Zaterdag 16/10/2021

Het kleine perspectief regeert

Op deze plek berichtten onze verslaggevers de afgelopen weken over wat zij zagen op het Kunstenfestivaldesarts, dat vandaag afloopt. Hieronder: het slotakkoord.

De zoektocht die townshipschrijver Madi in het Zuid-Afrikaanse Telling Stories ondernam naar de échte werkelijkheid, lijkt ook die te zijn geweest van dit hele Kunstenfestival. Meer dan de helft van de producties putten uit documentair materiaal, hadden niet-professionele spelers op scène, of rekenden op nog andere wijze af met al te veel fictie. Reageren de podiumkunsten hier constructief op het verwijt van wereldvreemdheid, of proberen ze net een diepe creativiteitscrisis te maskeren?

Alles hangt af van hoe je 'werkelijkheid' begrijpt. Bij Etchells met zijn kinderen in That Night Follows Day en bij Rimini Protokoll met zijn Das Kapital-beschouwers ging het om een natuurlijke onbemiddeldheid, de livegetuigenis. Zij verrijkt het theater met een charme van het waarachtige detail die schrijvers zelden bereiken, maar die regisseurs moeilijk theatraal interessant kunnen houden.

'Werkelijkheid' werd bij Okada 'dagelijksheid': in gebabbel op straat vertelden acteurs over vijf dagen in Tokio na de inval van Amerika in Irak. Hun relatie tot die globale oorlogsrealiteit zwom in anekdotiek.

Hoewel uitzonderlijk veel verteltheater op dit festival, gaf dat slechts zelden grote verhalen. Het kleine perspectief, van mensen als kwekkende kikvorsen, regeerde.

Zelfs de SS-getuigenissen die Josse De Pauw (weer) opviste in Ruhe, gaven amper diepere beschouwing. Je verlangde bijna naar jonge neonazi's op scène, voor de echte dissonant. Dan toch liever het simpele idee van Edit Kaldor voor Point Blank. Een lange reeks foto's uit allerlei steden, door de 18-jarige amateurfotografe Io zelf gepresenteerd, werd vanzelf een reflectie over de verzamelende mens, en het onmogelijke klassement van zijn wereldse indrukken. Werkelijkheid werd hier iets wat we zélf creëren, organiseren.

Andere producties die daarvan uitgingen, van onze realiteit als een door films en media gecreëerde illusie, wisten veel beter te verwarren dan het docudrama van Etchells of Rimini Protokoll. The End of Reality van Maxwell met zijn spelers uit het Newyorkse straatbeeld, Telling Stories, deels ook L'affaire Martin! van Pollesch: ze zochten de wereld door quotes heen, om- dat hij niks anders is. Het maakte van hun theater een moeilijk plaatsbaar gegeven tussen oubollig teksttoneel en een heel eigentijdse werkelijkheidsuitdrukking.

Maar de beste producties bleken diegene die werkelijkheid zochten in hun poor theatre-aanpak: niks in de handen, weinig om het lijf, en zo toch verbeelding creëren. Alvis Hermanis' Ice en Diaz' Seagull-play onthaalden hun publiek dicht rond zich, en vermeden al te grote theatraliteit in dat 'samen een nieuwe wereld creëren'. Zij raakten, en getuigden van de eigen creativiteit die je van podiumkunsten verwacht.

Dat kunstenaars hun forum zo openstellen voor de onbemiddelde werkelijkheid van buiten is een relevante ontwikkeling, maar de weinige echt geslaagde producties van dit festival tonen aan dat eigen artistieke bemiddeling daarbij absoluut loont. Om vorm te geven aan de wereld. Het diepere verhaal te blijven vertellen. En het vogelperspectief te bewaken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234