1830 La Liberté guidant le peuple.

Doordat de zaal licht afhelt, staat de bezoeker bij het begin iets hoger en krijgt hij/zij een weids panorama over de gepresenteerde kunst. De zaalwanden - met sobere tijdbalk - zijn uitgevoerd in geborsteld metaal, waarop de silhouetten van de toeschouwers troebel gereflecteerd worden, zodat de bezoekers als schimmen tussen de kunstwerken lijken te dwalen. In totaal zijn er tweehonderd kunstwerken te zien. Deze opstelling blijft vijf jaar staan, maar jaarlijks roteert twintig procent van de werken, zodat er steeds wat nieuws is.

De tijdelijke tentoonstelling, Renaissance in Europa, huldigt eenzelfde ruime kijk. De expositie, die tot 11 maart 2013 loopt, focust met 250 werken op de innovaties van de renaissance in heel Europa. Opvallend daarbij is de aandacht die het Noorden - terecht - toegewezen krijgt. Zo zijn, naast het topwerk Anna te Drieën van Leonardo da Vinci, schilderijen van Van der Weyden, Memling, Holbein en Cranach, wandtapijten uit Doornik en het grensverleggende anatomieboek De Humanis Corporis Fabrica van Andreas Vesalius te zien.

Voorts zijn er in de ruime kelderverdieping een kijkdepot en een open restauratie-atelier. Een landschapspark van twintig hectare wordt momenteel rond het museum aangelegd.

Opmerkelijk is dat alle zaalteksten in het Frans , Engels én Nederlands zijn. Er wordt duidelijk gemikt op een Vlaams en Nederlands publiek. Het Louvre-Lens, dat in totaal 150 miljoen euro heeft gekost, rekent op een Bilbao-effect - of misschien eerder een Metz-effect, de Franse stad in het noord-oosten die door het twee jaar geleden geopende filiaal van het Centre Pompidou weer op de kaart staat. Het eerste jaar verwacht het Louvre-Lens 700.000 bezoekers, daarna gemiddeld een half miljoen per jaar. Die bezoekers zouden moeten zorgen voor een verhoging van 10 procent van de omzet van de lokale economie in deze verpauperde streek.

Het Louvre-Lens is ook op een ander vlak erg ambitieus. De voorzitter van de regio Nord-Pas de Calais zei gisteren dat hij niet zal rusten voordat de Mona Lisa van Leonardo in Lens te zien zal zijn. "Zij mag het Louvre niet verlaten? Wel, wij zijn toch het Louvre?"

Vandaag wordt het nieuwe museum officieel geopend door de Franse president François Hollande. Het grote publiek is welkom vanaf 12 december.

Louvre-Lens vanaf 12 december dagelijks geopend, dinsdag gesloten. Entree: 9 euro. www.louvre-lens.fr

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234