Maandag 18/10/2021

'Het is voor het eerst dat onze stem wordt gehoord'

Na een week waarin hun land op de rand van de afgrond leek te staan, zijn veel Egyptenaren gisterochtend met enthousiasme begonnen aan de eerste parlementsverkiezingen sinds het aftreden van Moebarak. De oproep van sommigen op het Tahrirplein om deze verkiezingen te boycotten vond weinig gehoor. 'Het Tahrirplein is Egypte niet', zegt een kiezer, 'we kunnen niet blijven betogen. We moeten vooruit nu.'

Nermine Elghabaty verwacht dat het nog drie uur zal duren vooraleer ze haar stem kan uitbrengen. "Maar dat is het absoluut waard", zegt de 40-jarige chef personeelszaken terwijl ze zich aansluit bij de vrouwenrij in de lagere middenklassewijk Saida Zeynab in Caïro. Het is bij verkiezingen in Egypte een traditie dat er aparte rijen zijn voor mannen, vrouwen en bejaarden. De vrouwenrij bij deze school gaat tot om de hoek van de straat en verder tot om de volgende hoek.

Voor velen is het de eerste keer dat ze gaan stemmen. Onder president Moebarak was de winnaar altijd op voorhand bekend. "Het is voor het eerst dat onze stem wordt gehoord", zegt de 47-jarige manager Said Awayda in de mannenrij. "Ik schuif desnoods aan tot morgen".

Dat het allemaal niet vlekkeloos verloopt, lijken de meeste erbij te nemen. In Heliopolis, de wijk die door de Belgische baron Empain werd gebouwd, stonden naar verluidt rijen van wel elf blokken lang. Elders bonkten kiezers op de gesloten deuren van kieslokalen waar de verantwoordelijken zich blijkbaar hadden verslapen. De voornaamste onregelmatigheid was het campagne voeren bij de stemlokalen. Dat is bij wet verboden, maar vooral aanhangers van de Moslimbroeders leken dat verbod vrolijk aan hun laars te lappen.

"U mag dit niet doen: het is illegaal en het is niet netjes", vliegt de 21-jarige studente Basma Nasr uit tegen een vrouw die aanschuivende kiezers in een volkswijk van Oud-Caïro lastigvalt met pamfletten van de Moslimbroederschap. "Of denkt u soms dat ik voor de Moslimbroeders ga stemmen alleen omdat u dat zegt?" De vrouw druipt af.

Nasr zegt dat ze voor het Egyptisch Blok, de liberalen, gaat stemmen. Ze was solidair met het Tahrirplein, zegt ze, en ging soms stiekem meebetogen ook al hadden haar ouders dat verboden. Maar ze is het niet eens met de mensen die hebben opgeroepen tot het boycotten of annuleren van deze verkiezingen. "Ik zie dit als een eerste stap in het democratisch proces. Ik verwacht niet dat het perfect zal verlopen, en als er grootschalige fraude is dan moeten we de verkiezingen overdoen. Maar we moeten wel ergens beginnen."

Een beetje verderop pakt een man het subtieler aan. Sherif Hassan stelt zich voor als een vrijwilliger die ongeletterde kiezers helpt om het ingewikkelde stemproces te begrijpen. Maar hij heeft behalve een lijst van alle kandidaten ook een stapeltje pamfletten bij van de onafhankelijke kandidaat voor wie hij campagne voert. "Als de mensen mij vragen wie dat is, dan leg ik hen dat uit", vergoelijkt hij.

Alle partijen nemen deel

Het zijn niet alleen de Moslimbroeders die campagne voeren bij de kieslokalen, zo mocht Mahmoud Salem, een blogger en een liberale kandidaat in Heliopolis, ondervinden. Nadat Salem op Twitter boos had gedreigd dat hij de Moslimbroeders van de lijst zou doen gooien omwille van hun illegaal campagne voeren, maakten mensen hem er attent op dat ook zijn eigen activisten pamfletten aan het uitdelen waren.

Op het Tahrirplein, waar deze week 41 doden en tweeduizend gewonden vielen bij protest tegen wat wordt gezien als een poging van het leger om de macht te behouden, waren de betogers verdeeld over de verkiezingen. Velen zien ze als illegitiem zolang het leger feitelijk aan de macht is. Sommige groepen hadden opgeroepen tot een boycot, andere tot ongeldig stemmen. In sommige wijken gingen mensen in het zwart stemmen uit respect voor de doden. Uiteindelijk hebben alle politieke partijen, ook die partijen die om uitstel hadden gevraagd, toch maar meegedaan.

Exitpolls waren bij het ter perse gegaan niet beschikbaar. Ze zouden ook weinig betrouwbaar zijn. Op de valreep werd het stemmen in deze eerste ronde uitgebreid tot vandaag. In de steden waar vandaag is gestemd, komt er op 5 en 6 december bovendien een tweede ronde. De overige delen van Egypte stemmen pas op respectievelijk 14 en 15 december en 3 en 4 januari. Daarna zijn er nog verkiezingen voor de Shura, de Senaat. In het algemeen wordt verwacht dat vooral de Moslimbroeders, en in mindere mate de salafisten, de radicale moslims, het goed gaan doen.

De grote opkomst van gisteren is ook een opsteker voor het Egyptische leger. Dat zal hierin een verder bewijs zien dat de meerderheid van de Egyptenaren het best goed vindt dat de legerleiding aan de macht blijft tot het democratisch proces helemaal is afgerond met de presidentsverkiezingen in 2012. Die opkomst moet wel een beetje gerelativeerd worden. Veel mensen zeiden gisteren dat ze alleen waren komen stemmen om de boete van 500 pond (zo'n 60 euro) te vermijden. Bijna niemand wist af van het bestaan van zo'n wet tot de staatstelevisie de kiezers er zondagavond aan herinnerde.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234