Zaterdag 16/10/2021

Het Kunstenfestivaldesarts wil een optimistisch project zijn

Zal het Kunstenfestivaldesarts 2007, het eerste onder artistieke voogdij van Christophe Slagmuylder, anders zijn dan de elf voorgaande? Gewoon even anders als anders. Brussel maakt zich op voor ex-SS'ers, Marx, The Wooster Group, townshiptheater en veel docudrama.

DOOR WOUTER HILLAERT

'We zijn minder bang geweest van algemene thema's, van zichtbare vluchtlijnen door het programma', zegt Slagmuylder. 'Zo grijpen veel kunstenaar terug naar het verleden om vooruit te kunnen kijken.'

De nieuwe artistiek directeur van het Kunstenfestivaldesarts, het eerste podiumkunstengebeuren van het land, is na een slapeloze nacht net terug van een over-en-weer naar Pretoria, Zuid-Afrika. Hij zag er de creatie die Mpulelelo Paul Grootboom voor het festival maakt, Telling Stories. "Ze noemen hem om zijn vele geweld Township Tarantino, maar wat ik zag, was een Township Shakespeare van vier uur. Het liep nog wat onhandig hier en daar, dus hebben we samen serieus geknipt. Ik ben helemaal niet zeker van wat het wordt, maar we moeten risico's durven blijven nemen." Het onderscheidt het kunstenfestival van vele andere grote Europese festivals: zijn kakelverse voorstellingen, niet zelden van makers die hier nog onbekend zijn.

Telling Stories blijft wel de enige Afrikaanse creatie tussen de bijna dertig producties en installaties die drie weken lang te zien zijn.

De laatste jaren is de marsrichting van het kunstenfestival steeds meer Oost-Europa en het Verre Oosten geworden. Uit Tokio komen dit jaar choreograaf Hiroaki Umeda en regisseur Toshida Okada, die beiden werken rond de grootstedelijke ervaring. Alvis Hermanis bewerkte met het New Riga Theatre een roman van Vladamir Sorokin over een racistische sekte in de kille Sovjet-Unie, en Natasa Rajkovic en Bobo Jelcic maken met S Druge Strane een levensechte komedie over kwellingen onder naasten.

Openen doet het kunstenfestival dit weekend met vooral nieuwe Belgische producties, van de visuele kunstenaar Pierre Droulers en van Victoria, waar Tim Etchells van Forced Entertainment maanden aan de slag was met jongeren tussen acht en veertien. "Ik zag een ongelooflijke try-out", zegt Slagmuylder. "Etchells is absoluut niet in de val getrapt om makkelijk te spelen op 'die mooie kinderen', integendeel." Nog door jonge ogen kijkt Sarah Vanagt naar Goma in haar documentaire installatie Power Cut en brengt de Finse Anu Pennanen de Estse hoofdstad Tallinn in beeld, tussen communisme en kapitalisme. Het nationaalsocialisme staat dan weer centraal in Ruhe, een liedrecital in regie van Josse De Pauw over getuigenissen van SS'ers.

Waar heeft Slagmuylder dit programma meer naar eigen hand gezet, nu Frie Leysen haar geesteskind in 2006 na goed tien jaar aan haar jongere assistent doorgaf? Slagmuylder is ons voor, geprikkeld. "Iedereen vraagt altijd maar hoe het nu gaat zonder Frie, wat ik wou omgooien.

Alsof ik het programma van de laatste vier jaar niet zelf mee heb uitgetekend, en dat nu moet ontkennen. Het Kunstenfestival- desarts stond er, waarom totaal restylen? Ik voelde die druk, maar we hebben de uitgezette lijnen gewoon doorgedacht naar wat ons juist leek. Dit is nu mijn puzzel, en ik ben er heel blij mee."

Zijn mozaïek is in het programmaboekje in kaart gebracht op een soort artistiek metroplan, met lijnen die lopen van 'well-made play' naar 'manifesto', of van 'WW II' naar '9/11'. Het is een veelzeggend detail over een wel degelijk nieuwe inspiratie. Het toont niet alleen een jonger discours over 'hybride ruimte' en 'transculturalisme', maar ook de noodzaak om daar een verhaal rond te creëren. "Frie was altijd wat afkerig van te veel sturing van het publiek in hoe het moest kijken. Ik wou dit jaar eerlijk tonen dat wij heel precies gezocht hebben naar wat we zelf wilden vertellen met dit brede spectrum", aldus Slagmuylder.

De opvallendste lijn is zeker die van oude ideologieën als het marxisme. Rimini Protokoll delft Das Kapital weer op en andcompany&Co zoekt drie weken lang Brussel af op zoek naar de resten van het eurocommunisme. "We kennen alleen nog het verschrikkelijke systeem waar het communisme op uitdraaide, maar wat waren de theoretische grondvesten?", vraagt Slagmuylder. "Je voelt die interesse naar het verleden overal, straks ook op Documenta. Vanuit de prehistorie van de moderniteit, de avant-garde en het denken van de gemeenschap willen vooral jonge mensen de toekomst herbekijken. Zo hoopt ook het hele kunstenfestival een optimistisch project te zijn."

Het metroplan toont ook de groeiende relevantie van stedelijkheid als festivalthema, maar dan vooral in afzonderlijke producties als The End of Reality van New Yorker Richard Maxwell. Met Brussel als stad lijkt net minder openbare, sociaal-artistieke uitwisseling gezocht dan onder Leysen. "De link met Brussel zit voor mij in onze samenwerking met vele culturele partners", verdedigt Slagmuylder zich. "Die allen blijven overtuigen om samen dit festival te willen, mag je niet onderschatten. Dat is met zoveel gevoeligheden een fulltime job. Ik snap wel dat we een minder 'populair' festival zijn dan bijvoorbeeld Festival de Liège, maar ik wil wel veeleisend blijven in mijn artistieke keuzes. Er zijn vele soorten engagement."

Groot is vooral de fascinatie waarmee de nieuwe artistiek directeur spreekt over de artiesten die hij inviteerde, over hun taal en hun zoeken. Zijn eigen project verdedigt hij even vlot, en met gelijkaardige twijfels. "Het was een erg kort jaar, met veel stress en een halfnieuwe ploeg medewerkers. Wat zal dat straks opleveren? Je brengt hier dertig dingen samen die je afzonderlijk gezien hebt in totaal andere contexten en daar zullen in Brussel misschien een paar ontgoochelingen van komen. Dat is er elk jaar zo benieuwend aan: pas hier ga je de bril zien waardoor je een heel jaar gekeken hebt. Het moet nu gauw gaan beginnen, ik ben superongeduldig."

Het Kunstenfestivaldesarts loopt van 4 tot 26 mei in Brussel. Tickets en info: 070/222.199 en www.kfda.be.

Kakelverse voorstellingen van vaak onbekende makers onderscheiden het Kunstenfestivaldesarts van andere Europese happenings

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234