Woensdag 16/10/2019

Het leven is lijden voor wie hip wil zijn

Nu Instagram werd gekocht door Facebook wordt ook die applicatie binnen de kortste keren mainstream. Hoe kan een mens nu cool blijven als de wereld je zo tegenwerkt?

Het zal je maar overkomen. Ontdek je daar een ultra-mega-zo-de-max-applicatie om je foto's mee op te smukken, is die handel binnen de kortste keren niet langer alleen te gebruiken op iPhone, maar ook op Androidtoestellen. Instagram, want zo heet dat fotospeeltje, werd eerder deze week dan ook nog eens overgenomen door Facebook. Gevolg: de applicatie wordt zó mainstream. Het leven is lijden, zeker als je een hipster bent. Mainstream pikte anno 2012 tenslotte al... alles eigenlijk. Probeer in zo'n onzekere tijden maar eens cool te blijven.

Waar muziekfans vroeger alleen op de speelplaats of op de werkvloer konden klagen dat de band die ooit hun favoriet was echt niet meer hetzelfde is nu het grote publiek hem ontdekte, verzamelen de klagende hipsters zich online. "Tja, het is net heel cool om die verkoop aan Facebook uncool te vinden", lacht StuBru-presentator Steven Lemmens, die op de radiozender ook bekend staat als Captain Gadget. "Het is wel charmant, dat bashen. Internetters onder elkaar."

Het is dus cool om iets uncool te vinden. Vroeger was het leven toch simpeler. Je sloot je aan bij een subcultuur - discokikkers! gabbers! tecktonikkers! - en je was helemaal mee. Of je zette je volledig af tegen die subcultuur en was net daarom hip de la hip. "Subculturen zijn zo jaren negentig", reageert Lotte De Bruyne en ze meent het. Volgens de onderzoekster van Ladda, een organisatie die jeugdcultuur bestudeert, is alles ondertussen zo snel overal te vinden dat er weinig andere keuze overblijft dan meesurfen op de mainstream.

"Er is niets meer dat niet kan. Op festivals zijn alle muziekgenres welkom, overal vind je handleidingen om je om het even welke kledingstijl aan te meten."

Toch slagen enkele uitzonderingen er nog altijd in om hun coolness te bewaren. Das Pop-zanger Bent Van Looy bijvoorbeeld, die plots weer komt aanzetten met een snor op een moment dat die al lang is vergeten. Die zijn broekspijpen een beetje oprolt en zijn fijne (witte!) sokjes showt. Lap, waarom kwam je daar zelf niet op? Maar hoe kon je ook inschatten dat het precies dat was dat je moest doen om erbij te horen? Of om er net niet bij te horen en jezelf te onderscheiden van het gepeupel.

"Oh, maar het is zeker nog mogelijk om cool te zijn", verzekert Joeri Van dan Bergh, auteur van How Cool Brands Stay Hot. In deze tijden vol personal branding moet je dat naar zijn mening gewoon hetzelfde aanpakken als een goed merk. "Producten zijn tegenwoordig al voor de helft cool als ze doen wat ze beloven. Daarnaast moeten ze uniek en origineel uit de hoek komen, maar toch jaar in jaar uit consistent blijven." Euh. Klinkt niet bepaald eenvoudig.

Eigenlijk komt het hier op neer: gewoon jezelf blijven. Geen trends volgen, wat bovendien vaak interessant is voor de portemonnee. Daar zijn alle coolness-specialisten het over eens. Van den Bergh wijst bijvoorbeeld op het effect van Jeroen Meus, die zich uniek maakt door ergens beter in te zijn dan anderen, maar zich niet beter voelt dan de rest. "Je moet bijvoorbeeld niet proberen om je op Twitter cooler voor te doen dan je bent om dan twee jaar later bij de psychiater te moeten langsgaan", tipt ook Steven Lemmens.

Voor zijn 5.547 volgers komt hij toch behoorlijk cool over. Die theetjes die hij vindt op plaatsen waar nooit iemand komt, die selectiviteit in wie hij zelf volgt op Twitter. "Ik drink die thee gewoon graag", antwoordt Lemmens. "Wie in de media werkt en wie op Twitter zit, heeft altijd wel een beetje een ego, maar ik wil met die berichtjes gewoon wat teruggeven aan wie de moeite doet om mij te volgen. Ik ben echt niet zo cool."

Fraude

Aha. Met die uitspraak voldoet Lemmens wel aan de belangrijkste regels om cool te worden bevonden. Wie cool is, noemt zich namelijk niet zo. Een andere regel stelt dat je een hip iets of iemand alleen maar herkent als je het zelf bent of als je heel goed bent ingelicht. Regel nummer drie: zodra iets cool wordt genoemd, is het dat niet meer. Net daarom maken onder andere marketeers en journalisten het vandaag zo moeilijk om lang mogelijk cool te blijven: als zij ermee aan de haal gaan, is het onherroepelijk voorbij.

Een hipster heeft nog het meeste overlevingskansen volgens Lotte De Bruyne van Ladda als hij zijn coolheid baseert op iets dat hij goed kan of iets waar hij veel over weet. Eerder dan op bijvoorbeeld een manier van kleden of het aankopen van exclusieve spullen. "Alleen moet wat je doet of maakt komen uit een echte drang en noodzaak om je te uiten en iets te creëren, niet uit het opzet om hip te zijn."

Er blijken nog andere opties mogelijk. Tijdens gesprekken met Europese jongeren bemerkte trendonderzoekbureau Trendwolves namelijk hoe jongeren manieren vinden om de vluchtigheid van cool te omzeilen. Ze proberen bijvoorbeeld heel correct te handelen en vriendelijk te zijn. "Dat is nog niet mainstream", stelt Tom Palmaerts, CEO van Trendwolves. Volgens hem stijgt je hipheidsfactor ook niet langer enorm als je muzikant bent. Hip is wel om te zeggen dat je je eigen bedrijfje wil starten, al heb je zelfs nog geen idee wat dat precies zal inhouden. Want, ondernemen bezorgt je het gevoel alsof je aan een nieuwe stam bouwt. Supercool. "Alleen spreken jongeren dan wel van entrepreneurship. Dat klinkt cooler dan ondernemen, een woord dat doet denken aan West-Vlaanderen en fraude."

Dus, cool ben je pas als je op de trein beleefd bent tegen de conducteur terwijl je het businessplan op je schoot doorbladert? Palmaerts: "En dan zo een lief zoekt, daar komt het wel op neer."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234