Dinsdag 19/01/2021

Het legioen van paus Franciscus

Morgen is het een jaar geleden dat de Argentijn Jorge Mario Bergoglio tot paus verkozen werd. In de wereld houdt Franciscus een eenvoudig imago hoog, in het Vaticaan moet hij de augiasstal schoonmaken die zijn oude, zieke voorgangers niet op orde kregen. Met welke vertrouwelingen ging hij aan de slag?

De relatieve onbekende die hij een jaar geleden nog was, bestaat niet meer. In geen tijd werd Franciscus een superster: niemands naam wordt zo vaak gegoogeld als de zijne, Time verkoos hem tot man van 2013 en zelf verrast de paus met daad en woord. De plaats van zijn kerk is bij de armsten, hij toont een zekere openheid inzake seksuele en gezinsmoraal, hij hoopt de Vaticaanse financiën weer schoon te krijgen.

"Alleen, eigenlijk was dat ook de agenda van zijn voorganger al", zegt de Nederlandse Vaticaankenner Stijn Fens, auteur van het boek De nieuwe paus. Intriges in het Vaticaan (Athenaeum-Polak & Van Gennep). "Franciscus wordt vaak tegen Benedictus afgezet, maar dat is niet echt terecht. Wel brengt de Argentijn de kerk met de wereld in dialoog, iets waar Benedictus nooit in slaagde. Al ben ik er zeker van dat de twee elkaar af en toe bellen en dat Benedictus, als een wijze grootvader, op de achtergrond een rol blijft spelen."

"Franciscus heeft een hele groep medewerkers rond zich geschaard, maar het feit dat ze hoge functies vervullen, betekent nog niet dat ze invloed hebben of geestesverwanten zijn", zegt Tertio-journalist Jan De Volder, die het werk Een wonderlijk tweepausenjaar (Lannoo) schreef. "Deze paus consulteert uitvoerig maar beslist zelf, met de nodige daadkracht. Franciscus is dan ook een jezuïet. Jezuïeten hebben sterke persoonlijkheden, uitgesproken meningen ook die weleens kunnen botsen."

Fens bevestigt: "Hij is collegiaal, maar daarom nog niet democratisch. Hij hakt de knopen door, niemand anders." Toch ontwaart Fens ook daar continuïteit. "Franciscus kende het Vaticaan niet zo goed, hij liep er de deur niet plat. Zo komt het dat hij op een klein groepje vertrouwelingen voortgaat."

---

Wie zijn de priesters en prelaten in wiens midden de paus zijn katholieke kudde bij elkaar houdt? Een overzicht.

Zijn privésecretaris, Alfred Xuereb

Xuereb, eerder ook al voor Benedictus aan de slag, is een priester uit Malta. Benedictus zou hem onverwijld aan Franciscus hebben aanbevolen toen bleek dat de huidige paus zijn post persoonlijk opendeed. In november vorig jaar benoemde Franciscus hem tot zijn persoonlijke vertegenwoordiger bij het IOR (Instituut voor Religieuze Werken) en de financiële administratie van de Heilige Stoel.

Zijn staatssecretaris en diplomatieke chef, kardinaal Pietro Parolin

Parolin, de nummer twee van het Vaticaan, is een eenvoudig man met een verleden in de caritas. Heel dicht bij de paus staat hij niet, maar hij geniet uiteraard diens waardering. In tegenstelling tot zijn zeer machtige voorganger Tarcisio Bertone is Parolin de man van de discrete diplomatie, precies wat Franciscus voor ogen staat.

Zijn minister van Economie, George Pell

De oud-aartsbisschop van Sidney, George Pell, werd zopas aangesteld tot hoofd van het nieuwe Secretariaat voor de Economie. De paus wil de borstel halen door de economische warwinkel die de Heilige Stoel geworden was en zijn financiën beter controleren. De aartsconservatieve Pell is een harde jongen, hij krijgt een van de zwaarste klussen te klaren.

De voorzitter van de Raad van Kardinalen, Óscar Maradiaga

Maradiaga zit de 'G8' voor, de raad van acht kardinalen die Franciscus in het leven heeft geroepen. De Hondurees Maradiaga, een soulmate van de paus, moet hem bijstaan in de hervorming van de Curie en de actualisering van de apostolische grondwet Pastor Bonus. Onder de 'G8' ressorteert ook de commissie die slachtoffers van seksueel misbruik door priesters moet beschermen.

Zijn mentor, kardinaal Walter Kasper

Kasper (81), een Duitse kardinaal, was de oudste deelnemer aan het conclaaf dat Franciscus tot paus verkoos. In het verleden heeft Franciscus zich meermaals lovend over Kasper uitgesproken, en waarnemers ontwaren de invloed van Kaspers denken in zijn beleidslijn. Sommigen denken dat Franciscus bij Kasper te biecht gaat. Het jongste consistorie, een vergadering van kardinalen, werd door Kasper ingeleid.

Zijn Argentijnse netwerk

De paus blijft nauw contact houden met enkele vertrouwenspersonen in Buenos Aires. Het gaat onder anderen over de invloedrijke rabbijn Abraham Skorka. Met hem bevorderde Jorge Mario Bergoglio in het verleden de interreligieuze dialoog en hield hij gesprekken over God, de dood, de Holocaust en homoseksualiteit. Een andere intellectueel met wie Franciscus in nauw contact staat, is Víctor Manuel 'Tucho' Fernández. Fernández was de rector van de Universidad Católica Argentina en werd door de paus tot aartsbisschop benoemd.

De jezuïeten

De orde waar Franciscus zelf aan ontsproten is ('Societas Jesu' of S.J.) en die hem inspireert voor zijn bestuursstijl. Bergoglio, de eerste kerkvorst van jezuïetischen huize, leidt het Vaticaan in zekere zin zoals de generaal-overste, vandaag de Spanjaard Adolfo Nicolás Pachón, dat bij de orde doet. Met strakke hand, stevige intellectuele onderbouw en aandacht voor geloften als armoe, kuisheid en gehoorzaamheid.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234