Vrijdag 10/07/2020

Het is over met de rust op De Rots

Het rommelt weer tussen Londen en Madrid over de kwestie-Gibraltar, de Britse rots in Zuid-Spanje. En de Spanjaarden klinken dreigend: 'De rustpauze voor Gibraltar is over.'

Toen de wachttijden aan de grens waren opgelopen tot acht uur, besloot Manolo Márquez Fernández, een 55-jarige lasser uit het Spaanse stadje La Linea, zijn auto te laten staan. Hij loopt liever naar zijn werk op de scheepswerf van Gibraltar. Vijf kilometer heen, vijf kilometer terug. "Dat is afzien in die hitte", zegt Márquez. "Maar alles beter dan met de auto in die rattenval aan de grens."

Wie niet tegen autoritaire douaniers kan, doet er goed aan Gibraltar dezer dagen te mijden. Aan beide zijden van de Spaanse grenscontrole staat een lange, brede rij auto's die zich met een slakkengang voortbeweegt. "Kofferbak open, paspoort alstublieft", bast de Spaanse Guardia Civil. Wie niet beter weet zou kunnen denken dat hier een terreuraanslag dreigt.

Toeristen, Spanjaarden en inwoners van Gibraltar koken intussen eendrachtig gaar tussen het geluid van startende auto's en loeiende koelventilatoren. Af en toe verliest er eentje zijn geduld. "Hé stelletje klootzakken, jullie zijn een schande voor Spanje", schreeuwt een man uit een Spaanse auto richting een douanehuisje. Snel gaat zijn raampje dicht.

"De rustpauze voor Gibraltar is over", zei de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken José Manuel García-Margallo dit weekeinde op dreigende toon in het conservatieve dagblad Abc. Als de dertigduizend inwoners tellende Britse kroonkolonie weigert te luisteren naar Spanje, zullen ze het weten. Scherpe controle op tabak en andere smokkelwaar, de kroonkolonie is ten slotte geen Schengen-land. Integendeel: Gibraltar is een piratennest, zo werd de goede verstaander duidelijk. Bekeken wordt of er voortaan 50 euro tolgeld aan de grens wordt opgelegd, zei de minister. Zoiets vind je alleen nog in Noord-Korea, reageerde de socialistische premier van Gibraltar, Fabian Picardo (41).

Het doet de lasser Márquez denken aan de tijd onder Franco. De Spaanse dictator sloot in 1969 de grens met Gibraltar in een poging het schiereiland terug te krijgen. Márquez moest wekelijks met de boot naar de overkant via Tanger reizen om bij zijn werk te komen. "Terwijl ik mijn huis vanaf Gibraltar kon zien liggen", herinnert hij zich. Pas na de dood van Franco, onder de Spaanse premier Felipe González, werd de grens weer geopend (in 1982).

Vanuit het stadhuis van La Linea kijkt de socialistische burgemeester Gemma Araujo bezorgd naar de groeiende files aan de rand van haar gemeente. Zo'n zesduizend inwoners uit La Linea verdienen hun dagelijks brood op De Rots, vertelt ze. Dat is meer dan de helft van de bevolking in een van armste stadjes van Spanje. De lokale restaurants zagen hun omzet met de helft teruglopen omdat de toeristen wegbleven. "Als er vanuit Madrid sancties tegen Gibraltar worden genomen zijn wij als eersten de pineut", zegt de burgemeester. Er zijn hechte banden van families en vrienden aan beide zijden van de grens. De opgeklopte sfeer van vijandschap heeft niets te maken met de sociale werkelijkheid rond de baai, zegt ze. "We hopen dat Europa hier gaat ingrijpen."

Het probleem: Spanje wil Gibraltar terug. Al sinds 1713. De Vrede van Utrecht maakte toen een eind aan de Spaanse successie-oorlogen en bloedige Europese godsdiensttwisten. Dat had zijn prijs: als strategische haven werd Gibraltar in 1704 veroverd door een Engels-Nederlandse vloot en daarna als kolonie aan Engeland toegewezen. Sindsdien is De Rots een steen des aanstoots voor Spanje.

Door de eeuwen heen werd regelmatig een stok gezocht om de bewoners van Gibraltar te slaan. Het gevolg: in 2002 stemde de bevolking in een referendum met 99 procent tegen de optie dat Spanje met de Britten de soevereiniteit over het schiereiland zou delen. Twee jaar later gooide de linkse regering-Zapatero het over een andere boeg: voortaan werd toenadering gezocht met overleg waarbij ook het bestuur van De Rots betrokken werd. De conservatieve regering Rajoy maakte daar twee jaar geleden een eind aan. "Gibraltar is Spaans", luidde een van de eerste verklaringen van minister Gárcia-Márgallo. De bewindsman liet weten geen stap op Gibraltar te zetten zolang de Union Jack daar wappert.

"Dat zette wel een beetje de toon", zegt Dominique Searle, hoofdredacteur van de Gibraltar Chronicle op de redactieburelen achter de hoofdstraat van Gibraltar. Dat de zaak nu, na driehonderd jaar, zo oploopt is volgens hem geen toeval. "Het is natuurlijk een mooie manier om de aandacht af te leiden van het corruptieschandaal waar de regering-Rajoy in verwikkeld is."

Landingsbaan

De aanleiding voor het aandraaien van de duimschroeven door Spanje vormt het storten van betonblokken in de zee aan weerszijden van de landingsbaan van het vliegveldje van Gibraltar. Nodig voor het herstel van het zeemilieu in Gibraltarese wateren, aldus premier Picardo. Nee, het is om de netten van de Spaanse vissers te beschadigen, oordeelde de regering in Madrid, die de betonblokken als 'vuilnisstort' omschreef. Er werd aangifte gedaan bij de milieupolitie. Het droeg bij aan een kleine visoorlog in de baai, compleet met de inzet van patrouilleboten aan beide zijden.

Het zijn problemen die makkelijk te voorkomen waren geweest als er overleg had plaatsgevonden, denken zowel de hoofdredacteur op De Rots als de burgemeester van La Linea. In plaats daarvan escaleerde de zaak, ook aan Gibraltarese kant. Met de regering-Picardo is een nieuwe generatie Gibraltarezen aan de macht gekomen die vastbesloten lijkt om Madrid een lesje te leren. Nadat de Spaanse ambassadeur op het matje werd geroepen in Londen, de Britse premier Cameron zich gisteren 'ernstig bezorgd' had getoond en zelfs de Europese Commissie waarschuwde dat Spanje zijn controles binnen de perken moet houden.

Londen bezwoer prompt "alle middelen in te zetten" om de Britse soevereiniteit van Gibraltar te garanderen. De sociale media, compleet met filmpjes van barse douaniers, gooien nog meer olie op het vuur. Searl: "Met een beetje wederzijdse begrip was het hele probleem van die betonblokken allang uit de wereld. Ik zou de schelpen die ze daar rond de landingsbaan vangen trouwens niet graag eten. Ze smaken naar kerosine."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234