Donderdag 21/01/2021

'Het is wel nog altijd mijn kunst'

Monkey see, monkey do? Dat is toch wat de Britse acteur Andy Serkis in Dawn of the Planet of the Apes doet: een aap na-apen. Maar de expressiviteit waarmee Serkis dat doet, is dankzij de verbeterde motion-capturetechnologie van een nooit eerder gezien niveau.

'Waarom zou ik mijn buik vol hebben van motion capture?", vraagt Serkis (50) zich verwonderd af voor een kransje journalisten in Londen. "Het is een briljant en bevrijdend hulpmiddel voor een acteur. Het is een van de meest ongelooflijke werktuigen van onze tijd. Het heft alle beperkingen op voor het spelen van eender welk personage."

De in Londen geboren Serkis is de keizer van de motion capture ofte mocap, een techniek waarbij de acteur een nauwsluitend lycrapak met led-sensoren draagt die zijn lichaamsbewegingen en gezichtsexpressies naar computergegeneerde beelden vertaalt, die vervolgens door een team van animators bewerkt worden. Gollum uit The Lords of the Ring-trilogie, de reuzenaap King Kong uit Peter Jacksons gelijknamige remake van die monsterklassieker of kapitein Haddock in Spielbergs Kuifje-film: ze behoren tot Serkis' meest memorabele vertolkingen. Maar vergeet Gollum en King Kong. Caesar is het nieuwe wonder.

Serkis speelde de apenleider Caesar al in de Rise of the Planet of the Apes, de reboot van de sf-serie die in 1968 begon met de Charlton Heston-klassieker Planet of the Apes. Ook bij de release van die film in 2011 kregen Serkis en het team van WETA Digital jubelende complimenten voor de verfijning en nuance waarmee ze de gelijkenissen met echte apen wisten te demonstreren.

Vijftig camera's

Ondertussen is die technologie geëvolueerd waardoor de expressies nog een stuk levensechter zijn. De mocap-camera's die voor het gezicht gemonteerd worden om de gelaatsuitdrukkingen vast te leggen, hebben een hogere resolutie. De speciale software voor het renderen van de apenvacht is verder verfijnd waardoor haren er nog een stuk realistischer uitzien - elk digitaal haartje is individueel ingeplant zodat zelfs het effect van een regendruppel op een pels in een tropisch woud tastbaar wordt.

Serkis als aap Caesar? Het is een triomf van visueel geperfectioneerd fotorealisme. "De trouw waarmee de animators de data van onze gezichtsperformances nemen om exact de emoties na te bootsen die we op de set gespeeld hebben, dat is ongetwijfeld de technische verwezenlijking die de laatste jaren het sterkst geëvolueerd is", vertelt Serkis.

Van Time en Wired tot vakbladen als Variety: het regent superlatieven als de performance van Serkis in Dawn of the Planet of the Apes onder de loep genomen wordt. Dergelijke open doekjes kreeg hij ook voor zijn vertolkingen van 'gewone' personages waarbij geen mocap aan te pas kwam, zoals de rol van rocker Ian Dury in de biopic Sex & Drugs & Rock & Roll (2010) of die van de befaamde Factory Records-producent Martin Hannett in 24 Hour Party People (2002). En ook al wordt Serkis in de Londense metro herkend en gevraagd om dat akelige stemmetje van Gollum na te doen, toch is hij wereldberoemd geworden met mocap-vertolkingen waarbij je zijn echt gezicht niet ziet.

"Ik heb daar absoluut geen probleem mee", antwoordt Serkis die binnenkort opnieuw in een grijze bodysuit met sensoren kruipt voor de nieuwe Star Wars en die zijn eigen langspeler voorbereidt (een verfilming van George Orwells Animal Farm). "Het is nog altijd mijn kunst, mijn expressie. Ik ben een acteur die deze rollen vertolkt en het zijn voor mij grote kunststukjes. Die rollen zijn voor mij even belangrijk als eender welke live-actionrol die ik gespeeld heb."

Speelt Serkis op de set een soort abstractie van die personages waarbij hij op een monitor een soort avatar van zichzelf ziet, de communicatie met het publiek gebeurt vooral via de ogen. Net de ogen waren bij mocap tot nog toe een heikel punt. Wat 17de-eeuwse portretkunstenaars als Van Dyck of Vermeer lukte, kregen de animators bij WETA Digital lange tijd niet voor elkaar: bezielde ogen creëren die levenskracht uitstralen.

Het gedetailleerde model van het menselijke oog dat ze voor Rise of the Planet of the Apes hadden ontwikkeld - van de vezels en de aderen in de iris tot de huid rond het ooglid - werd verder gesofisticeerd. Met andere woorden: nog meer pixelwaarden, waardoor het effect van het licht op de ogen nog een stuk realistischer is en de kijkers er nog echter uitzien. "Voor mij is het een stuk makkelijker spelen dan de acteurs uit de originele Planet of the Apes die in een veredeld latexapenpak en met make-up moesten spelen", zegt Serkis. "Door de software en de het werk van de animators worden je emoties zo subtiel en waarheidsgetrouw gevat dat je je echt op je emoties en het acteren kan concentreren."

De belangrijkste nieuwe ontwikkeling bij Dawn of the Planet of the Apes zijn echter de materiaalaanpassingen, zodat er op echte locaties in plaats van in een gesloten hangar - de Volume - met motion capture gefilmd kon worden. "Ik wilde de natuur in, zoals in Apocalypse Now", zegt regisseur Matt Reeves. Noem Dawn of the Planet of the Apes gerust de nouvelle-vaguefilm van de door mocap aangedreven Hollywoodblockbuster: ruim 85 procent van de film werd op locatie in de bossen van New Orleans en Vancouver, Canada opgenomen, ongezien voor een mocap-film. Voor sommige scènes hingen er tot vijftig camera's in de bomen om de bewegingen van de acteurs vast te leggen.

Himalaya

Filmen op den buiten: het moet een kolfje naar de hand zijn van Serkis. Serkis is een ervaren bergbeklimmer - de Matterhorn kent voor hem geen geheimen meer; zijn volgend doel is gaan klimmen in het Himalayagebergte - en als voorbereiding voor zijn rol van King Kong trok hij naar Rwanda om er berggorilla's in het wild te observeren. "Ik heb de mocap-technologie omhelsd omdat ik het zie voor wat het waard is", legt Serkis uit. "Maar als ik aan het klimmen ben, heb ik liever een kaart en een kompas om van A naar B te gaan dan een outdoortoestel met gps-map waarvan je de batterij moet opladen.

"De ironie is natuurlijk dat deze apen net tot leven gebracht worden door een buitengewone combinatie van technologie, software en kunstenaarstalent. Maar het gaat niet om in het hoofd van een aap te geraken. Het gaat om in het hoofd van Caesar te geraken. Hij is het personage. It's all about playing a character. Het is puur acteren. Natuurlijk moet je apen en hun gedrag bestuderen maar er zit meer van mij in Caesar dan in veel andere personages die ik gespeeld heb." En Serkis zegt het niet, maar je hoort het hem denken: Let the monkey funk ya down.

---

Ook apen zijn maar mensen

DAWN OF THE PLANET OF THE APES

SF-FANTASY
Regie: Matt Reeves
Met: Andy Serkis, Jason Clarke, Keri Russell
Duur: 131 minuten

Dawn of the Planet of the Apes begint met een blik - in 3D - in de boze ogen van een aap. Juist de spanning tussen dreigende rampspoed en empathie met de chimpansees, maakt van dit pittige saga een begeesterende en waardige opvolger binnen de Apenplaneet- franchise.

Het beschavingsverhaal, dat zich afspeelt in een door een epidemie verwoeste wereld, laat zich lezen als een studie over escalerend geweld bij een conflict. De biochemisch verbeterde apen leven inmiddels onder leiding van Caesar in een kolonie in een woud net buiten San Francisco. Enkele honderden mensen die nog niet door het virus getroffen zijn, hebben zich teruggetrokken in de ruïnes van de stad. Maar de spanningen lopen op, en het vertrouwen wordt aan twee kanten op de proef gesteld wanneer er onderhandeld moet worden over het vrijmaken van een geblokkeerde dam.

Nieuwkomer Matt Reeves, bekend van Cloverfield, houdt de mix van grimmige actie en kantelende dilemma's binnen de verschillende clans spectaculair en genuanceerd in evenwicht. Toch mis je in het tweede deel soms een finesse in de psychologische schildering van de strijd tussen de rationele apen en de irrationele mensen - of omgekeerd - die minder goed zijn uitgewerkt. De finale is dan weer een technisch huzarenstukje. En dat Andy Serkis als Caesar en de tovenaars van WETA Digital de kunst en de ambacht onder de knie hebben om de grenzen van wat motion capture kan op een steeds verblufferende manier te verleggen, bewijzen ze in elk beeld waarin een aap verschijnt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234