Zondag 13/06/2021

Het jaar dat gratis niet meer verkocht

Met zijn boutades sloeg Stevaert niet alleen een nieuwe toon aan, maar beoogde hij vooral een nieuwe politieke lijn: socialisme zal gezellig zijn of niet zijn

Stevaert wilde Guy Mortier als Antwerps lijsttrekker. Mortier: 'Ik ben niet zot'

Al in januari 2004 wist de sp.a: 'Gratis werkt niet meer'

Stevaert tot zijn parlementsleden: 'Help me. Ik ben God niet'

Meer nog dan Guy Verhofstadt verpersoonlijkte Steve Stevaert de paarse zege van 18 mei 2003. 'Steve is God', kopte De Morgen, naar analogie met 'Dieu' Mitterrand. In 2004 doolde God al door het vagevuur. Uit de as van Agalev was Groen! opgestaan, het gratisverhaal raakte amper nog verkocht en het kartel met Spirit haalde geen 20 procent meer. Een jaar later was Stevaert uit Brussel verdwenen. Paars eet niet alleen zijn kinderen op, het stoot ook zijn goden van de troon.

Door Walter Pauli en Filip Rogiers

Ze zullen zelf niet hebben beseft hoezeer ze elkaars spiegelbeeld waren, de collega's-concurrenten Fons Van Dijck en Noël Slangen. We schrijven einde januari 2004. Fons Van Dijck, directeur bij VVL/BBDO en toen ook prominent adviseur achter de schermen bij de sp.a., krijgt zoals zo vaak Steve Stevaert aan de lijn. "Morgen sturen we mijn nieuwe boek naar de leden. Het heet: Steve Gratis." Een korte stilte, tegen de verwachting: "Steve, het zal wel niet meer lukken, maar zou je die titel kunnen veranderen?" Stevaert, verwonderd, misschien wat geïrriteerd: "Ja maar, het klopt als een bus. Louis Tobback schrijft het voorwoord en het is een grondige argumentatie van het gratisverhaal."

Van Dijck twijfelt. Hij werkt namelijk met focusgroepen. Een reclametechniek die ook in de politiek nuttig blijkt. In 2003, in volle Visacrisis, had die focusgroep geleerd dat 'gratis' nog altijd aansloeg en dat de Antwerpse scandalitis geen knik veroorzaakte in de snel stijgende succeslijn van de sp.a. Maar nu lagen de kaarten anders. Van Dijck had die dag weer zijn focusgroep gezien en die had vernietigend geoordeeld over 'gratis'. Het overtuigde niet meer, erger, het stootte af. Het was een beangstigende vaststelling.

Het boekje verschijnt toch, zoals gepland: gratis voor de leden, op bestelling voor wie interesse heeft, en alle media berichten erover. Een succes, opnieuw.

Steve Gratis wordt natuurlijk met argusogen gevolgd in de Melssensstraat, het partijhoofdkwartier van de VLD. Noël Slangen, communicatieadviseur van eerste minister Verhofstadt én vriend van Stevaert, is tevreden: "Steve kon ons geen mooier cadeau geven. Gratis is over en out."

Wat is dat nu? Bij de verkiezingen van 18 mei 2003 had Steve Stevaert toch alle concurrentie weggespeeld? Geen politiek discours dat zo aansloeg in Vlaanderen als zijn gratisverhaal. Het was eigenlijk een Hasseltse uitvinding, het dragende idee van zijn rood-groene coalitie. En nu toeterden de reclamemannen dat vooral groene kiezers niet van gratis moesten weten. Terwijl zij mee aan de basis lagen van het idee. Wreef het land zich toch de ogen uit toen de Hasseltse bussen ineens 'gratis' reden? Ach, eigenlijk was gratis was een versimpelde benaming en achteraf gezien een typische Stevaertbenadering, van een 'derdebetalersregeling'. Zo is die afspraak ook terug te vinden in de eerste verslagen van De Lijn: "de stad Hasselt neemt via 'derdebetalersregeling' de kosten van het busvervoer op zich." Maar ga met 'derdebetalersregeling' naar de kiezer en ze vinden je 'een politieker'. Stevaert is slimmer.

Om dat te kunnen, te zien, te doen, heb je echter één kwaliteit nodig: talent. Dat is het grootste verschil tussen Steve Stevaert en 99,99 procent van de Wetstraattop. Stevaert is een zeldzaam natuurtalent, de Pelé van de politiek. Minder dan anderen had hij coaching nodig, een relatienetwerk, een zuil, een diploma met bijbehorende kunde en professionele training, of een lange ervaring in parlement of kabinetten. En tamelijk vlug werd dat talent versterkt met het kostbaarste goed in de politiek: voorkeurstemmen.

Bij de desastreuze verkiezing van 1999, het begin van paars-groen, was hij een van de weinige SP'ers die het verlies konden beperken: van 22,8 naar 18,9 procent. Dat was een pak minder dan Vande Lanotte in Oostende (25,2 pct), maar oneindig beter dan de schandalige uitslag van de SP in de voormalige bastions Antwerpen (12 pct), Gent-Eeklo (12,8 pct) en Mechelen-Turnhout (13,8 pct).

In 1999 was Stevaert een sterkhouder. Op 8 oktober 2000 is diezelfde Stevaert al een Fenomeen. De Hasseltse kartellijst van SP en Agalev, met de bruisende en toen nog originele naam SPA, haalt de wonderlijke score van 51 procent.

Ineens verandert alles wat Stevaert beroert als vanzelf in goud. Voortaan wil Bruno Wyndaele Stevaert elke week wel in zijn De laatste show. De Stevaertmanier van doen en denken inspireert de SP, ook als die de naam sp.a aanneemt. Stevaert lanceert een reeks jonge vrouwen - Freya Van den Bossche, Caroline Gennez en Kathleen van Brempt. Die krijgen de bijnaam 'babes' als ze zich in 'lichte outfit' laten portretteren, en alleen daarom een opgemerkt interview in P-Magazine. In die dagen rekende de CVP nog op Miet Smet, Wivina Demeester en Greta D'Hondt, en de VLD op Fientje Moerman en Patricia Ceysens: oudere en jongere varianten van het type 'broek- of mantelpak-met-foulard'. Daartegen zette de sp.a drie jonge vrouwen in en het land mocht merken dat het geen mannen waren.

Niets leek nog wat het was. De leiding van de sp.a berustte, net zoals vroeger bij de SP, nog altijd bij een informeel directoire van politieke zwaargewichten. Maar nu heette dat groepje niet meer 'De Bende van Vijf', een naam die herinnerde aan interne afrekeningen uit volkssocialistische republieken. Nu sprak men van 'De Teletubbies'. Een vrolijk stuiterende bende, quoi. Infantiel? Een club met Vandenbroucke is altijd ernstig.

De sp.a leverde intussen de degelijkste ministers, die ook bij de ernstige burger het verschil maakten met de onervaren groenen en de bestuurlijk niet zo onderlegde VLD'ers. Zij haalden de ene grote trofee na de andere binnen. De Maximumfactuur. Het Copernicusplan. Het Zilverfonds. Socialistische overwinningen, op niet-socialistische wijze verpakt.

Intussen smulde Vlaanderen van de boutades van Stevaert. Met die bon mots wilde hij niet alleen een nieuwe toon aanslaan, maar beoogde hij vooral een nieuwe politieke lijn: socialisme zal gezellig zijn of niet zijn. Socialisme is voor de mensen. Niet meer voor de armen of de werkers alleen. Dat was typisch Stevaert. Hij had een idee dat veel socialisten eigenlijk niet wilden, maar verkocht het zo dat ze hem gelijk gaven. Als hij zou zeggen: 'De sp.a moet zich openstellen voor de zelfstandigen', dan morde zijn achterban en schreven ontevreden academici Samenleving & Politiek vol. Ooit twijfelde hij de sp.a dat tijdschrift nog wel zou financieren, gezien de volgens hem zo oude ideeën en in zijn ogen slechte analyses. Uiteindelijk was hij toch voor: "Dan zitten ze samen in hun speeltuin en publiceren ze daar. Schaf het af, en ze zwermen uit naar alle kranten."

Kort voor de verkiezingen vormde de ID-fractie van ex-VU zich om tot Spirit. Bert Anciaux sloot zich bij de sp.a aan. Het was het eerste kartel en, zo bleek op 18 mei 2003, ook het eerste winnende kartel. Sp.a-Spirit sprong over CD&V en stak zelfs de VLD naar de kroon. In de Senaat was de sp.a de grootste. Natuurlijk, want daar trok Stevaert de lijst. Zo percipieerde Vlaanderen de sp.a-zege: als een persoonlijke prestatie van 'Steve'. 604.667 stemmen op de Senaatslijst, in heel Vlaanderen. 130.339 op de Kamerlijst, in Limburg. Pas toen leerde Vlaanderen zijn naam juist uitspreken. Tot dan hadden velen het over hem op zijn pseudo-Engels. Fonetisch: 'Stief Stievaart'.

Zo begon wat het grote succesverhaal van het socialisme in Vlaanderen moest worden. Al wist Stevaert, slimmer en leper dan wie ook rond hem, dat het niet gemakkelijk zou zijn. Zijn overwinning was des te gigantischer, omdat de SP het in 1999 zo verschrikkelijk slecht had gedaan. Nu zou hij moeten opboksen tegen zijn eigen monsterscore. Niet binnen vijf jaar, maar binnen één jaar - in 2004 stonden de parlementsverkiezingen geprogrammeerd. De Vlaamse verkiezingen. Al van dag één waarschuwde Stevaert de partijtop: "Dit wordt moeilijker voor ons dan voor de anderen. Nog altijd doen socialisten minnetjes over Vlaamse verkiezingen. Zeker nu ze overmoedig zijn."

Daarom dat Stevaert onmiddellijk na die zege een nieuw ordewoord lanceerde: 'bescheiden blijven'. Het kwam in ieder interview terug: bescheiden, bescheiden. Het klopte als een bus. Maar het kwam niet echt over. Dat komt vooral door het volledig verdwijnen van Agalev uit het parlement. Dat gaf, zeker in progressieve kringen, een nare bijsmaak aan de sp.a-Spirit-zege. Op het hoofdkwartier van Agalev stroomden honderden mails en berichten binnen van mensen die zeiden dat ze het zo ook niet hadden bedoeld. Dat ze de volgende keer zeker weer groen zouden stemmen. Dat was een schrale troost voor Agalev, en een waarschuwingssignaal voor Stevaert. Vandaar dat hij alles, maar dan ook álles zou doen om dat te verhinderen. Omdat hij wist dat dit de hamvraag zou zijn om in 2004 succes te boeken. Met een kartel met de groenen zou hij een nieuw verhaal kunnen schrijven, verder gaan op het succesvolle elan van 2003. Zonder groenen zou dat bijna onmogelijk zijn.

Veel wat er in die eerste maanden gebeurde, diende ook dit doel. Zijn milieuflank was voldoende afgedekt, met Bart Martens, het gezicht van de Bond Beter Leefmilieu, in zijn parlementaire fractie, en Gaia-voorman Michel Vandenbosch die had verklaard dat hij sp.a stemde.

Maar Agalev had bij progressieven krediet opgebouwd door, nadrukkelijker dan de SP, op te komen voor allochtonen. Nu werd dit anders. De sp.a ging resoluut voor 'stemrecht voor allochtonen', wat de partij jarenlang niet had gedaan. Elke geïnformeerde sp.a'er geeft vandaag toe dat de partij dat onderwerp van de groenen wilde 'afpakken' om ze verder in het nauw te drijven. Tot algemene verrassing maakte hij Anissa Temsamani, met Frank Vandenbroucke als voogdijminister, staatssecretaris voor 'Arbeidsorganisatie en Welzijn op het Werk'. Temsamani onervaren? Pas verkozen? Ga weg. Ze had als adviseur bij Vande Lanotte indruk gemaakt op knappe koppen binnen de sp.a. Ze was een allochtone vrouw met veel voorkeurstemmen. Dat ze niet onknap was? Een glimlach, en twinkeloogjes.

Tot het tijdschrift Deng vertelde hoe Temsamani a) 'had gelogen over haar diploma' - het ging erover of ze in eerste licentie of tweede kandidatuur gestopt was met haar studies - en b) een faillissement achter de rug had. Toen het nieuws 's avonds uitlekte, belde woordvoerder Van Hoecke de kranten af: "Oude koek." De volgende middag kondigde de VRT-radio het ontslag van Temsamani aan. Van Hoecke: "Dit konden wij echt meer houden."

Wat was er gebeurd? Alle kranten hadden het verhaal gebracht, sommige prominent. Al om halfacht 's morgens hing Stevaert bij Temsamani aan de lijn: 'De voorpagina van De Standaard! Dit is ernstig." De staatssecretaris wordt om uitleg gevraagd. Half verbouwereerd doet ze een poging tot reconstructie. Als Stevaert on the spot een coherente uitleg had gewenst, kon hij dat vergeten. Temsamani kan dat niet. Hij sommeert haar naar zijn bureau op de Grasmarkt. Stevaert is er, woordvoerder Van Hoecke en Bob Van de Voorde, de woordvoerder van Vandenbroucke. De voorzitter ijsbeert. De woordvoerders zwijgen. Stevaert: "Als dit niet stopt, schaadt dit de partij." Stilte. Temsamani: "Als jullie me niet vertrouwen, neem ik beter ontslag." Stilte. Temsamani: "Dus ik neem ontslag." Stevaert: "Je bent er zeker van?" Ja. "Echt?" Ja. "Ik respecteer je beslissing."

Temsamani vertrekt. Ze haalt niet eens de State of the Union, die spreekt Verhofstadt pas op 15 oktober uit. De commentatoren applaudisseren ook niet. Ze focussen niet op de daadkrachtige houding van de sp.a, maar op het snel laten vallen van mensen. De Gentse politoloog Carl Devos, verbonden aan Samenleving en Politiek, is de scherpste: "Zo'n leider, die intern niet wordt tegengesproken en daaruit concludeert dat hij goed bezig is, is een gevaar voor zijn organisatie." Het verhaal van de sp.a als gezellige partij had een lelijke kras gekregen. Dat van sympathieke Steve ook.

Maar Stevaert zet door. De peilingen geven hem niet eens ongelijk. Op 8 september is sp.a voor het eerst de grootste partij in de peiling van Le Soir-RTBF. Dat zal zo blijven tot de peiling van 15 december 2003 in La Libre Belgique, als de SP met 25 procent ruim de VLD en CD&V voorblijft, en Groen! met 3,7 procent nog ver zit van de kiesdrempel. Dan is Stevaert nog altijd de ongekroonde koning van het land.

Stevaert weet zich gesteund en hij 'toetst graag af'. Stevaert gsm'de de sp.a plat - of hij telkens ook handelde naar al die inzichten die hij per telefoon verzamelde, is iets anders. Maar hij luisterde wel, en veel.

Tegelijk behield hij de Teletubbies als ultiem klankbord. Stevaert voelde dat hij in dat gezelschap zijn rol kon spelen. Eén cafébaas tegen drie academici: dat lag hem wel. En intuïtief wisten de anderen allang dat Stevaert het feitelijke politieke leiderschap bezat en na een tijd eigenlijk ook claimde. Patrick Janssens voelde dat ook aan. Dat was volgens álle gecontacteerden de reden waarom hij bij de Visacrisis duidelijk het burgemeesterschap van Antwerpen ambieerde. Janssens schoof Leona Detiège pas aan de kant na de expliciete steun van de andere tenoren. Die kreeg hij op het bal van Stevaert te Hasselt, het weekend voor hij Detièges ontslag forceerde.

Het werkte dus, de 'Teletubbies'. "De eerste afspraak was: er lekt hier niets, maar dan ook níéts uit", zegt een 'Tubbie'. Stevaert nodigt voor het selecte clubje soms derden uit om ze te testen. Wie uit de biecht klapte, kwam geen tweede keer terug. Verder raakten van de bijeenkomsten alleen trivialia bekend, zoals de verschillende smaken van de Teletubbies. Stevaert die, ondanks zijn gezondheidstoestand, een lekkerbek was. Vande Lanotte die schrokt wat men hem voorzet. Vandenbroucke die zich vooral politiek laaft en voedt. Janssens die kickt op 'minimal food', als gestoomde vis met olijfolie.

Niet dat er geen onderlinge discussies waren, meningsverschillen, zelfs spanningen. Vande Lanotte keek met verwondering naar de wijze waarop Stevaert zijn voorzitterschap invulde: twee keer "warm eten" per dag en 's avonds vaak stevig gaan stappen. Zelf runt Vande Lanotte diezelfde partij met parttime aanwezigheid in Brussel, en voorts vanuit Oostende. Het is fysiek minder slopend, en ook mentaal.

Janssens - dat zag iedereen, dus ook de Teletubbies - was een van de koelste, "zeg maar kilste", mensen die ze bij de sp.a binnenkregen. Maar Janssens was tegelijk ook de beste politicus in de Antwerpse sp.a: intelligent, berekend, daadkrachtig. De allerbeste nummer één voor Antwerpen, en een van de knapste politieke analisten van het land. Dus hoorde hij er helemaal bij.

Stevaert vond Vandenbroucke tegelijk intelligent en dwaas. Dat laatste als hij het per se nodig vond om die slimme inzichten uit te spreken. "Het is niet omdat iets waar is, dat je die waarheid ook luidop moet zeggen. Als ik een lelijke vrouw zie, ga ik haar dat toch niet uitleggen, uit eerlijkheid? Als de loonkosten te hoog zijn, moet een socialist dat niet blijven herhalen. Hij moet het wel zien, en weten, en ernaar handelen als het nodig is."

Vandenbroucke stoorde zich dan weer aan de permanente goednieuwsshow van Stevaert en bij uitbreiding van zijn partij, iets wat spectaculair zou eindigen in de lente van 2005, met zijn fameuze open brief toen Stevaert door Cuba reisde. Vandenbroucke stoorde zich trouwens ook aan de Cubaliefde en de openlijke wijze waarop Stevaert die beleed, en zei dat ook tegen partijgenoten: "Dat Castromodel heeft geen toekomst. We moeten ons daar niet mee associëren."

Ondanks de twijfel van Vandenbroucke was het succes van Stevaert ongetwijfeld dat hij vond dat progressieven een positief verhaal moeten vertellen. Liefst een dat ook mensen zonder sp.a-lidkaart aangaat. Vandaar dat Stevaert de vergrijzing een succes vond, en geen probleem. Dat hij, in 2005, bij diens afsterven paus Johannes Paulus II lof toezwaaide - 'hij kwam op voor solidariteit' - en al die progressieven 'die maar bleven emmeren over condooms' 'kiekens' vond. "Alsof dat in Vlaanderen nog het issue moet zijn, condooms." Dat hij door Tertio geïnterviewd werd en zich positief uitliet over geloof en gelovigen.

Dat inspireerde Paul Goossens, ex-hoofdredacteur van De Morgen en immer kritisch voor de socialisten, in De Standaard tot een vernietigende oneliner: "Het schijnheilig Paterke van Hasselt". Heel Agalev-Groen! trok zich daaraan op. Stevaert botste op het enige politieke wapen dat hij echt vreest: humor. Goossens zou een paar maanden later nog een tweede vernietigende interventie hebben. Als in de verre aanloop naar de Europese verkiezingen sp.a-parlementslid Caroline Gennez een positief-kritische brochure over Europa presenteert, in aanwezigheid van Stevaert, haalt hij op de persconferentie dat boekje onderuit als 'anti-Europees populisme'. Zijn interventie had een grote invloed op de aanwezige journalisten, die zijn analyse volgden. Wie twee jaar later nog eens dat boekje zou doorlezen, kan die kritiek amper begrijpen. Wat een mild-kritisch Europees statement moest zijn, belandde echter als een boomerang in het sp.a-gezicht. De wondermaanden waren voorbij.

Het is februari 2004, dezelfde maand waarin Ludo Sannen Groen! heeft verlaten voor een plaats op de sp.a-Spirit-lijst, maar Groen! toch overeind blijft. Op 6 maart 2004 zegt de peiling van Le Soir-RTBF: "sp.a-Spirit en vooral VLD verliezen fors." Dat bevestigt wat de peiling van VRT-De Standaard exact een maand vroeger had gemeld: "sp.a zakt, VLD een beetje uit dal, Groen! mag beginnen hopen".

In maart 2004 vond ook de Pop-Poll van Humo plaats. Stevaert werd er gehuldigd omdat de lezers hem hadden verkozen tot politicus van het jaar. Hij krijgt een fluitconcert van hier tot ginder. Een intimus: "Hij was er echt kapot van. Hij begreep er niets van, was zeker twee uur van zijn melk." En zeggen dat diezelfde Stevaert, een jaar eerder, in volle restaurant de gsm nog had genomen om Guy Mortier te bellen: "Guy, jij moet in Antwerpen lijsttrekker worden voor de sp.a." Mortier antwoordde 48 uur later: "Ik ben niet zot."

Stevaert had nochtans zijn best gedaan om zijn partij niet van hem alleen afhankelijk te maken. Hij riep alle partijleden op om ideeën te leveren. Die 'Ideeënfabriek' bleek echter een machine die hemzelf kapotmaalde. Het versnelde immers de gratismoeheid: het verhaal van Stevaert was passé. Ook al had hij een héél goede intellectuele basis, ook al lazen socialisten tot hun vreugde dat Jacques Attali hetzelfde zei.

Maar Stevaert gaf niet af. Koppig smeekte hij zijn partijgenoten om hulp bij het leveren van ideeën. "Jullie moeten me helpen. Ik ben God niet." Wat kreeg hij? Talloze varianten op gratis. Talloze kopieën van zichzelf. Een greep uit de gratisvoorstellen van 2003-2004 die de Vlaamse kranten haalden - de goede zowel als de slechte, de wijze en de domme:

Gratis spaarlampen.

Gratis overstapparkings.

Gratis naar een concert.

Gratis parkeren.

Gratis rechtsbijstand.

Gratis nicotinepleisters.

Gratis fruit op school.

Gratis drankbonnetjes per theaterstuk (drie).

Gratis nachtbussen.

Gratis internettoegang.

Gratis adviescheques voor milieuvriendelijk bouwen.

Gratis energieaudit.

Gratis elektriciteit, 100 kWh.

Gratis huisvuilzakken voor armen.

Gratis schoolvervoer via het water.

Gratis tentoonstellingsruimten.

Gratis buurtbarbecue.

Gratis ledigen van containers.

Gratis pil.

Gratis mobiliteitsvouchers.

Gratis krediet voor nieuwe kmo's.

Gratis treinabonnement.

Gratis volksfeest.

Gratis kusttram (voor 65-plussers).

Gratis vakantie (voor 650 armen).

Gratis woon-werkverkeer.

Gratis software.

Gratis filters tegen betaallijnen.

Gratis schenking van roerend goed.

Gratis veger en blik (tegen zwerfvuil).

Gratis Rimpelrock.

Gratis pak friet: een idee van Robert Voorhamme, om studenten te lokken.

De sp.a-basis erodeerde zelf het verhaal van haar eigen voorzitter. En Stevaert snapte niet dat 'gratis' een woord was met een hoog Jan Theysgehalte. Wie te veel gratis belooft, is een verkoper, en niet eens een betrouwbare. Alles heeft een faire prijs. Tot zijn verbijstering zag Stevaert dat het beste politieke idee van klein-links kwam. Hij deed wat hij kon om het kiwiverhaal van PVDA-arts Dirk Van Duppen te recupereren. En het siert hem, en is een teken van zijn politieke intelligentie, dat hij meteen aanvoelde hoe juist Van Duppen zat met zijn 'het beste medicijn tegen de goedkoopste prijs'. Stevaert had het zelf niet beter kunnen zeggen. En intussen wreef Groen! hem de fiscale amnestie onder de neus. Geen socialistisch, maar een paars idee. En Groen! zat in de oppositie.

Stevaert ging onder het slechtst mogelijke gesternte de campagne in. De affiche van de sp.a was een gruwel, met ik-weet-niet-hoeveel volk erop. Het moest de waardige, pakkende sfeer van de film Novecento uitdrukken, het werd een koele, kille variant van het dure loftsocialisme. En waarom moesten Renaat Landuyt en Els Van Weert per se mee op de foto? Het leek eerder op een compromis dan op een statement.

Groen! deed het met minder ambitie, maar met meer goede moed. En kreeg onverwachte - en onbedoelde - hulp. Van De Morgen vooral, die twee weken voor de verkiezingen BV's laat antwoorden op de vraag: 'Groen! is nodig.' Dat was ook de conclusie. Als Stevaert die zaterdag de krant openslaat, realiseert hij meteen: dit gaat ons een paar procent kosten.

Inderdaad. Op 13 juni 2004 haalt sp.a-Spirit geen 20 procent meer. Stevaert vat het niet goed. Zelfs niet na een hele vakantie nadenken. In oktober, het kan ook november zijn, zit hij met een paar leden van de sp.a-top in zijn favoriete restaurant, La Belle Maraîchère op de Brusselse Vismarkt. "Zou je je niet even terugtrekken uit de politiek?", vraagt er een. "Even van het balkon weg?" Hij weet het nog niet, maar zegt ook niet neen.

Het was ook niet te voorspellen geweest. De wonderlijke remonte van CD&V. De VLD die wilde scoren op 'stemrecht', en zichzelf én de sp.a de das omdeed. Een grotere stommiteit dan die demarche van Karel De Gucht had Stevaert zelden gezien. Dat zei zelfs Verhofstadt.

Carl Devos:

Zo'n leider, die intern niet wordt tegen- gesproken en daaruit concludeert dat hij goed bezig is, is een gevaar voor zijn organisatie

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234