Donderdag 04/03/2021

Het kruitvat sinds 11 september

Sinds de aanslagen op het World Trade Center en het Pentagon op 11 september 2001 heeft Al-Qaeda zijn machtsbasis in Afghanistan verloren zien gaan door de oorlog tegen terreur, die door VS-president George W. Bush werd afgekondigd. Maar de terreurorganisatie overleeft dankzij nieuwe allianties met radicale islamisten in alle uithoeken van de wereld. Van Tunesië tot Indonesië en via westerse hoofdsteden zoals Londen heeft Al-Qaeda zijn reikwijdte van antiwesters geweld zelfs vergroot. Hieronder worden hun voornaamste aanslagen sinds 9/11 in kaart gebracht.

Indonesië

Op 12 oktober 2002 maken twee vernietigende explosies in het Balinese vakantieoord Kuta Bay het einde aan het leven van 185 mensen, vooral Australische en westerse toeristen. Een andere bom ontplofte tegelijk nabij het Amerikaanse consulaat. De verantwoordelijkheid voor de aanslag werd nooit opgeëist maar enkele verdachten worden gearresteerd. Ze hebben banden met de Indonesische islamisten van Jemaah al-Islamiyah, een militant netwerk onder leiding van Abu Bakar Bashir, die van banden met Al-Qaeda wordt verdacht. Sinds twee weken staat Amrozi, de hoofdverdachte, terecht.

Pakistan

Minstens acht aanslagen werden er al gepleegd op westerse doelwitten en christelijke belangengroepen in Pakistan, het buurland van Al-Qaeda's oorspronkelijke uitvalsbasis Afghanistan. Zestien mensen uit verschillende westerse landen kwamen daarbij om. Volgens de lokale politie hebben Al-Qaeda-topfiguren uit Afghanistan hun toevlucht gezocht bij de radicale Pakistaanse soennitische organisatie Lashkar-e-Jhangvi, die zijn geweld nu exclusief tegen westerse doelwitten richt. Een van hun zelfmoordkamikazes doodde op 8 mei 2002 elf Franse ingenieurs bij een aanslag op het Sheraton-hotel in Karachi. Bij een autobom op 14 juni 2002 komen minstens elf Pakistanen om. Donderdag nog werden in Karachi een reeks (westerse) bezinestations opgeblazen. Het bleef toen bij materiële schade.

Rusland, Tsjetsjenië

Volgens westerse bronnen worden een deel van de Tsjetsjeense rebellen die vechten voor onafhankelijkheid, met raad en daad gesteund door internationale terreurorganisaties. Vier islamitische groepen die er actief zijn, zouden banden hebben met Al-Qaeda. De voorbije jaren volgde de ene bomaanslag in Tsjetsjenië en in Rusland de andere op. De spectaculairste terreurdaad was de bezetting van een theater in Moskou, dat op 23 oktober 2002 met bommen werd ondermijnd. Drie dagen lang werden ongeveer achthonderd mensen gegijzeld. Tijdens een inval van de Russische troepen vielen grotendeels door het gebruik van gas 117 doden.

Vorige week zondag reden drie mannen een truck met explosieven het gebouw van de veiligheidsdiensten binnen in Grozny: 59 doden. Woensdag liet een vrouw een bom ontploffen tijdens een islamitisch feest: 16 doden.

Kenia

28 november 2002. Minstens elf doden, onder wie drie zelfmoordkamikazes, vallen er bij een aanslag op een Israëlisch hotel ten noorden van de havenstad Mombassa. Gelijktijdig vindt een simultane aanslag plaats op een Israëlisch passagiersvliegtuig dat vertrekt van op Mombassa Airport. De twee raketten die van nabij op het vliegtuig zijn afgevuurd, missen hun doel. In augustus 1998 vielen er bij aanslagen op de VS-ambassades in Kenia en Tanzania al meer dan tweehonderd doden. Pas veel later werden ze toegeschreven aan Al-Qaeda.

Jemen

De aanslag die op 6 oktober 2002 voor de Jemenitische kust de Belgisch-Franse supertanker Limburg zwaar beschadigde en een bemanningslid het leven kostte, leek wel een kopie van de zelfmoordaanslag op de USS Cole in oktober 2000 waarbij zeventien Amerikaanse mariniers omkwamen in de haven van Aden. Volgens de radicale Londense geestelijke Abu Hamza al-Masri, die in Jemen gezocht wordt voor terrorisme, werd de aanslag op de Limburg gepleegd door Al-Qaeda, die in Jemen samenwerkt met het zogeheten Islamistisch Leger van Aden-Abyan. Ook de daders van de aanslag op de USS Cole worden in Al-Qaeda-kringen gezocht. Het FBI maakte onlangs nog een opsporingsbevel bekend van een verdachte.

Woensdag ontploft er in Sanaa een bom in een rechtszaal waar eerder een terrorist was veroordeeld voor de moord van drie Amerikaanse priesters. Balans: vier doden.

Saoedi-Arabië

Op 13 mei, vorige week, kwamen er minstens 34 mensen, onder wie meerdere westerlingen en negen zelfmoordkamikazes, om het leven en werden meer dan honderd mensen gewond bij gelijktijdige aanslagen op westerse domeinen in de Saoedische hoofdstad Riyad. De daders gebruikten auto's en vrachtwagenbommen terwijl de bewakers van de domeinen beschoten werden.

Koeweit

De moord op een VS-marinier en het verwonden van een andere tijdens militaire oefeningen op het eiland Failaka werd toegeschreven aan twee Al-Qaeda-veteranen uit Afghanistan. Minstens vijftien medeplichtigen werden gearresteerd.

Tunesië

Een Tunesiër, Nizar Nawar, 24, pleegde de eerste post-9/11-aanslag buiten Azië toen hij een zelf in elkaar geknutselde vrachtwagen met gas opblies bij een synagoge in Djerba. Daarbij doodde hij behalve zichzelf 21 mensen, vooral Duitsers, die de oudste synagoge van Afrika bezochten. De Tunesische autoriteiten, die hun toerisme willen beschermen, benadrukten dat het om een geïsoleerd incident ging. Nawar kreeg volgens hen enkel hulp van zijn oom. Westerse diplomaten vrezen dat die oom Osama bin Laden heet en dat hij kon steunen op een veel breder islamistisch netwerk in Afrika.

Groot-Brittannië en Europa

In Europa en Groot-Brittannië hebben politiediensten tientallen mensen opgepakt die van banden met Al-Qaeda verdacht worden. De beruchtste is Richard Reid, de zogeheten 'shoe bomber', die op kerstmis 2001 aan boord stapte van een American Airlines-vliegtuig van Parijs naar Miami en in volle vlucht explosieven in zijn schoenen probeerde te ontsteken. Alleen de koelbloedigheid van enkele passagiers redde 197 levens.

Marokko

Zelfmoordkamikazes blazen vrijdagavond 16 mei op vijf plaatsen in Marokko's tweede stad Casablanca zichzelf op. Er vallen zeker 39 doden. De aanslagen komen als een verrassing, maar het was wel niet de eerste keer dat Marokko met Al-Qaeda werd geconfronteerd. Drie Saoedi's die in mei 2002 werden gearresteerd op de luchthaven van Casablanca, waren volgens de Marokkaanse autoriteiten van plan om aanslagen te plegen op Britse en Amerikaanse oorlogsbodems in de Middellandse Zee. De drie, afkomstig uit Afghanistan, waren al op zoek gegaan naar speedbootjes om de aanslagen uit te voeren. Ze zouden hun instructies gekregen hebben van de gezochte Al-Qaeda-leider Ahmed Billal, die ook in verband wordt gebracht met de aanslagen in Tunesië en Jemen.

Bronnen: archief, Reuters, The Guardian

Samenstelling: Maarten Rabaey

Verenigde Staten

Twee gekaapte vliegtuigen vernietigen de twee wolkenkrabbers van New Yorks World Trade Center terwijl een ander zich in het Pentagon boort. Een vierde gekaapte vliegtuig slaat te pletter in Pennsylvania. Bij deze grootste terreuraanslag uit de moderne geschiedenis, die aan Al-Qaeda wordt toegeschreven, vallen 3.044 doden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234