Woensdag 27/01/2021

Het laatste grote etnische vraagstuk van Europa

"De hete aardappel naar elkaar doorschuiven, is contraproductief", schrijft Catherine Vuylsteke, redacteur van deze krant. Ze is de auteur van het boek 'Vroeger is een ander land' en maakte de documentaire 'The Art of Becoming'.

Twee meisjes, twee steden, Europa's laatste grote etnische vraagstuk. In het Griekse Farsala werd bij een drugs- en wapenrazzia op een Romakamp een onbekend blond meisje van vier gevonden. Maria schijnt ze te heten, en ze blijkt na DNA-onderzoek niet verwant met de volwassenen die haar in erbarmelijke omstandigheden opvoeden. Is het beeldschone kind ontvoerd? De vermeende ouders waren gisteren voor ondervraging opgepakt.

Maria versus Leonarda, een vijftienjarig Kosovaars Romameisje dat begin deze maand in het Franse Levier van een schoolbus werd geplukt en met haar verwanten naar haar geboorteland gedeporteerd. Er kwam zoveel protest dat de Franse president het kind zaterdag aanbood om haar studies te komen afmaken, wat ze beleefd weigerde. Ofwel ruilt het hele gezin Mitrovica in voor het oost-Franse Levier, ofwel vertrekt niemand.

Teruggefloten
De verhalen staan niet op zich. Amnesty International meent dat Frankrijk dit jaar alleen al minstens 10.000 Roma heeft uitgewezen. Eind september zei de Franse minister van Binnenlandse Zaken Manuel Valls dat de Roma naar Oost-Europa terug moeten omdat ze niet passen in het land van de égalité, fraternité en liberté. En midden juli maakte Gilles Bourdouleix, burgemeester van de Franse stad Cholet (Maine-et-Loire), het nog bonter. Toen hij op een gemeentelijk terrein een honderdtal woonwagens aantrof, merkte de man op dat 'Hitler destijds misschien niet voldoende Roma had vermoord'.

Beide heren werden in mindere of meerdere mate teruggefloten. De burgemeester was niet langer welkom binnen zijn centrumrechtse politieke partij en de minister kreeg een veeg uit de pan van de EU-Commissaris voor Justitie en Mensenrechten, Viviane Reding. De Luxemburgse merkte fijntjes op dat de kiescampagne voor de algemene stembusgang van volgend voorjaar schijnbaar al is begonnen. Tevens beklemtoonde ze dat alle EU-burgers fundamenteel dezelfde, onvervreemdbare rechten hebben.

Klopt dat wel? Periodiek komen dezelfde verhalen terug. Als het over de 10 tot 12 miljoen Roma gaat die in Europa leven, dan zijn discriminatie, armoede, lage opleidingsgraad, geringe tewerkstelling, segregatie inzake huisvesting, onderwijs en een slechte gezondheidssituatie nooit ver weg. Uit Parijs, Brussel, Rome of Londen komen meldingen over bedelarij, overlast, kleine criminaliteit en vormen van prostitutie. Uit Tsjechië, Slowakije, Roemenië of Bulgarije worden ons studies gepresenteerd over gesegregeerde scholen, racistisch geweld, ontruimde en afgebroken woonkazernes en totale ontreddering.

Kijk naar deze statistieken, afkomstig uit de eerder dit jaar gepubliceerde vergelijking van Roma-onderwijs in verschillende Europese landen. In Roemenië en Bulgarije blijkt respectievelijk 60 en 40 procent van de Roma-kleuters in armoede te leven. Geen school waar ze welkom zijn: een op de drie eindigt in een aparte klas en niet zelden worden ze zonder reden naar het buitengewoon onderwijs gestuurd.

Incident na incident
Werd daar dan nooit op gereageerd? Toch wel. Het Europese Hof van de Mensenrechten behandelde sinds 2008 rechtszaken uit zowel Tsjechië, Kroatië als Slowakije, waarin de onderwijssegregatie keer op keer werd aangeklaagd en ook veroordeeld. En toch blijkt vijf jaar na datum dat er weinig is veranderd.

Ook aan centen heeft het niet echt ontbroken. Sinds 2007 werd 17,5 miljard euro uitgetrokken voor de sociale integratie van de Roma, waarvan 13,3 miljard uit het Europees Sociaal Fonds. Voor landen als Hongarije en Roemenië is de helft van de budgetten uit dit fonds voor hen bestemd.

En toch wordt er onvoldoende vooruitgang geboekt. Europa strompelt van het ene incident naar het andere, de EU-lidstaten schuiven de hete aardappel handig naar elkaar door. Wanneer pakken we deze erfenis van de Holocaust en de Koude Oorlog daadwerkelijk aan en wanneer krijgen de Roma zelf de stem die ze verdienen, zoals het een maatschappij als de onze betaamt?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234