Zondag 05/12/2021

Het leger als 'hoeder' van de volksrevolutie

Het leger leidt Egypte. De militairen zeggen uit te zijn op stabiliteit en democratie, maar het opruimen van de Moslimbroederschap is nu even belangrijker.

De Egyptische legerleiding nam afgelopen week alle twijfel weg over wie de ware machthebbers in het land zijn. Soldaten, tanks en pantserwagens domineerden gisteren de straten van Caïro. Daar gaven tienduizenden Egyptenaren gehoor aan een oproep van opperste generaal Abdel-Fattah al-Sisi om hun steun aan de militaire leiding te betuigen, en het leger zo een mandaat te geven om 'geweld en terrorisme' te stoppen.

Interimpresident Adly Mansour is nauwelijks in beeld. Politici uit het links-liberale kamp klappen opgetogen met de handen terwijl de legerleiding een 'staat van alarm' afkondigt en leiders van de Moslimbroederschap vastzet. Slechts een enkeling roept om niet nader omschreven 'verzoening'. Daaronder vicepresident Mohammed el-Baradei, en de leider van een grote islamistische partij die niet aan de Broederschap is gelieerd. Maar niemand die naar ze luistert.

Egypte wordt wederom geleid door militairen. Die zeggen uit te zijn op stabiliteit. Maar met de oproep tot massale demonstraties ter ondersteuning van haar eigen leiderschap, vergroot de legerleiding juist de kans op langdurig geweld. Daarbij ondermijnen de generaals hun zelfverklaarde intentie om Egypte terug te geven aan het volk.

Als het goed is, zit op dit moment een tiental wijze mannen samen aan een nieuwe grondwet te knutselen. Die is binnenkort af, en een referendum en parlementsverkiezingen moeten volgen. De machtsovername van het leger - de coup die van de plegers geen staatsgreep mag heten - was immer een eerste stap naar een breed samengestelde burgerregering en een nieuwe kans op democratie.

Maar het opruimen van de Moslimbroederschap is nu even een hogere prioriteit, zo blijkt. Worst-case-scenario is dat militairen de sit-ins van Morsi's aanhangers in Caïro proberen te beëindigen, wat ongetwijfeld zal leiden tot veel bloedvergieten op korte termijn, en radicalisering van Morsi's aanhangers op langere termijn. Sisi's oproep voor een mandaat om 'geweld en terrorisme' tegen te gaan - lees, de Moslimbroeders gewapenderhand aanpakken - kan ook een dreigement zijn.

Doodstraf

Maar als het leger wil voorkomen dat het land afglijdt naar meer burgerlijk conflict, geweld en chaos, zal het toch echt moeten praten met de aanhang van Morsi. Voor de Moslimbroederschap is het conflict nu een overlevingsstrijd. Wat begon met het afzetten van president Morsi, heeft zich ontwikkeld tot een campagne tegen de Moslim-broederschap in het algemeen.

De legerleiding zegt dat de moslimbroeders welkom zijn om aan het politieke proces deel te nemen. Maar dat is lastig serieus te nemen als Morsi tegelijk officieel wordt aangeklaagd voor spionage en terroristische activiteiten - waarop de doodstraf kan staan.

Ondertussen creëert het optreden van de strijdkrachten een klimaat waarin aanhangers van het verdreven Mubarak-regime weer uit hun spelonken klimmen. De interimregering telt elf ministers uit de tijd van Mubarak. Waarnemers zeggen dat beambten uit diens regime de afgelopen weken zijn geïnstalleerd op belangrijke plekken in het veiligheidsapparaat.

Egyptes 'tweede revolutie' vindt plaats onder leiding van het leger, met Mubaraks oude kompanen op de achterbank. Generaal al-Sisi staat voorlopig aan het roer, en stuurt Egypte richting meer geweld en tweedeling. Als het stof is neergedaald, zal blijken hoeveel macht de militairen op lange termijn zullen houden, en wie zij deelname aan een burgerregering gunnen. De progressieve politieke krachten die Morsi ten val brachten in naam van de democratie, zouden hiermee weleens een Pyrrus-overwinning kunnen boeken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234