Woensdag 20/01/2021

Weerbericht

Het KMI zit op een schat aan weerdata. En die houdt het achter slot en grendel

Wie de meest betrouwbare weersinformatie wil, is nog steeds beter af met Frank Deboosere dan met een app.Beeld © VRT

Mag het KMI de schat aan ruwe data over het weer wel achter slot en grendel houden? Het groeiende opendataverhaal brengt de instelling in een moeilijke positie: alles online gooien, leidt sowieso tot inkomstenverlies.

"De buienradar die zoveel mensen op hun smartphone hebben staan? Eigenlijk maakt die gebruik van Nederlandse weersgegevens. Die zijn beter beschikbaar, maar minder betrouwbaar", zegt datawetenschapper Pieter Colpaert (UGent-Imec) over de weerapps die we dagelijks consulteren. 

Dat de klassieke weerberichten op televisie overbodig zijn geworden omdat we met één swipe de nodige informatie terugvinden, zoals De Morgen-journalist Stef Selfslagh deze week poneerde, lijkt dan misschien wat te streng. Op onze sympathieke weermannen en -vrouwen kunnen we nu eenmaal een huis bouwen.

Of we daar blij mee moeten zijn, is een andere zaak. Dat Buienradar.be in feite een flauw afkooksel is van de versie '.nl', heeft een niet echt wervelende oorzaak: de ruwe data. Terwijl het Nederlandse KNMI al sinds 2013 een online databank met actuele en historische weersgegevens ter beschikking stelt, meldt de KMI-site Opendata.meteo.be op dit eigenste moment: "Het oplijsten van de data duurt nog tot eind 2016."

2 miljoen euro

Het is niet zo dat het KMI de gegevens volledig monopoliseert. Gerecht, politie of wetenschappelijk onderzoek kunnen datasets gratis ter beschikking krijgen, maar voor commerciële doeleinden zoals apps moeten centen in de plaats komen. 

Uit een schriftelijke vraag van Peter Dedecker (N-VA) in 2011 blijkt dat het meteorologisch instituut jaarlijks zo'n 2 miljoen euro verdient met zijn weerdiensten. Niet alleen de media maken er gebruik van, ook voor verzekeraars bieden weersgegevens een schat aan informatie.

"Maar er zit veel meer economische meerwaarde in een open ecosysteem dan in die enkele verkoopcontracten", zegt Colpaert. Hij pleit voor een open databank zoals bij onze noorderburen. Niet alleen de weerapps zouden er in onze contreien wel bij varen, ook onder meer landbouw-, verzekerings- of mobiliteitsbedrijven kunnen profiteren. 

"Nu is het KMI de enige partij die vragen over het weer mag beantwoorden. Als je die data gewoon publiceert, krijg je een waaier van verschillende invalshoeken. Dat zal tot slimmere zaken leiden dan dure rapporten."

Volgens datawetenschapper Pieter Colpaert hoeft een opendataplatform geen doemscenario te zijn. "Het KMI behoudt zijn expertise en kan daarmee zeker een meerwaarde creëren."Beeld Vincent Duterne/photonews

Alleen vloeien de inkomsten van die slimmere zaken natuurlijk niet rechtstreeks terug naar het KMI, en die financiering heeft het broodnodig. Slechts de helft van de werkingsmiddelen komt uit federale zak. Bovendien stelt een Koninklijk Besluit uit 1913 nog steeds dat het KMI door middel van de verkoop van gegevens zelfbedruipend moet zijn. 

"Als er geen overbruggingsbudget komt, snap ik de houding van het KMI. Er worden heel wat mensen betaald met die inkomsten en ze leveren op zich heel goed werk", zegt Colpaert.

Compensatie?

"De publieke opinie zegt al te vaak 'het zijn onze data, want het is ons belastinggeld', maar dat is te kort door de bocht", zegt meteoroloog Maarten Reyniers (KMI), die eveneens naar de beperkte dotatie voor het instituut wijst. 

De zaak ligt er blijkbaar wat gevoelig. "Het KMI is in principe niet tegen zo'n evolutie naar opendata-implementatie, maar in Nederland is er wel een compensatieregeling uitgewerkt. Daar hebben we nog geen politiek signaal over gekregen."

Althans geen positief signaal. Het opendataproject van het KMI werd eind 2016 stopgezet wegens geen vervolgfinanciering. Nochtans werd bij de goedkeuring van de opendatawet in datzelfde jaar expliciet verwezen naar de weersvoorspellingen van het KMI. 

"Overheden zitten op een berg gegevens. Met deze data kunnen creatievelingen volop aan de slag om nieuwe toepassingen te ontwikkelingen voor burgers en bedrijven", zei minister van Digitale Agenda Alexander De Croo (Open Vld) toen.

Protectionisme

"En ook voor Theo Francken zou dit een mooie verwezenlijking kunnen zijn", verwijst Colpaert naar Franckens bevoegdheid Administratieve Vereenvoudiging. "We onderzoeken een piste om het inkomstenverlies van het KMI op te vangen", klinkt het bij zijn kabinet.

Voorlopig blijven de ruwe weerdata dus achter slot en grendel, en daarmee ook de weermannen en -vrouwen op hun voetstuk. Protectionisme? Eerder een gebrek aan durf, denkt data-analyticus Wouter Verbeke (VUB). "Het verhaal van open data groeit mondjesmaat, maar het is geen prioriteit. Het huidige angstklimaat speelt daar wellicht een rol in." 

Wie momenteel de woorden 'data' en 'openstellen' in één zin gebruikt, ontketent eigenhandig een storm.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234