Woensdag 27/01/2021

Het lot van Turkse rechters belangt ons allemaal aan

Hugo Lamon is advocaat.

Na de mislukte poging tot staatsgreep in Turkije kregen meteen 2.745 rechters hun ontslag, van wie er meer dan 700 zouden zijn aangehouden. Het past in wat nu al een bredere zuiveringsoperatie wordt genoemd. De situatie van de rechters verdient onze bijzondere aandacht, omdat die de grondbeginselen van de rechtsstaat aantast in een land dat kandidaat is voor lidmaatschap van de Europese Unie.

In een democratie naar westers model zijn rechters onafhankelijk van de politiek. Daarom worden ze in ons land ook voor het leven benoemd, zodat ze naar aanleiding van een concrete uitspraak niet moeten vrezen voor sancties door de politiek (regering of wetgever). Hun oordeel is onpartijdig, gebaseerd op juridische kennis.

Je zou bij juristen in ons land verontwaardiging mogen verwachten bij maatregelen van collectieve afzetting van rechters zoals in Turkije, aangezien zij meer dan wie ook de gevolgen van een dergelijk beleid moeten kunnen inschatten. Want door wie zullen de aangehouden rechters berecht worden? Het kan niet anders dan door andere rechters die het regime gunstiger gezind zijn. Dat werpt dus niet alleen vragen over de onafhankelijkheid op, maar ook over de noodzakelijke onpartijdigheid van die andere rechters. De rechter verliest zijn legitimiteit, waardoor zijn rol volledig lijkt te zijn uitgespeeld.

Als geknaagd wordt aan het statuut van de rechters, dan staat de deur open om bijvoorbeeld ook advocaten aan te houden die tegenstanders van het regime verdedigen. Je zit dus op een hellend vlak. Moeten wij daar in Vlaanderen wakker van liggen of kunnen we de andere kant opkijken?

In de Basic Principles on the Independence of the Judiciary van de Verenigde Naties wordt de onafhankelijkheid van de rechters op universele wijze gedefinieerd in artikel 18. Rechters mogen alleen geschorst of ontslagen worden bij onbekwaamheid of gedrag dat ze ongeschikt maakt om hun taak uit te voeren. Terecht merkte de CCBE (de federatie van Europese Balies) in een gisteren verschenen persbericht op dat het essentieel is dat rechters en advocaten in alle omstandigheden hun werk kunnen doen, zonder angst voor arrestatie, intimidatie, hinder, wraakacties en zonder lastig te worden gevallen. Dat geldt altijd en overal.

Het zou alvast ook een wake-upcall moeten zijn voor wie in ons land met justitie bezig is. De democratische rechtsstaat, met rechters die onafhankelijk staan van de politiek, is geen universele verworvenheid. Het is dus goed om daar ook in ons land blijvend aandacht voor te hebben, want zonder onafhankelijke rechters en onafhankelijke advocaten is er geen rechtsstaat. We kunnen dat niet genoeg herhalen.

Het zou ook niet slecht zijn om in ons land niet uit het oog te verliezen hoe we rechters benoemen, zodat we zeker zijn dat ze ook in de toekomst onafhankelijk en onpartijdig recht (kunnen) spreken. We gaan daar met zijn allen nogal onverschillig mee om. Onlangs werd de Hoge Raad voor de Justitie opnieuw samengesteld. Dat is het orgaan dat de rechters in ons land voordraagt. De Senaat heeft eind juni de helft van de leden aangeduid, na politiek getouwtrek achter de schermen. Dat ging onopgemerkt voorbij, terwijl het nochtans om een heel belangrijke stemming ging.

Er mag dus wat meer aandacht komen voor de werking van justitie en de benoeming van de rechters, zodat iedereen goed beseft hoe belangrijk dat is. En met de situatie in Turkije in het achterhoofd, hoe broos soms ook.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234