Dinsdag 27/10/2020

Aanslagen Brussel

Het is tijd voor een collectieve rouwplechtigheid

Rouwende mensen op het Beursplein in Brussel.Beeld Photo News

Manu Keirse is emeritus hoogleraar verliesverwerking aan de KU Leuven.

In antwoord op de terreuraanslagen in Zaventem en Brussel werden drie dagen van nationale rouw afgekondigd. De Belgische vlaggen worden dan aan officiële gebouwen halfstok gehangen, er wordt gevraagd een minuut stilte te respecteren om twaalf uur en de rouwklokken worden geluid. Dat is een protocollaire handeling die wordt voorgesteld naar aanleiding van een ernstige gebeurtenis, zoals een ongeval of overlijden, die weerslag heeft op het gehele land.

In België werden in de laatste zestig jaar achtmaal dagen van nationale rouw uitgeroepen: bij de mijnramp in Marcinelle (1956), de brand in de Innovation in Brussel (1967), het overlijden van Koning Boudewijn (1993), de herdenking van de vermoorde Belgische blauwhelmen tijdens de Rwandese genocide (1994), de gasexplosie in Gellingen (2004), het busongeval in Sierre (2012), het overlijden van Koningin Fabiola (2014) en de recente terreuraanslagen. In de hele EU werd na de aanslagen op 11 september 2001 ook een dag van rouw ingesteld voor de slachtoffers.

Als terreur zo dichtbij komt, als verlies en verdriet op een flagrante wijze zo veel onschuldigen raken en de angst toeslaat bij zovelen, is het aangewezen om als samenleving een collectieve rouwplechtigheid te organiseren. Geen collectieve uitvaart, want families wensen op die momenten meer privacy en intimiteit van familie en vrienden. Het raakt echter de hele samenleving en roept een resem van emoties op - variërend van angst, woede, agressie, wraak tot ontreddering, wanhoop en verdriet.

Een collectief ritueel waarin mensen samen uiting kunnen geven aan hun emoties kan een zinvolle vorm van ontladen zijn. Een nationaal georganiseerd afscheidsritueel, een nagedachtenisviering, een wake of een stille optocht kan een krachtig signaal zijn dat mensen hun emoties niet elk voor zich moeten houden. Ze kunnen er emoties delen en dat creëert verbondenheid en solidariteit, waarden die door deze terreurdaden zwaar worden onderuitgehaald. Of mag rouw niet te veel tijd kosten?

Een vorm van collectief gedenken is ook een uitgelezen kans om een boodschap mee te geven aan de samenleving. Zijn er in de voorbije dagen niet reeds voldoende boodschappen doorgegeven via kranten en media? Elke dag kun je lezen hoe via huiszoekingen en arrestaties vorderingen in het onderzoek worden gemaakt, waar men in het duister blijft tasten, hoe dreigingen worden afgeweerd en verdachte personen worden voorgeleid. Politie en justitie nemen hierin hun verantwoordelijkheid. Maar ook de bevolking moet worden opgeroepen tot verantwoordelijkheid.

Het antwoord op zinloos geweld mag niet wraak zijn, ook al zijn die gevoelens terecht en begrijpelijk, maar gerechtigde vergelding en solidariteit en verbondenheid. Gerechtigde vergelding is de taak van parket, politie, gerecht en overheid. Solidariteit en verbondenheid zijn bijdragen die de bevolking en elke burger kan leveren.

Dat is een tegengif tegen isolement. In isolement voel je vaak verlorenheid en onmacht en dat kan snel worden omgezet in agressie. Momenten van samenkomen creëren waarin mensen uit verschillende culturen eendrachtig gedenken, zorgt ook voor wederzijdse verbondenheid. De media-aandacht is ook voor mensen die niet kunnen deelnemen een uitnodiging om even stil te staan en na te denken over de boodschap die vanuit dit rouwgebeuren wordt uitgezonden.

Manu Keirse.Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234