Maandag 21/09/2020

La casa del artista

Het ‘levenswerk in blessuretijd’ van kunstenaar en regisseur Derek Jarman

Beeld Alamy

Waar en hoe leefden beroemde kunstenaars? Deze week: de rotstuin van de Britse filmmaker en scenograaf Derek Jarman

Het zou een goede quizvraag zijn: vanwaar komt de Engelse plaatsnaam ‘Dungeness’? Wellicht van ‘dangerous nose’. Hoe gevaarlijk de meest oostelijke neus van Kent is, bewijst een zeekaart in de oude vuurtoren: de zeebodem ligt er vol gezonken boten. Ook boven water zie je nog veel collateral damage. Roestige scheepswrakken en doodlopende treinsporen liggen verspreid over de immense kale vlakte, waar het uitzicht gedomineerd wordt door een kerncentrale. Je voelt je er letterlijk op het einde van de wereld. Of op de set van een apocalyptische film.

Niet toevallig trok dat landschap de aandacht van filmmaker en kunstenaar Derek Jarman (1942-1994). De regisseur van de langspeelfilm Sebastiane, en van clips voor The Sex Pistols en The Smiths, ontdekte in december 1986 dat hij hiv-positief was. Daarna kocht hij in Dungeness een gammel vissershutje. Wie daar in de buurt rondrijdt, kan de zwart-gele ‘Prospect Cottage’ niet missen: er is maar één hoofdweg op de desolate landtong. Exact 750 pond betaalde Jarman voor zijn huisje, maar het was hem vooral om de grond te doen: hij wou er een conceptuele rotstuin aanleggen.

De kunstenaar bleef hier tuinieren, schrijven en filmen tot hij te blind en verzwakt was. Beeld Alamy Stock Photo

Dat begon bescheiden: de filmmaker zocht naar een stuk wrakhout om een roos te stutten, maar uiteindelijk creëerde hij een botanisch paradijs met planten (zeekool, wijnruit, goudsbloemen, klaprozen), drijfhout, stukken kurk, roestige ijzerdraad en afgedankt vissersmateriaal. Gevonden schelpen structureerde hij in fotogenieke hopen, geperforeerde stenen reeg hij aan elkaar tot ‘tuinjuwelen’, zwerfkeien ordende hij als een menhircirkel. “Er is geen muur of hek rond mijn tuin. De horizon is de grens. In dit landschap zijn er maar twee zaken die de stilte doorbreken: de wind en de zeemeeuwen”, lezen we in zijn gebundelde dagboeken Modern Nature.

De tuin voelt aan als een fascinerend stukje landart. Of – metaforisch – als een overwinning van het leven op de dood. Want ondanks de extreme oostenwind en ziltige kiezelgrond maakte de zieke Jarman hier het onmogelijke waar: hij creëerde een oase van hoop. De kunstenaar bleef er tuinieren, schrijven en filmen aan The Garden tot hij te blind en te verzwakt was. Uiteindelijk bezweek hij in 1994, maar zijn tuin is nog in leven. En dat idee biedt troost, zeker voor mensen die iemand verloren die ongeneeslijk ziek was. Dat Derek zijn laatste film liever In Borrowed Time dan The Garden wou noemen, zegt eigenlijk alles: de tuin is zijn levenswerk in ‘blessuretijd’.

Prospect Cottage, Dungeness Road, Romney Marsh, Kent. De tuin is gratis toegankelijk, de woning is gesloten voor het publiek.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234