Donderdag 26/05/2022

AchtergrondCoronavirus

‘Het is treffend hoe laconiek sommige niet-gevaccineerden met hun opname omgaan’: ziekenhuizen over de vierde golf

null Beeld Wannes Nimmegeers
Beeld Wannes Nimmegeers

De opnames stijgen: in UZ Leuven liggen 60 Covid-patiënten. Ziekenhuizen stellen zorg uit en passen bezoekersregelingen aan. Maar het nijpend personeelsaantal speelt ook parten, zo blijkt. Naast de bedden moeten immers mensen in schort staan, met handen en kennis. ‘Wie dat bezit, kan morgen al aan de slag’, klinkt de vacature op elke vloer.

Redactie

Geert Meyfroidt, intensivist UZ Leuven: ‘Puzzelen om elke shift ingevuld te krijgen’

Geert Meyfroidt, intensivist UZ Leuven. Beeld Thomas Sweertvaegher
Geert Meyfroidt, intensivist UZ Leuven.Beeld Thomas Sweertvaegher

“Wij hebben momenteel 17 patiënten op intensieve. Bij de gevacccineerden is het immuunsysteem altijd verminderd. Ofwel omdat het om transplantatiepatiënten gaat, mensen die dus leven met een donororgaan. Ofwel omdat ze medicijnen moeten nemen die hun natuurlijke afweer onderdrukken. Gezonde, gevaccineerde mensen zien we op intensieve niet.”

“Er is veel uitval bij het personeel. Ik kan het niet in percentages uitdrukken, maar het is voelbaar. Een deel zit zelf met verkoudheden of in quarantaine. Dat tekort speelt ons al een tijd parten, tussen twee golven door hebben wij niet alle bedden kunnen open doen en dus onvoldoende de achterstand kunnen bijbenen. Naast tijdelijke uitval is er immers ook chronische uitval die we niet gecompenseerd krijgen: het gaat dan om verpleegkundigen die ermee stoppen, die pakweg naar een rusthuis vertrekken of opnieuw gaan studeren. En we hadden al geen overschot, de vele Witte Marsen waren er niet zomaar. Het hele gezondheidssysteem draaide voor Covid-19 al krap. Na Covid-19 werd het nog meer puzzelen om elke shift ingevuld te krijgen.”

“Enkele jaren geleden is de verpleegopleiding verlengd van drie naar vier jaar. Toch merken wij dat het zoeken is naar mensen die voldoende kwaliteit bieden. Het duurt een tijdje voor iemand op volle capaciteit kan meedraaien. Dit is niet alleen een crisis van bedden en toestellen, maar ook van mensen.”

“Ik voel dat de appreciatie voor zorgkundigen afneemt. Eerst was er applaus, maar nu zegt men: jullie klagen te veel. Het klopt dat de ziekenzorg altijd enige redundantie moet voorzien: bedden voor onverwachte crisissen, aanslagen... Wij moéten flexibel zijn. Maar men vergeet hoe lang dit al duurt, het is golf na golf na golf. En ja, dan weegt het mentaal dat sommige mensen zich niet laten vaccineren, één prikje maakt zo veel verschil. Maar wij kijken of spreken mensen daar niet op aan. Na een verkeersongeval zeggen wij ook niet dat er minder hard gereden moet worden of dat men niet mag drinken. Wij zorgen. En dat zullen we blijven doen.”

Dominique Benoit, diensthoofd Intensieve Zorg in het UZ Gent: ‘De frustratie is groot maar wij oordelen niet, wij zorgen’

Dominique Benoit, diensthoofd Intensieve Zorg in het UZ Gent. Beeld Damon De Backer
Dominique Benoit, diensthoofd Intensieve Zorg in het UZ Gent.Beeld Damon De Backer

“Al onze bedden op intensieve zijn bezet. Wie nu intensieve zorg nodig heeft, zullen wij natuurlijk nog steeds proberen opnemen, door her en der te schuiven. Is dat echt onmogelijk, zullen wij naar andere ziekenhuizen trachten uit te wijken. De beslissing om niet langer bedden vrij te houden specifiek voor covid-patiënten, heeft ons zowel lof als kritiek opgeleverd. Hoe dan ook, het voelt als de juiste beslissing. Een patiënt is een patiënt, wij willen geen aparte categorieën voorzien. Soms zullen wij keuzes zullen maken - wie is het meest urgent? - maar dat behoort nu eenmaal tot de taak van een arts.”

“Twee bedden op intensieve hebben wij evenwel moeten sluiten wegens personeelstekort. Normaal is er één verpleegkundige op IC nodig per twee patiënten. Is die verpleegkundige er niet, kunnen we dat bed niet openen. Of de andere personeelsleden moeten extra taken op zich nemen, wat nu al regelmatig gebeurt. Covid-19 heeft voor uitval gezorgd. Ik ken verpleegkundigen die een totaal andere job hebben gezocht. Wij moeten er nieuwe vinden, wat niet makkelijk is.”

“Sinds 2016 duurt de opleiding geen drie maar vier jaar. Ondanks die langere duur, merken we dat er onvoldoende stage- en praktijkervaring is om meteen op intensieve werkzaam te zijn. Bovendien zien we dat studenten ook vaker een masteropleiding volgen. Ik weet niet of dat allemaal zulk een grote verbetering is. Natuurlijk moet een verpleegkundige de theorie kennen, maar het is geen bureauwerk. Zorg is geen kwestie van mensen met hoge diploma’s. Wij hebben nu vooral mensen nodig die de linker- en rechterarm van dokters willen zijn. Bedside mensen, waar artsen in volle vertrouwen mee kunnen samenwerken. Die bovendien bereid zijn om in drie shiften te werken en 5 op de 8 weekends in het ziekenhuis te staan. Dat aan een basisloon van 1.800 à 1.900 euro. U begrijpt: we moeten het beroep dringend aantrekkelijker maken.”

“Op intensieve hebben wij nu twee soorten Covid-patiënten. Enerzijds mensen die gevaccineerd zijn, maar bij wie de afweer minder goed werkt en die vaak heel erg hun best hebben gedaan om géén Covid-19 te krijgen. Anderzijds niet-gevaccineerden. Zij krijgen een gelijkwaardige behandeling, wij geven niemand zelfs nog maar een uitbrander. Maar het is treffend hoe laconiek sommige niet-gevaccineerden met hun opname omgaan. “Ik heb het toch overleefd?”, zeggen ze achteraf, om te laten zien dat het allemaal zo erg niet is. Intussen zijn ze wel dag en nacht door drie verpleegkundigen en een team artsen verzorgd. De frustratie in het werkveld is hoog. Maar goed, wij zullen onze medische verantwoordelijkheid nemen. De rest is politieke verantwoordelijkheid.”

Natalie Coenen, hoofdverpleegkundige longziekten van het Jessa ziekenhuis in Hasselt: ‘Wij houden stagiaires extra in het oog: kunnen we er straks mee verder?’

Natalie Coenen, hoofdverpleegkundige longziekten van het Jessa ziekenhuis in Hasselt. Beeld Benoit De Freine
Natalie Coenen, hoofdverpleegkundige longziekten van het Jessa ziekenhuis in Hasselt.Beeld Benoit De Freine

“Het is druk, waardoor wij patiënten met longproblemen al eens op andere afdelingen moeten leggen dan de onze. Op heelkunde of inwendige zorgen... Zeker als die patiënten al langer bij ons in behandeling zijn, bijvoorbeeld met longkanker, vinden die mensen dat jammer. Ze zijn immers gewend aan hun vertrouwde gezichten onder de verpleging, dat stelt hen gerust... Maar goed, iedereen krijgt zeker de nodige zorg.”

“Op de longafdeling valt de personeelsbezetting goed mee, maar ik hoor van andere afdelingen dat ze kampen met tekort. De besmettingen gebeuren nu vooral in lagere scholen. Kinderen moeten in quarantaine, maar hun ouders ook. Veel van onze verpleegkundigen hebben kinderen in die leeftijdscategorie. Sowieso was het personeel al een tijdje krap. Wie nu bij ons stage loopt, wordt extra in het oog gehouden: is het een goeie kracht, kunnen we met deze student verder? Wie een zorgdiploma heeft en handen aan het lijf? Die heeft morgen werk.”

“Wij zien een mix van gevaccineerden en niet-gevaccineerden. Bij die laatsten hoor ik de gekste fabeltjes. ‘Ik heb nooit een uitnodiging gezien voor het vaccin’. Soms wordt daar dan benepen aan toegevoegd: ‘Maar zou ik het dan nu kunnen krijgen?’ (lacht) Neen, dat gaat natuurlijk niet, eens ze in het ziekenhuis liggen is het te laat. Ach, ik maak er mij niet druk in, het is niet aan verpleegkundigen om te oordelen. Maar het is jammer dat reguliere zorg weer in het gedrang komt, andere patiënten voelen de nadelen. Als het nog drukker wordt op spoed en intensieve, zal er immers personeel van de reguliere zorg naar de Covid-patiënten moeten. Wat wel helpt, is dat het werk niet meer zo stresserend voelt als 1,5 jaar geleden. We begrijpen nu hoe het virus zich gedraagt, een plotse zuurstofnood kon ons vorig jaar nog verrassen, nu zien we dat aan de hand van parameters en ervaring aankomen. Ook zien we dat gevaccineerden sneller recupereren. Is er hoop? Zeker. Altijd.”

Volg alle ontwikkelingen rond het coronavirus in onze liveblog.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234