Maandag 20/01/2020

Het jaar van het geheugen, AziË en de documentaire

De vele lichtpunten in de donkere zaal

In het DM-Magazine van vorige week hebben we al gewezen op het feit dat er vorig jaar opmerkelijk veel films waren die geheel of gedeeltelijk draaiden rond de thematiek van het geheugen en al dan niet gewiste herinneringen. Van 2004 herinneren wij ons alvast dat het opnieuw een boeiend filmjaar was.

Brussel

Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

Er zijn wellicht, in de journalistiek en elders, niet zoveel vakgebieden waarin je op het voorbije jaar kunt terugblikken en in eer en geweten kunt concluderen dat je een belangrijk deel van de verstreken tijd erg aangenaam heeft gevonden. En die met plezier opnieuw wilt beleven. Wie het gemiddelde jaaroverzicht van allerhande nieuwsredacties leest, hoort of bekijkt, krijgt doorgaans de indruk dat er opnieuw zoveel kommer en kwel plaats heeft gevonden dat het tijd werd er een punt achter te zetten en helemaal opnieuw te beginnen. Niet zo bij film. Terugblikken betekent hier letterlijk je opnieuw laten meeslepen door een beeldenstorm, je opnieuw laten begeesteren door een (over)vloed aan herinneringen. "They can't censor our memories, can't they?", zei iemand ooit tegen het Ninotchka-personage van Greta Garbo in de gelijknamige film van Ernst Lubitsch.

Hoe komt het toch dat zoveel mensen de mening zijn toegedaan dat filmkijken slechts een eenmalige ervaring kan zijn? Muziek wordt opnieuw beluisterd, poëzie en proza opnieuw gelezen, schilderijen opnieuw bekeken. En film, dat complexe huwelijk van muziek, woord en beeld, wordt doorgaans na één enkele visie afgeschreven? Ach, natuurlijk zijn heel veel films nauwelijks het bekijken, laat staan een tweede visie waard. Maar een jaar waarvan ik graag en makkelijk dertig films in mijn herinnering wil bewaren is hoe dan ook een goed filmjaar.

Bewaren is niet eens het juiste woord. Het betreft hier films die ik nu/direct/ogenblikkelijk/meteen opnieuw zou willen zien. Omdat ze mij geboeid of ontroerd hebben, aan het lachen hebben gebracht, mij iets geleerd of geshockeerd hebben. En dus niet omdat ze al dan niet de bakens van de Zevende Kunst hebben verzet. Niet omdat ze gescoord hebben aan de bioscoopkassa en evenmin omdat ze daar geflopt zijn, zodat het misschien trendy/cool/hip of wat dan ook is om ze juist daarom toch goed te vinden.

Kortom, er viel in 2004 weer heel wat te beleven in de bioscoop, want eigenlijk is zo'n topvijf niet veel meer dan een top(je) van een filmische ijsberg, zodat een terugblik op het vorige filmjaar onvolledig zou zijn zonder de meer dan eervolle vermelding van (in alfabetische volgorde) American Splendor van Berman & Pulcini, Birth van Jonathan Glazer, Buongiorno, Notte van Marco Bellocchio, Capturing the Friedmans van Andrew Jarecki, Code 46 van Michael Winterbottom, Comme une image van Agnès Jaoui, Collateral van Michael Mann, Deep Blue van Fothergill & Byatt, The Motorcycle Diaries van Walter Salles, Eleni van Theo Angelopoulos, Fahrenheit 9/11 van Michael Moore, The Fog of War van Errol Morris, Gegen die Wand/Head On van Fatih Akin, Girl with the Pearl Earring van Peter Webber, Kitchen Stories van Bent Hamer, Life is a Miracle van Emir Kusturica, Lost in La Mancha van Fulton & Pepe, La Mala Educacion van Pedro Almodóvar, The Manchurian Candidate van Jonathan Demme, The Mother van Roger Michell, My Life without Me van Isabel Coixet, Nobody Knows van Kore-eda Hirokazu, Open Water van Chris Kentis, Osama van Siddiq Barmak, Reconstruction van Christoffer Boe, Sang et Or/Crimson Gold van Jafar Panahi, Spring, Summer, Fall, Winter... and Spring van Kim Ki-duk, Super Size Me van Morgan Spurlock, Touching the Void van Kevin Macdonald, 2046 van Wong Kar-wai en Uzak van Nuri Bilge Ceylan.

Allemaal films dus die mij het afgelopen jaar lieten genieten, deden wegdromen, intrigeerden, aan het lachen brachten, provoceerden, tot nadenken stemden en/of sterk ontroerden. Veel commentaar is daar verder niet bij nodig, behalve de zowel thematische als vormelijke diversiteit van de Aziatische cinema, de opvallende aanwezigheid van een hele reeks documentaires en de opmerkelijke geografische spreiding van filmpareltjes die vanuit de hele wereld, en dankzij de passie en volharding van de Belgische distributiehuizen, hun weg blijven vinden naar onze bioscopen: van Iran tot Turkije, van Korea tot de VS, van Frankrijk tot China, van Mexico tot Italië, van Scandinavië tot Japan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234