Vrijdag 18/10/2019

'Het is simpel: je moet alleen maar kijken'

Schrijver en theatermaker Peter Verhelst en fotograaf Dirk Braeckman maakten samen de woordeloze theaterproductie Chemisch insect - aankomst van de treinen, het tweede deel van de Utopia-cyclus, die Peter Verhelst bij NTGent maakt.

Door Liv Laveyne

Peter Verhelst is gefascineerd door het lichamelijke, het tastbaar maken van het vlees, van de kreukels in het doek.

Hij dacht aan de lichamen die wasachtig oplichten in de donkere schilderijen van Caravaggio en aan de lijkwade uit de Graflegging van Christus van Hans Holbein. Vandaar is het maar een kleine stap naar fotograaf Dirk Braeckman, wiens donkere foto's in grijswaarden interieurs en menselijke huid omvormen tot voor het oog voelbare texturen.

"Ik ben zot van Dirks foto's", vertelt Verhelst. "Maar het is ongelooflijk moeilijk om iets over die foto's te zeggen. Hij maakt oneigenlijk gebruik van fotografie. De meeste fotografen maken tranches de vie, daar hebben Dirks foto's niets mee te maken. Zijn foto's zijn eerder gemaakt in de donkere kamer dan op het moment waarop hij fotografeert."

Braeckman: "Ik vertrek niet vanuit de fotografie, ik gebruik het louter als middel, als tool. Ik wil weg van de fotografie. Ik heb vermeden mij te hechten aan dat medium. Het kan gerust zijn dat ik ermee stop en beslis iets totaal anders te doen. Met Chemisch insect kan ik spelen en proberen. Ik ben zeker dat er nog een vervolg komt op deze samenwerking. Het is leuk om met iets totaal nieuws bezig te zijn."

Wat jullie gemeen lijken te hebben is een zodanige focus op het banale dat het plots niet meer banaal wordt.

Braeckman: "Ik noem mijn onderwerpen liever herkenbaar dan banaal. In mijn geval gaat het niet over wat je ziet op de foto. Foto's zijn voor mij mentale documenten."

Verhelst: "Alle bewegingen in deze voorstelling zijn ongelooflijk banaal, maar door te focussen krijg je een tienvoudige rand. Ik zag een meisje op de trein dat minutenlang bezig was met het bestuderen van een gespleten haarpunt. Er is niks mooier dan mensen die volledig geabsorbeerd zijn in een soort concentratie. Dat wil ik ook op scène brengen, omdat dat het meest ontwapenende is wat er bestaat. Via die kleine handelingen kom je veel meer te weten over mensen dan dat ze een grote openbare biecht houden. Het is zo introvert dat ze zichzelf bij wijze van spreken binnenstebuiten te keren. Ik vind dat veel mooier dan hysterisch te doen op een podium."

Hoe zijn jullie bij acteur Kristof Van Boven uitgekomen om in deze woordeloze voorstelling te acteren?

Verhelst: "Ik zag hem acteren in Edward II (van NTGent, waarvoor Verhelst de tekst schreef, LiLa). Hij ademde en bewoog zijn pink en ik dacht: man, gij doet dat schoon. Hij is zich zo bewust van zijn lichaam, van de ruimte rondom hem. Chemisch insect is opgebouwd uit trage verstilde beelden. Dat kon ook niet anders als je Dirks fotowerk indachtig bent. Weet je wat het smerige is aan zijn foto's? Je hebt dan zo'n foto in je huis en na vier jaar denk je dat je wel weet wat erop staat. Tot je plots weer een nieuw detail opmerkt."

Peter, jouw vorige voorstelling Origine werd hermetisme verweten. Dirk, jouw foto's werden als weinig toegankelijk omschreven. Waar eindigt gelaagdheid en begint hermetisme?

Verhelst: "De nuance is simpel. Het enige wat de mensen moeten doen, is kijken en niet denken van: shit, ik moet weten wat dat hier betekent. Als je gewoon kijkt, komt er veel meer op je af. Dat geldt ook voor Dirks fotografisch werk: er zitten zoveel mogelijkheden in om het te bekijken dat het juist het omgekeerde van hermetisch is."

Braeckman: "Mijn foto's zijn niet zwart-wit, maar hebben vele schakeringen van grijs."

Verhelst: "Ik krijg vaak de reactie hermetisch te schrijven. Jeezes, ik leg gewoon woorden open. Maar dat is nu de algemene roep: mensen willen één herkenbare betekenis, een duidelijk antwoord. Ook in de politiek. En dat is dodelijk. Ja, deze voorstelling vraagt een overgave om te kijken. Ik wil het publiek niet bij het handje vasthouden en hen een afgerond verhaaltje presenteren."

Gebeurt dat te vaak in het theater?

Verhelst: "Niet alleen in theater, in de wereld! Men doet constant alsof er zinvolle afgeronde verhalen zijn. Sorry, maar ik ken niemand met een zinvol afgerond leven. Wat is dat trouwens: afgerond? Een meloen?"

Chemisch insect-aankomst van de treinen, van morgen tot zaterdag en van 10 tot 13 mei in NTGent (Minnemeers). Info en tickets: 09/225.01.01 of www.ntgent.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234