Dinsdag 27/09/2022

Het Le Pen-avontuur als een ongelukje

In alle grote steden doet links Frankrijk dag na dag betogingsgewijs zijn oefening van berouw, voor de bittere uitschakeling van premier Jospin in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Reims zevenduizend, Besançon vijfduizend, Dijon vijfduizend, vierduizend Rennes, Caen, La Rochelle, Toulouse. De nieuwslezer draagt de aantallen demonstranten voor als waren het waterstanden. In totaal gingen donderdag 250.000 demonstranten de straat op. En duizenden socialisten verontschuldigen zich bij de socialistische partij dat ze niet gingen stemmen.

Parijs

de Volkskrant

Martin Sommer

Eén ding is zeker na de schok van 21 april: politiek leeft weer ouderwets in Frankrijk. Een heel volk beseft in één klap dat het in ieder geval uitmaakt als je niet gaat stemmen. Soissons is geen uitzondering, de oude kathedralenstad op 100 kilometer van Parijs. Soissons, twaalfhonderd personen, zegt de politie. In overgrote meerderheid zijn de betogers middelbare scholieren die nog geen stemrecht hebben. Wel beschikken ze al over een fris politiek engagement.

In dit noordelijke departement de Aisne haalde Lionel Jospin bij de verkiezingen van 1995 bijna een kwart van de stemmen. Zondag was dat ternauwernood 15 procent, terwijl Jean-Marie Le Pen voor het eerst bovenaan eindigde met 21,2 procent. In Soissons (27.000 inwoners), van origine een rode industriestad, is het van hetzelfde laken een pak. Op het plein voor het stadhuis staat een groepje mensen op leeftijd met stevige stappers aan. Voor de manif? Neenee, voor de wandeling. Een van de wandelaars heet meneer Patois, en hij heeft op Le Pen gestemd. Vanwege de immigratie, of was het de criminaliteit? "Geen van beide. Zeven jaar Chirac is genoeg, en vijf jaar Jospin ook."

Hij is niet de enige Le Pen-kiezer die openlijk voor zijn voorkeur uitkomt. Voor het eerst hoor je ondernemers op de radio hun extreem-rechtse geloof belijden, net als lokale Front National-partijbonzen. Tot voor een week waren ze onder pseudoniem actief. Nu zijn ze hun schaamte voorbij. De vader van Ludovic Poitevin (16), deelnemer aan de scholierendemonstratie, heeft voor het eerst Le Pen gestemd. Precies als Patois, niet vanwege nare racistische motieven, maar omdat hij "er genoeg van heeft". Zijn motivatie is diffuus, avoir ras-le-bol, heet het in het Frans. 'Het helemaal gehad hebben.'

Er zijn er die op het strand lagen toen ze hun burgerplicht hadden moeten vervullen. Ze likken hun wonden en zullen op 5 mei 'republikeins' stemmen - op Chirac. De katholieke kerk heeft zich aangesloten bij de oproepen om "een halt toe te roepen" aan Le Pen. "Non possumus", zegt de bisschop van Saint Denis. Ook de protestanten kunnen niet akkoord gaan, en de joods-Franse organisatie Crif heeft eveneens opgeroepen op 5 mei Chirac te stemmen.

Er zijn inmiddels ook schuldigen gevonden voor de overrompelende situatie. De peilingbureaus hadden moeten waarschuwen, de kranten en de televisie eveneens. Chirac zal worden herkozen en Frankrijk zal zo goed en zo kwaad mogelijk overgaan tot de orde van de dag. En wordt dit Le Pen-avontuur dan bijgezet als een ongelukje? Het lijkt erop. In Soissons worden de gebruikelijke verklaringen gezocht en gegeven. Christian Féret is drukker, zat tot voor kort voor een lokale lijst in de gemeenteraad. In Soissons wonen veel rijke gepensioneerde boeren, zegt hij. "Die zijn op hun rust gesteld." Ze zijn bang en stemmen Le Pen.

De plaatselijke redacteur van de regiokrant l'Union, Pierre Robin, zegt schoorvoetend dat er begin dit jaar een incident is geweest in Soissons. Een 21-jarig meisje werd gruwelijk vermoord, haar keel werd doorgesneden. "Door een Noord-Afrikaan, illegaal ook nog. Dat blijft aan de geesten kleven." Economisch gaat het de stad niet voor de wind. De fietsbandenfabriek van Wolbert is twee jaar geleden gesloten. De dagen van de kartonnagefabriek en de metaalfabriek BSL zijn geteld. De werkloosheid bedraagt 14 procent, tegen landelijk net iets meer dan 9.

Op een stoep in Presles, een wijk van vierkante flats die goed in de verf zitten, leunen vier jongens met Algerijns uiterlijk op een Peugeotje met lopende motor. Moeten ze niet mee demonstreren? Geen tijd, zegt Mouloud. Hij heeft nachtdienst, komt net van zijn werk en wil naar bed. Hij heeft Chirac gestemd, iedereen op zijn werk ook.

Hoe zit het met de criminaliteit hier? Valt ontzettend mee, zegt Mouloud. De laatste keer dat een auto in brand werd gestoken is al twee jaar geleden. Uiteraard moeten ze niets van Le Pen hebben. Maar demonstreren is niet hun ding en niemand die vraagt of ze willen meedoen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234