Zondag 09/08/2020

Het leven is niet eerlijk

at een geluk dat ik zo van acteurs hou. Dat dacht ik toen ik op de Belgische première zat van The Art of Entertainment, een voorstelling van Needcompany. Ik had er veel van verwacht. Ik ben namelijk nogal wild van het werk van Jan Lauwers, samen met wederhelft Grace Ellen Barkey oprichter en bezieler van dit al 25 jaar tot in verre buitenlanden gereputeerde gezelschap.

Deze feestproductie speelde zich af op de set van een tv-show, waar het hoofdpersonage - Dirk Roofthooft - zelfmoord gaat plegen, live voor honderd miljoen kijkers. The Art of Entertainment bleek bovenal een intellectuele oefening. Kan en mag kunst entertainen in deze wereld vol televisie- en ander vermaak? Hoe zit dat met de spanning tussen zijn en schijn op een scène? Elke aanzet tot wat dan ook werd gesaboteerd: de mopjes flauw, de dansjes mislukt, de camera fout inzoomend op lichaamsdelen, de monoloogjes steevast onderbroken. Misschien interessant voor een maker om niet nog eens te doen wat hij al lang bewezen heeft goed te kunnen. Maar als publiek moet je er evengoed honderd minuten naar kijken, zonder iets te weten te komen wat je niet al lang wist.

Maar gelukkig hou ik van acteurs, moest ik dus denken. Van allemaal een beetje. Ook omdat het een onderschat beroep blijft. Je moet het maar doen: elke avond opnieuw, in een theater te velde, jezelf binnenstebuiten keren, of toch minstens alle energie en concentratie geven die je hebt, kwetsbaar blootgesteld aan de mening van een hele zaal, onder wie onnozelaars als mezelf die dat ook nog opschrijven in kranten. En dat zonder er ooit - een uitzondering niet te na gelaten - half zo rijk van te worden als nog altijd veel mensen denken.

Van sommige spelers - het leven is nu eenmaal niet eerlijk - hou ik nog meer dan van anderen. Van Viviane De Muynck, bijvoorbeeld. Misschien officieel ongeveer pensioengerechtigd, maar hoe geweldig stond zij in deze voorstelling, met pruik en zelfs even met baard, in een verrukkelijk verkeerde outfit te spelen. Energiek, wuft, met iets decadents achter de glimlach. Zelfs als een voorstelling niet overtuigt, blijft het prettig om naar haar te kijken. Omdat ze het charisma heeft van een paar opgetelde popsterren met wereldfaam. Omdat ze intelligenter is dan de meesten. Omdat ze vakmanschap als vanzelf combineert met bevlogenheid. Omdat ze ongelooflijk kan transformeren: sommige acteurs - de Frank Vercruyssens en Pascale Platels van deze wereld - herken je altijd in wat ze doen, wat ook weer mooi kan zijn. Maar Viviane De Muynck is even geloofwaardig een kille, ongenaakbare vrouw als het omaatje waarvan je wou dat ze je eigen grootmoeder was.

Wat heeft die grande dame mij al vreugde gebracht, in schouwburgen en cinemazalen, zelfs hangend voor mijn televisie. Als steractrice van het eerste uur bij Needcompany heeft ze prachtige solo's gespeeld en geschitterd in ensemblestukken. In de cinema bleek ze eindeloos mooi in films als Swooni van Kaat Beels en Vidange perdue van Geoffrey Enthoven. En als de souffleuse van Oud België was ze totaal ontroerend. Verder heeft ze vele buitenlanden onveilig gemaakt, niet alleen als actrice - ze was onder meer te gast bij de legendarische Woostergroup uit New York - maar ook als regisseur. In alle hoedanigheden is ze bekroond, bejubeld, bewierookt, en allemaal terecht.

Het is zo'n artieste die haar leven gegeven heeft aan de kunsten. Ik hoop dat die haar teruggeven wat ze verdient. Want het leven zelf was bepaald niet lief voor haar. Als jonge vrouw haar man verloren aan kanker, en toen beslist om te stoppen met haar carrière als directiesecretaresse om toneelschool te gaan doen. Ook al had ze een zoon, ook al was ze een stuk ouder dan haar studiegenoten. Dan via Jan Decorte en Jan Joris Lamers gelanceerd in het theater, en ook daar nooit de makkelijkste weg gekozen. Een grote liefde heeft ze nooit meer gekend. Niet te combineren met haar reizende leven als actrice, zei ze. En dat ze makkelijker goeie vrienden vond dan minnaars - ik herinner me de quote uit een interview van jaren geleden omdat die mij zo door merg en been ging toen ik hem las. Een Franstalige man op wie ze verliefd was, had haar gezegd: "Tu n'inspires pas le désir." Ga daar maar mee verder. Maar dat doet ze, zelfs nu ze sukkelt met haar gezondheid. Altijd weer.

Viviane De Muynck is zo'n actrice die ik niet persoonlijk ken. Ik vermoed achter haar ogen evenveel kracht als kwetsbaarheid, evenveel wijsheid als gevoeligheid, evenveel warmte als culot. Zij was er zo eentje die je eerst nog een heel lang en vervuld leven toewenst, en dan een korte, pijnloze dood op de scène. Net na dat ene fragment dat ze zelf zo lekker vond om te spelen. Voor sommige mensen mag zelfs het einde niet onderdoen voor de glorie van haar dagen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234