Vrijdag 03/12/2021

Achtergrond

"Het leger is onze ultieme verzekering"

null Beeld RV
Beeld RV

Minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) organiseert vandaag een debat over de toekomst van het Belgisch leger, vertrekkend vanuit de visieteksten van veertien 'wijze pennen'. Opvallend is dat geraadpleegde academici zoals Sven Biscop, Jonathan Holslag en Herman Matthijs de geplande besparingen verguizen, en net meer investeringen bepleiten.

Jonathan Holslag (Azië-expert VUB): "Niemand garandeert dat Europa vreedzaam blijft"

"Kleine landen als het onze moeten hun veiligheid opnieuw ernstig nemen. De keuzes die we nu nemen zullen ook onze kinderen en kleinkinderen beïnvloeden. Plannen en investeringen doe je niet op basis van de zekerheden van vandaag, maar op basis van de onzekerheden van morgen. Het is als met een verzekering. Al is de kans op tegenslagen klein, een gezin geeft er per jaar ook gemiddeld 5 procent van zijn inkomen aan uit."

Holslag denkt dat we de legerverzekering nog nodig zullen hebben. "De kans dat de grote conflicten Europa zullen blijven sparen, is klein. Ik denk daarbij aan de onrust in Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Een nieuw grootmachtenconflict in Azië is waarschijnlijk. Spanningen daar zullen ook de regionale mogendheden rondom Europa aanzetten tot meer assertiviteit. Rusland is daarvan het beste voorbeeld. Het meest geduchte toekomstbeeld is dat van een formatie tussen Rusland en China, een 'as van de frustratie', eventueel bijgestaan door landen als Iran."

Specialisatie

Als project van regionale integratie is de EU ongeëvenaard, maar ook die integratie is geen gegeven. Holslag: "Niemand kan garanderen dat Europa binnen 65 jaar nog vreedzaam zal zijn. De komende jaren worden bepalend voor de verdere ontwikkeling van de Unie en het kan twee richtingen uit. Integratie en desintegratie zijn mogelijk." Een volwaardige EU-defensiesamenwerking is evenmin voor morgen. "De lidstaten hebben de meeste van hun aankopen voor de komende tien jaar vastliggen. Specialisatie en vooral gezamenlijke aanbestedingen zullen zin hebben, niet voor de volgende generatie materiaal, maar voor de generatie daarna."

Daarom pleit Holslag voor de ontwikkeling van een Belgische krijgsmacht die zowel autonoom als internationaal kan optreden. "Onze krijgsmacht moet zich kunnen blijven toeleggen op het volledige spectrum van wapensystemen. Onze landmacht mag niet verder worden ingekrompen tot een veredeld veldwachterskorps. Naast het investeren in flexibele gespecialiseerde eenheden en speciale eenheden, moeten we blijven bijdragen aan voldoende Europese capaciteit om tanks en land-landraketten in te zetten." Ook gevechtsvliegtuigen en onze marine noemt hij cruciaal.

Holslag gelooft niet dat de impact van defensie op onze economie negatief moet zijn. "Het leeuwendeel van de uitgaven wordt intern gerecupereerd. Het gaat om lonen en die worden grotendeels in eigen land besteed en belast. De kosten van materieel kunnen, mits goede planning, gecompenseerd worden door kansen voor het bedrijfsleven, kansen in technologische innovatie, enzovoort. Defensie is niet de goedkoopste verzekering van allemaal, maar het blijft voor elke samenleving ultiem de belangrijkste."

Sven Biscop (EU-defensie-expert Egmont): "Koop uitrusting aan met EU-partners"

Sven Biscop bepleit om zowel bij de land-, lucht- als zeemacht minstens één gevechtscapaciteit te behouden die in alle scenario's inzetbaar is. "Alleen dan behoudt elke Belgische regering maximale flexibiliteit." De bestaande en al beperkte waaier aan capaciteiten nog verder afbouwen, dreigt onze veelbelovende Europese defensiesamenwerkingen op te blazen, waarschuwt hij. Tegelijk kunnen we alleen door verregaande samenwerking met EU-partners nieuwe investeringen betaalbaar houden. "Een toekomstige capaciteit aan gevechtsvliegtuigen bijvoorbeeld kan net zo verregaand gei¿ntegreerd worden met een of meer partners als onze marine met de Nederlandse. De vliegtuigen of schepen kunnen nationaal blijven, met een Belgische vlag en bemanning. Maar alle ondersteunende taken (onderhoud, logistiek, training, opleiding), de basissen en de commandostructuren kunnen ofwel volledig gefusioneerd worden ofwel verdeeld tussen de partnerlanden."

Ook zou België volgens hem best mee investeren in toekomstprojecten van het Europees Defensieagentschap, zoals drones. "Zulke investeringen zijn absoluut noodzakelijk om gezamenlijk, op EU-niveau, onze draagkracht te vergroten. België heeft heel wat gespecialiseerde kmo's die hiervan voordeel zouden ondervinden."

null Beeld RV
Beeld RV

Herman Matthijs (VUB/UGent): "Smelt samen in Beneluxleger"

Professor en begrotingsexpert Herman Matthijs bepleit een volledige samensmelting van het Belgische, Nederlandse en Luxemburgse leger. "Een Europees leger is nog te veraf. Ooit had dat gekund maar 28 lidstaten is te veel. Een Beneluxleger is wel mogelijk", denkt hij.

Een Beneluxleger zou ons volgens Matthijs in staat stellen om op lange termijn kosten te besparen, door gezamenlijke aankopen van grote wapensystemen (gevechtsvliegtuigen) bijvoorbeeld. Maar we zouden wel eerst evenredig moeten kunnen investeren. "Nederland (17 miljoen inwoners) heeft nu een defensiebudget van 8 miljard euro per jaar, België (11,1 miljoen inwoners) slechts 2,5 miljard euro per jaar. Dat is onevenwichtig natuurlijk. In een partnerschap kan het niet dat de ene 10 en de andere 30 euro inlegt."

Matthijs erkent dat ons buitenlands en economisch beleid, waarvan defensie meestal een verlengstuk is, verschilt. "Maar in de EU zijn er toch ook zowel gemeenschappelijke als nationale standpunten?" Ook het taalverschil vindt hij niet zo belangrijk. "Enkel het commando moet meertalig zijn. Dat lukt in België ook."

null Beeld RV
Beeld RV
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234