Donderdag 20/02/2020

Justitie

“Het lijkt alsof sommige arrondissementen er een ander wetboek op nahouden”

Leven we in een land met twee verschillende juridische culturen?Beeld ANP XTRA

Asielzoekers trekken het best naar een Franstalige rechter bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen. Daar hebben ze meer kans om gelijk te halen, blijkt uit onderzoek. Leven we in een land met twee juridische culturen?

“Wie met recht bezig is, weet dit reeds lang... in de geesten is justitie gesplitst, alleen beseft men het niet…”, tweette Hendrik Vuye, parlementslid (Vuye-Wouters) en professor staatsrecht. De tweet was een reactie op het bericht dat migranten die een beslissing aanvechten voor de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RVV) meer kans hebben om hun gelijk te halen bij een Franstalige rechter.

Voor Hendrik Vuye is het plaatje duidelijk. Niet alleen bij de RVV oordelen Nederlandstalige rechters anders dan Franstalige rechters. “Ook als het over contractrecht gaat, merken we grote verschillen. En in december vorig jaar oordeelde de Franstalige kamer van het Hof van Cassatie dat het voor Franstaligen in de Vlaamse faciliteitengemeenten voldoende was om één keer een document aan te vragen in het Frans, om daarna alle documenten in die taal te krijgen. Terwijl de Nederlandstalige kamer van de Raad van State net het omgekeerde oordeelde.”

Regionalisering

Ook Christian Denoyelle, voorzitter van Nederlandstalige advies- en onderzoekscommissie bij de Hoge Raad voor de Justitie, moet toegeven dat er wel degelijk cultuurverschillen zijn tussen beide landsdelen, al zijn die niet fundamenteel. En soms is er de facto al een regionalisering. “Denk maar aan het jeugd- of het milieurecht. Dat zijn regionale bevoegdheden, waardoor je dus verschillende wetten kunt krijgen naargelang van het landsdeel. Daar volgt uiteraard andere rechtspraak uit.”

Meer nog dan volgens de taalbreuklijn is er soms een verschil in behandeling tussen arrondissementen en individuele rechters, meent Denoyelle. “Je kunt in gelijksoortige zaken een ander oordeel krijgen, afhankelijk van de rechter of het arrondissement. Er wordt weleens smalend gezegd dat het soms lijkt alsof sommige arrondissementen er een ander wetboek op nahouden.”

Zo bleek uit eerder onderzoek ook al dat de vraag of je bij een verkeersovertreding een rijverbod opgelegd krijgt erg kan afhangen van welke politierechter je voor je krijgt. Al is de situatie wat verbeterd. Door de hervorming uit 2014 zijn arrondissementen gefusioneerd, waardoor je een zekere kruisbestuiving krijgt. Denoyelle: “Er wordt vaak meer overkoepelend gewerkt, uiteraard met respect voor ieders eigenheid.”

Maar duidelijke, door wetenschappelijk onderzoek aangetoonde breuklijnen tussen de taalgebieden zijn er dus niet. Behalve dan voor de RVV. En dat is niet zo verwonderlijk, meent Vuye. “Veel heeft te maken met artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Dat stelt dat niemand onmenselijk behandeld mag worden en ook niet teruggestuurd mag worden als er een risico is dat hem dat overkomt. Maar artikel 3 is een open norm en is dus per definitie voor grote interpretatie vatbaar. En daarover oordeelt men vaak anders in Franstalig België dan in Vlaanderen.”

Romeinse versus Germaanse manier

In Franstalig België wordt meer op de Romeinse manier gepleit, waarbij veel uitgebreider en uitvoeriger te werk wordt gegaan. Er wordt ook meer gekeken naar wat onder andere Frankrijk doet. In Vlaanderen wordt dan weer eerder op de Germaanse, striktere manier recht gesproken en gekeken naar landen als Nederland en Duitsland.

Een echt probleem voor de inhoud van de rechtspraak hoeft dat volgens Denoyelle niet te zijn. Er is nog altijd een correctiemethode voor als dat nodig zou zijn: het hoger beroep en de cassatierechtspraak. Bij het Hof van Cassatie of de Raad van State kan bijvoorbeeld beslist worden om een dossier te behandelen door een ‘gemengd’ team van magistraten. Iets waar Vuye meteen een bedenking bij heeft. “Het kan, maar de vraag is of dat team tot een akkoord kan komen. Ik zie meer heil in een defederalisering van justitie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234